Een natuurlijke dood is voor Bambi nog altijd het beste

Advies aan Amsterdam: Afschieten damherten in duinen zal tot veel ellende leiden

Grootschalig afschot van damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD) leidt juist tot een enorme verslechtering van de leefomstandigheden van de overgebleven dieren, terwijl ook de kwaliteit van het natuurgebied zelf achteruitgaat.

Dat is de eensluidende conclusie van vier deskundigen op het gebied van 'grote grazers', aan de vooravond van het besluit van de Amsterdamse gemeenteraad over de kwestie. Vanavond vergadert een commissie van de raad voor het eerst over het besluit van het college dat de snel gegroeide populatie damherten wil laten terugbrengen van zo'n 2000 tot 600. Deze actie moet de (verkeers-)overlast terugdringen, de vraatschade aan de natuur beperken en het dierenwelzijn laten toenemen. In strenge winters kan zo'n 25 procent van de herten sterven van honger en kou, en dat allemaal in het zicht van de wandelaars van dit druk bezochte gebied.

Dat publiek vormt volgens 'wildlife'-dierenarts Henk Luten eerder een probleem dan de damherten, die vanwege hun Bambi-achtige verschijning een grote aaibaarheidsfactor hebben. In de duinen is volgens hem sprake van een normale sterfte, die ook bij andere diersoorten plaatsvindt maar dan minder zichtbaar. Van een overschot aan herten is volgens hem ook geen sprake. Nederlanders zijn echter niet gewend aan natuurlijke grote hoeveelheden wild, en ook niet aan natuurlijk sterven.

Luten is als dierenarts van onder meer Burgers Zoo en de Oostvaardersplassen gespecialiseerd in de behandeling van grote zoogdieren, en toog deze week op verzoek van de Amsterdamse Dierenbescherming naar Amsterdam om zijn visie te geven op het voorgestelde afschot. Doe het niet, concludeert hij. "Bij het wegnemen van grote aantallen gezonde dieren, wordt de sociale structuur van de roedels letterlijk kapot geschoten. Dat creëert alleen maar meer leed." En het is volgens hem ook niet effectief. "Na afschot neemt de populatie alleen maar versneld toe omdat er veel ruimte en voedsel is."

Ook Hans Breeveld en Roel Opbroek van Staatsbosbeheer waren naar de hoofdstad afgereisd. Ze hebben veel ervaring met de ontwikkeling van de enorme kuddes grote grazers in de Oostvaardersplassen. Die aantallen namen eerst enorm toe, terwijl de grootte nu stabiel is en zelfs afneemt. "De situatie in de duinen is vergelijkbaar", aldus Opbroek. "Na jaren van groei met zelfs 30 procent per jaar, zie je de aanwas nu afvlakken tot 3 procent. Ik denk dat ook hier de situatie stabiel is." Hij stelt daarom voor in de duinen hetzelfde regime in te voeren als in de Oostvaardersplassen, het zogenaamde 'reactief beheer'. Damherten die gewond of zichtbaar verzwakt zijn en de winter niet halen, krijgen een genadeschot. Deze dieren hebben zich al van de gezonde kudde verwijderd, zodat de boswachter feitelijk de functie van roofdier op zich neemt.

Ook specialist Luten en Femmie Kraayenveld van de landelijke Dierenbescherming pleiten voor deze aanpak. Mocht de gemeenteraad toch besluiten tot grootschalig afschot, dan zullen damherten volgens haar massaal het gebied uitvluchten door de twee openingen en zal het hek dat onlangs voor 2,1 miljoen euro is aangelegd, voor niets zijn geweest. Dat raster heeft trouwens de overlast voor het verkeer enorm terugbracht. Ook de vergoedingen voor landbouwschade daalden van 41.000 euro in 2009 tot 2250 in 2012. "De gemeenteraad moet zich er ook van bewust zijn dat het gebied verplicht intensief begraasd moet worden om grasvorming tegen te gaan. Als de herten afnemen, moet er met schaapskuddes worden gewerkt."

Waternet, de beheerder van de duinen, onderzoekt of de 'overtollige' herten niet naar Oost-Europa kunnen verhuizen. "Onmogelijk", aldus wildarts Luten. "Herten zijn zeer stressgevoelig en niet te benaderen. Als je ze vangt en op transport stelt, vinden er onomkeerbare fysiologische processen plaats. Spierweefsel verbrandt door overrekking, en de herten bonken zo tegen de wanden dat ze er gebroken ledematen aan over houden. Door oververhitting vallen lever en nieren uit."

Hoe zal het bloederige afschot of beschadigend transport trouwens vallen bij het publiek, dat nu al zo'n moeite heeft met één stervend hert, vroeg Luten zich tenslotte af. Daar mogen de gemeenteraadsleden hun mening over geven, zo'n zes maanden voor de verkiezingen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden