Een muzikaal palet van de grote stad in de 21ste eeuw

interview | De Britse rockmuzikant Steven Wilson vertelt hele verhalen met zijn platen. Voor hem betekent het muziekalbum als artistiek product tenminste nog iets, in het huidige shuffle-playlist-tijdperk.

Op 25 januari 2006 werd Joyce Carrol Vincent gevonden in haar flat in Londen. Om haar heen lagen ingepakte kerstcadeautjes, de BBC stond nog aan. Ze was al drie jaar dood. En anders dan je vaker hoort, was dit geen eenzaam oud vrouwtje. Het was een jonge, aantrekkelijke vrouw, met vrienden, familie en een carrière bij Ernst & Young. Maar om onduidelijke redenen koos ze ervoor zich terug te trekken uit de maatschappij.

Het inspireerde de Britse muzikant Steven Wilson tot zijn album 'Hand. Cannot. Erase.' Wilson (47) was voorman van Porcupine Tree, sinds 2010 in ruste. Die band kreeg een trouwe schare fans door hun uitgesponnen, naar het symfonische neigende progressieve rock -- hoewel Steven Wilson huivert bij dergelijke etiketten. Daarvoor heeft hij ook veel te veel op zijn naam: de discografie op zijn website telt zo'n vijfhonderd pagina's, vol muziek waaraan hij meeschreef, meespeelde of meeproduceerde.

Zijn vierde soloalbum ligt in het verlengde van Porcupine Tree: breekbare pianopassages werken zorgvuldig toe naar loeiharde uitgesponnen metalriffs. Alle acht nummers vertellen samen één ingenieus gecomponeerd muziekverhaal. "Het is een modern verhaal, over isolement, en het leven midden in de grote stad. Dat is iets waarmee ik me erg identificeer, nadat ik twintig jaar in Londen heb gewoond. Ik begrijp dat gevoel van verwarring, angst en isolement. Je hoeft het nieuws maar aan te zetten en de verhalen over terroristen en pedofielen komen je huiskamer binnen. Waarom zou je je huis verlaten om je bloot te stellen aan die gekke wereld?"

"Toen ik het nieuwsbericht over haar dood las ging ik ervan uit dat het om een vereenzaamd oud vrouwtje ging, zoals je wel vaker hoort. Maar ze was relatief jong, 38, aantrekkelijk, populair, ze had familie, een sociaal netwerk. Maar ze trok zichzelf terug. Ze nam ontslag, verbrak al het contact met vrienden en familie.

"Ze was duidelijk getroebleerd, maar ik denk dat ze in het alleen zijn een zekere tevredenheid vond. Ze pleegde vermoedelijk geen zelfmoord, tenminste, tegen de tijd dat haar lichaam werd ontdekt kon de doodsoorzaak niet meer worden vastgesteld.

"Voor mij staat ze symbool voor het stadse leven in de 21ste eeuw. Als je je omringt met honderdduizenden gestreste mensen die alleen maar met zichzelf of hun telefoons bezig zijn, kun je onzichtbaar worden. Ik woonde twintig jaar in Londen, ik kende nooit de namen van mijn buren. Nu woon ik vier jaar in een klein dorpje. Ik weet hoe de postbode en de dorpsagent heten. En iedereen weet dat ik de lokale rockmuzikant bent. Maar in de stad was niemand geïnteresseerd."

Steven Wilson praat rustig en bedachtzaam, zijn ogen liggen diep achter zijn dunne bril. Het is een ietwat ielige man, onopvallend, een beetje nerdy. Maar wel een goed verteller, en dat doet hij ook graag - ook met zijn muziek. Hij noemt zichzelf een gemankeerde filmregisseur: 'Hand. Cannot. Erase.' is zeker niet zijn eerste plaat met een overkoepelend thema.

Zoals zijn vorige album 'The Raven That Refused To Sing', gebaseerd op bovennatuurlijke sprookjes. Of 'Fear of a Blank Planet', van Porcupine Tree, waarvan alle nummers op het boek 'Lunar Park' van Bret Easton Ellis zijn gebaseerd. Die voorliefde voor een concept achter de muziek wijt hij aan Pink Floyds 'The Dark Side of the Moon', die zijn vader grijsdraaide toen Wilson zeven was. Hij werkt graag met een thema, dat naast de tekst ook doorklinkt in de muziek.

"Bij dat album over bovennatuurlijke sprookjes heb je meteen een ietwat ouderwetse, barokke sfeer - de muziek weerspiegelt dat, net als de productie; die plaat heb ik een vintage gevoel meegegeven. Vergelijk dat nu met 'Hand. Cannot. Erase'. Setting: de grote stad in de 21ste eeuw. Dat geeft mij een heel ander muzikaal palet. Meer elektronisch, industriëler, agressiever. Ook is het een bredere mix van stijlen, omdat het een heel levensverhaal omvat. Er zijn popsongs, het heeft uitgesponnen metal-elementen, er zit singer/songwriterspul doorheen, en kille instrumentale tussenstukjes."

Het grijpt allemaal in elkaar - je zou het als luisteraar eigenlijk als één stuk tot je moeten nemen. En dat in een tijd waarin het bij popmuziek steeds meer om losse nummers draait. Om losse plays en views, op YouTube en Spotify. Het geeft Wilson een unheimisch gevoel.

"Ik benader het schrijven van een album op dezelfde manier als een filmmaker zijn film. Een film heeft een narratief. Je kijkt van het begin tot eind. Net zoals je in een roman ook niet begint met hoofdstuk zeven.

"Dus die playlist-mentaliteit vind ik een beetje... lelijk. Maar tegelijkertijd poog ik wel mijn muziek toegankelijk te maken, en schrijf ik liedjes die hopelijk succesvol op zichzelf kunnen staan. Alleen zul je op die manier niet de conceptuele kant van het album meekrijgen.

"Maar ik put hoop uit de hoeveelheid tieners die na concerten hun vinyl laten signeren. In de heropleving van de oude elpee speelt retromania zeker mee, maar die tieners zijn te jong om een nostalgisch gevoel bij vinyl te hebben. Dus dat idee van muziek gepresenteerd als één product, als één kunstwerk, wordt gelukkig nog gewaardeerd. Als je fan bent, wilt je iets dat je kunt vasthouden. Dat krijg je niet van een rijtje eenen en nullen op je telefoon. En vinyl kun je niet op shuffle zetten."

'Hand. Cannot. Erase'. is vanaf vandaag verkrijgbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden