Een mooie melodie voor de monarch

John Ewbank schrijft speciaal voor de inhuldiging van Willem-Alexander een 'Koningslied'. Vroeger was dat een heel gewoon genre. Vooral Georg Friedrich Händel werd er bekend mee.

Componist John Ewbank was nog niet uitgespeeld, of er klonk al gemopper. Bij televisieprogramma 'De Wereld Draait Door' liet hij deze week de eerste contouren horen van het 'Koningslied' dat we straks op 30 april allemaal mee moeten zingen. Maar was het wel een originele compositie? Het lied leek verdacht veel op het nummer '10.000 Reasons' van de Britse religieuze zanger Matt Redman.

Ach, als het gaat over koningsliederen, dan moeten we het toch wel afleggen tegen de Britten. Want mocht de Britse Queen ooit nog eens afstand doen van de troon, dan zal er over van alles en nog wat discussie zijn, maar in ieder niet over welke muziek er voor de nieuwe monarch moet klinken. Dat ligt al eeuwen vast: de 'Coronation Anthems' die Georg Friedrich Händel in 1727 componeerde voor de kroning van George II.

En luister ze maar eens terug: geen reden om een Engelse collega van Ewbank te vragen om iets nieuws. We mochten willen dat we hier in Nederland ook zulke mooie officiële liederen hadden. Hoewel een van de kroningsliederen anno 2013 wel een beetje raar klinkt: 'Zadok the Priest'. Dat is inmiddels, in bewerking, namelijk ook in gebruik als herkenningsnummer van de Champions League. En ook als je nu het origineel hoort, heb je de hele tijd het idee dat er een voetbalwedstrijd op losbarsten staat.

In vroeger eeuwen was het genre 'muziek voor de machthebber' sowieso veel gebruikelijker. Het was belangrijk voor componisten om in de gunst te komen bij koningen en keizers, die immers een bron voor opdrachten waren. Dan kon het geen kwaad om af en toe muzikaal wat te vleien.

En dus schreef Händel in 1713 bijvoorbeeld een 'Ode voor de verjaardag van Koningin Anne'. En mocht hij later in zijn leven, in 1749, nog een grote opdracht in ontvangst nemen, om de muziek te componeren bij het koninklijke vuurwerk dat het einde van de Oostenrijkse successieoorlog markeerde. 'Music for the royal fireworks' is nog steeds een van zijn bekendste werken.

Maar terug naar de Nederlandse kroningen. Want er klonk de afgelopen dagen ook her en der ook gemopper over of-dat-nou-wel-nodig-was, zo'n lied voor een koning. Een zoektocht in de liederenbank van het Meertens Instituut bewijst in ieder geval dat het niet voor het eerst is. Bij de troonsbestijging van Wilhelmina in 1898 dichtte en zong de natie er op los. 'Bij Wilhelmina's kroning, door gansch haar Rijksgebied, Klinke ook uit iedre woning, 't Eenstemming eendrachtslied', luidt een van de vele liedteksten over die inhuldiging.

In 1948, toen Juliana de troon besteeg, was de oogst magerder. Ook voor wat betreft het literaire gehalte. 'Lang leve onz' jonge Koningin, gezegend zij Haar regeringsbegin', luidt een van de schaarse teksten uit dat jaar. Het rijmt, maar daar is dan ook wel alles mee gezegd.

En werd er in 1980 voor Beatrix gezongen? Nou, de protestliederen overstemden de lofliederen wel in dat jaar, het was immers de tijd van 'Geen woning, geen kroning'. Maar ook over het officiële programma was gekibbel: premier Van Agt klaagde dat de door de koninklijke familie uitgezochte muziek 'te protestants' was en zorgde ervoor dat de zangvereniging 'Maastreechter Staar' aan het programma werd toegevoegd.

Maar ach, zelfs in Engeland waren het toen slechte tijden voor koninklijke muziek. Een paar jaar eerder was Händel daar al overstemd door de Sex Pistols, die 'God Save the Queen' lieten volgen door de bijtende regel 'A fascist regime'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden