Een mooie molen hoeft niet te draaien

Korenmolen De Nachtegaal in Middenbeemster. ( FOTO OLAF KRAAK ) Beeld
Korenmolen De Nachtegaal in Middenbeemster. ( FOTO OLAF KRAAK )

beemster – - De monumentale molen De Nachtegaal in Middenbeemster maakt een spannende periode in zijn lange bestaan door. Na jarenlang verval mag de korenmolen uit 1614 toch vijftig meter worden verplaatst. De gemeente Beemster legde eerder een negatief advies over de verplaatsing van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed naast zich neer. De Rijksdienst heeft nu aangegeven daar niet meer tegen in beroep te gaan.

Het is tijd dat er wat gebeurt, want de molen ziet er rampzalig uit, zegt buurman Piet Hein Havik. „Vroeger keek ik naar buiten en dacht ik: het leven is mooi. Nu zie ik een molen zonder rieten kap en met wieken die alleen nog bestaan uit ijzeren roeden”, aldus Havik, ook lid van de Stichting die zich inzet voor behoud van De Nachtegaal.

Voordat de Stichting iets aan onderhoud kan doen, moet de molen van een particulier erf worden afgehaald. De eigenaar kan het geld voor onderhoud van het monument niet opbrengen. Maar in een advies aan de gemeente Beemster stelde de Rijksdienst dat de molen in zijn historische omgeving moest blijven staan.

Het getouwtrek rond de verplaatsing van De Nachtegaal staat symbool voor de discussie die op dit moment in de molenwereld speelt. Jarenlang was de leidraad dat molens moesten draaien. Daarom werden ze grondig gerestaureerd met weinig oog voor originele details. Ook werden ze uit hun oorspronkelijke omgeving gehaald om meer wind te kunnen vangen. Inmiddels zijn er 1100 werkende molens in Nederland, van graan- tot houtzaagmolens, en is restaureren niet zo belangrijk meer. Daarom gaan nu stemmen op het beleid meer te richten op het behoud van historische aspecten.

Maar hoe streng de regels rondom dat behoud moeten zijn, daar denkt iedereen anders over. De Rijksdienst zet authenticiteit centraal en wil minder ingrijpende reconstructies en verplaatsingen. „Er verdwijnen steeds meer ’typerende plaatjes’ ”, stelt Jos Bazelmans van de Rijksdienst. „Naast De Nachtegaal speelt dat ook bij houtzaagmolen De Otter in Amsterdam-West. Die willen ze verplaatsen naar Uitgeest, maar daarmee verdwijnt het laatste symbool dat ons nog aan de houtindustrie in Amsterdam herinnert.”

Ook Vereniging de Hollandsche Molen stelt dat de historische waarde van molens jarenlang onderbelicht is geweest. „Daar moet iets aan gebeuren, maar we moeten nu niet naar de andere kant doorschieten”, vindt directeur Leo Endedijk. „Een molen die draait is in de praktijk echt het mooiste.” De vereniging vindt daarom dat bij iedere molen naar de specifieke situatie moet worden gekeken. „Je moet vooral niet in regeltjes denken.”

Dat is ook wat de gemeente Beemster deed bij De Nachtegaal. Zij wil de molen behouden en daarvoor is verplaatsing nodig. Daar legt de Rijksdienst zich nu bij neer, omdat ze niet vooruit wil lopen op het nieuwe beleid. Bazelmans: „Dat moet er begin volgend jaar zijn.”

Het schrikbeeld van Havik dat van de molen alleen nog een stomp over blijft, wordt dus geen werkelijkheid. „Nu gaan we praten over financiële hulp voor de restauratie. We hopen dat in 2012, als de Beemster vierhonderd jaar bestaat, de enige overgebleven molen er knap bij staat.”

(Trouw) Beeld
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden