Een muur van water baant zich door Mocoa

Een man klimt op een truck in een overspoeld Mocoa. Beeld REUTERS
Een man klimt op een truck in een overspoeld Mocoa.Beeld REUTERS

"Het water is de huizen binnengedrongen, het heeft alles meegenomen!", roept Laura Montoya. Ze is buiten adem van de angst. "We staan op het dak. We hebben een helikopter nodig, de politie, het leger. Help ons alsjeblieft!"

De geluidsopname van Montoya, een inwoner van de wijk Esmeralda in Mocoa, is ijzingwekkend. Ze is een van de vele gezichten van de overstroming die zich door het stadje van 35.000 inwoners heeft gebaand. Mocoa is de hoofdstad van de Zuid-Colombiaanse provincie Putumayo, aan de grens met buurland Ecuador.

Na uren van extreme regenval, die vrijdagnacht om ongeveer tien uur begon, trad de rivier waar het plaatsje aan ligt zaterdag buiten zijn oevers. Een muur van water en modder baande zich een weg door zeventien wijken van Mocoa. De modderstroom verraste velen in hun slaap; volgens het Colombiaanse Rode Kruis waren zondagochtend tenminste 234 mensen omgekomen en minstens 202 mensen gewond, terwijl nog ruim 150 mensen worden vermist. Artsen in de omgeving zeggen bang te zijn dat grote aantallen slachtoffers nog onder de modder begraven liggen. Ze kunnen de toestroom van gewonden nauwelijks aan, er is vooral nood aan bloeddonoren.

De eerste beelden van het rampgebied toonden zaterdag een ongekende ravage. De kracht van het water was zó sterk, dat grote stukken hout en steen door de stroming werden meegesleurd, waardoor de infrastructuur in de stad ernstig is beschadigd. Tenminste twee bruggen zijn ingestort en 25 huizen zijn verwoest. Ook burgemeester José António Castro verloor zijn huis. Hij vertelde radiozender Caracol Noticias dat grote delen van huizen door de lawine gewoon zijn meegenomen, maar dat veel mensen desondanks op tijd waren gewaarschuwd, waardoor velen zich alsnog op tijd in veiligheid konden brengen.

Colombiaanse media beschreven Mocoa als 'desolaat'. Door schade aan leidingen en kabels is vrijwel de hele stad zonder water, gas en elektriciteit komen te zitten. Inwoners vrezen ook voor gebrek aan voedsel en basisproducten. De meeste winkels en supermarkten bleven zaterdag en zondag dicht, uit angst voor plunderingen.

"Er is niet één druppel drinkwater. We hebben water nodig, dat is het meest urgente", zei rector Marisol González van de Technische Universiteit van Putumayo in dagblad El Tiempo. "En we hebben levensmiddelen nodig, er is niks. We hebben een humanitaire groep georganiseerd, we hebben lokalen en het theater van de universiteit ingericht als noodopvang. Meer dan duizend mensen zijn dakloos geworden."

Noodtoestand

De Colombiaanse president Juan Manuel Santos riep zaterdag de noodtoestand uit in het rampgebied. Hij bezocht Mocoa zaterdag en zondag en heeft honderden militairen ingezet om slachtoffers te zoeken en de toegangswegen tot Mocoa vrij te maken voor de toevoer van hulpgoederen. Volgens het staatshoofd is de belangrijkste snelweg naar de stad, die ook was ondergestroomd, inmiddels weer in gebruik.

"Ik zal vooraan staan in deze situatie en zorg garanderen voor de slachtoffers van deze tragedie die alle Colombianen in rouw heeft gedompeld", liet de president weten op Twitter. "Prioriteit heeft het vervoer van slachtoffers en reddingspersoneel." De president kondigde gisteren ook aan dat slachtoffers op financiële hulp van de Colombiaanse regering kunnen rekenen.

Deze ramp is uitzonderlijk groot

Terwijl het leger en het Rode Kruis nog druk zijn met het zoeken naar slachtoffers, zoekt Colombia vertwijfeld naar de oorzaken van de ramp in Mocoa. Overstromingen komen in het tropische zuiden van het land, waar veel regen valt en dorpjes en steden veelaal aan de oevers van brede rivieren liggen, vaak voor. Ook elders in het land eisen modderstromen regelmatig slachtoffers; in de provincie Antioquia vielen in 2015 nog 80 doden bij een aardverschuiving.

De schaal van de ramp in Mocoa is echter uitzonderlijk. Volgens de eerste analyses van het Colombiaanse Instituut voor Hidrologie, Meteorologie en Milieustudies (IDEAM) heeft dat drie oorzaken. In eerste instantie was er de extreme neerslag van afgelopen vrijdag. In amper drie uur viel met 130 milimeter liefst een derde van de regen die het gebied normaliter in een hele maand te verwerken krijgt, waardoor nabijgelegen rivieren snel buiten hun oevers traden. Slecht bodemgebruik verergert de situatie; door erosie van heuvels en bergen sleuren de rivieren veel stenen en modder mee, waardoor extra schade wordt aangericht aan huizen, wegen en bruggen. Tenslotte zijn veel woningen in de regio, waar veel armoede heerst, van slechte kwaliteit. Het risico op instorten is daardoor groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden