Opinie

Een moord te ver

De moord die vier jaar geleden voor zoveel beroering zorgde, lijkt vandaag bijna vergeten. Zondag 2 november moesten we het doen met een Teleac-uitzending van 23 minuten zonder kop of staart, maar wel met een prekerige voice-over die op een achtergrondmuziekje leunde als een kreupel op een kruk.

De moord op Theo van Gogh in een opvoedkundig jasje voor Teleac-cursisten? Ach, waarom ook niet: provocatie was de vermoorde niet vreemd. Maar dat deze klus aan de familie Blokker werd overgelaten in het kader van hun boek ’Nederland in 12 moorden’, maakte de grap nog leuker. Een nog levende columnist en zijn twee volgzame zoons, die een dode columnist postuum er van langs geven is niet echt chic en wat dit betreft waren Jan en kroost weinig verrassend.

De tv-programma’s van de vermoorde, zei De Vader, waren ’buitengemeen ranzig, vies en provocerend’, Van Gogh beledigde moslims die hij ’samen met zijn dikke vriend Fortuyn’ gevaarlijk vond en ’het land wou uitzetten’. De zoons knikten gedwee. Je hebt maar 23 minuten, nietwaar? Dan maar een snelle rondgang bij de ouders van Van Gogh en vooral bij wat beledigde moslims, terwijl aan de familietafel van de Blokkers het ene na het andere cliché werd gedebiteerd. Zo leerde ik dat moslims die zich nu van de Nederlandse samenleving afkeren, even emancipatorisch bezig zijn als vroeger de katholieken.

Ik wil natuurlijk alles aannemen wanneer ik door erudiete koppen wordt onderwezen. Maar als ik het goed heb, moest de moord op Van Gogh, evenals die andere 11 gevallen, het bewijsstuk vormen dat de Nederlandse identiteit niet zo tolerant is, maar veranderlijk en vaak ’hysterisch, onverdraagzaam en vreemdelinghatend’ is. Het probleem is dat deze moord door Mohammed B. werd gepleegd, iemand die met de Nederlandse identiteit even veel te maken heeft of wil hebben als Jan Blokker met Geert Wilders. Dan kwam de volgende vraag bij mij op: waarom deze atypische moord gekozen en niet die op Pim Fortuyn?

Om de stelling van die drie te onderstrepen, was de moord op die andere columnist een perfecte illustratie geweest. Volkert van der G. was een uitgesproken vertegenwoordiger van de progressieve verdraagzaamheid. Althans op papier. Nuchter en begaan met het lot van zijn medemensen. Volkert was zo Hollands tolerant dat zelfs muizen en kakkerlaken op zijn bescherming konden rekenen. En toch is dit dezelfde man die een meedogenloze moord op een onschuldige beging. Als je de façade van de Nederlandse verdraagzaamheid wilt slopen, kun je toch niet om Volkert heen? Waarom heeft het triumviraat Blokker deze buitenkans laten schieten? Waarom slachtoffer Van Gogh als een bijna dader neerzetten, en het enige echte symbool van valse verdraagzaamheid in de la laten liggen? Iemand als Van der G. heeft toch alle kenmerken van de veranderlijke nationale identiteit in zich?

Waarom? Omdat dit geval niet in het ideologische straatje van de ’progressieve’ Blokkers paste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden