De Megastad

Een Moskoviet heeft altijd haast, zeker in de metro

Metrostation CSKA in Moskou. Beeld AFP

Eens ontmoette ik het Russische evenbeeld van Mr. Stimpson, het door John Cleese gespeelde en door tijd ­gebiologeerde schoolhoofd in de Britse comedy ‘Clockwise’. 

Zelfs hun stemmen leken op elkaar. Jevgeni berispte me streng voor wat hij zag als nodeloze verspilling van tijd en energie: een metrorit met liefst twee overstappen op de weg van mijn woning naar de zijne, terwijl het ook met één overstap kon.

“In de Moskouse metro moet je precies weten waar en wanneer je in-, uit- en overstapt”, klonk het beslist. Efficiëntie boven alles, want elke minuut telt in een metropool als Moskou. Weten waar je bent en vooral wannéér, daar gaat het om. Stimpson zei het al.

Blindelings

De meeste Moskouse metroreizigers gedragen zich als eigentijdse versies van de stipte docent uit de film. Een beetje Moskoviet vindt blindelings zijn weg door het labyrint van de ondergrondse en hoeft maar zelden op het steeds ingewikkelder en kleurrijkere schema van metrolijnen te kijken. Dat merk je ook als ­iemand je de weg uitlegt. “Eerste wagon, eerste deur, dan meteen naar rechts de trap op.” En zo verder.

Als je op station Prospekt Mira wilt overstappen van de ringweg op de radiale lijn, neem je positie in de derde wagon van achteren. Dan stap je precies uit waar je zijn moet, verlies je de minste tijd en kom je rond het spitsuur niet hopeloos vast te zitten in het gekrioel van honderden medereizigers. De Moskouse metro vervoert per dag tot wel negen miljoen passagiers, en dat merk je.

Clockwise zijn brengt je niet alleen sneller naar je bestemming, iedereen heeft er baat bij. Dat wordt meteen duidelijk als er eens een trein uitvalt (ze rijden overdag om de paar minuten, in het spitsuur elke anderhalve minuut) en het metrostation zich razendsnel vult met eerst tientallen, dan honderden reizigers, die de roltrappen onophoudelijk op de perrons spuien.

Snelle roltrappen

De Moskouse metro duldt geen stilstand. Het is van zes uur ’s morgens tot één uur ’s nachts de kloppende ader van de Russische hoofdstad. En gaat daar ­beneden iets goed mis, dan is dat bovengronds direct te merken. Niet in de laatste plaats omdat de metro niet alleen miljoenen Moskovieten bedient, maar ook de talloze spoor- en luchtreizigers die in Moskou van vliegveld of treinstation moeten wisselen.

De roltrappen denderen de ­hele dag onafgebroken door en gaan sneller dan de meeste Europeanen gewend zijn, om de doorstroom te bespoedigen. Een storing heeft ook hier verstrekkende gevolgen.

Toch gaat het de Moskouse passagier vaak nog niet snel genoeg. Wie wil kan rechts staand op de roltrap kalm zijn of haar e-mail checken, maar als je ook hier tijd wilt winnen snel je je medepassagiers links voorbij. Naar beneden, vanzelf, maar zo nodig ook omhoog, wat soms gelijk staat aan het beklimmen van een flatgebouw. Een kennis uit St. Petersburg ziet het hoofdschuddend aan, want het is iets wat hij in zijn eigen metro maar zelden ziet. De Moskoviet lijkt altijd haast te hebben.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden