Een moeizame weg naar langer doorwerken

door Wybo Algra

Het nieuwe kabinet bedacht een wel erg ingewikkeld compromis over de AOW, vinden twee prominente hoogleraren, respectievelijk CDA’er en ’PvdA-sympathisant’.

Het AOW-plan is in elk geval een politieke vondst, zegt Lans Bovenberg, hoogleraar economie in Tilburg en CDA’er. „De PvdA wil rijkere ouderen meer laten betalen voor de AOW. Het CDA wil meer mensen tot hun 65-ste aan het werk houden omdat ze nodig zijn op de arbeidsmarkt. Het nieuwe kabinet heeft een mooi compromis gevonden: straf mensen als ze eerder stoppen, beloon ze als ze na hun 65-ste blijven doorwerken.”

Maar ingewikkeld is het ook. Vooropgesteld: hij kent de plannen nog niet goed genoeg. „Maar je zult iemand die op zijn 61-ste stopt, meer willen straffen dan iemand die een dag voor zijn 65-ste verjaardag ermee stopt. Daar moet je een geleidelijke regeling voor verzinnen. Je houdt bovendien geen rekening met de zwaarte van beroepen: misschien wil je een hoogleraar ’straffen’ op zijn 67-ste, en een metselaar op zijn 61-ste. En hoe bepaal je of en wanneer een zelfstandige precies gestopt is met werken?”

En hoe ga je om met WW’ers en WAO’ers? vult collega-hoogleraar Paul de Beer aan. „Of met mensen die twintig in plaats van veertig uur gaan werken? Het zou verkeerd zijn als dit plan het deeltijdpensioen ontmoedigt, want dat is nu juist zo belangrijk om ervoor te zorgen dat mensen het volhouden.” Op De Beer, hoogleraar arbeidsverhoudingen in Amsterdam en ’PvdA-sympathisant’, komt het AOW-plan over als een wangedrocht, waar het laatste woord vast nog niet over is gezegd.

Zoals het belonen van mensen die na hun 65-ste blijven werken: waar is dat goed voor? vraagt De Beer zich af. „Doorwerken wórdt al sterk gestimuleerd. 65-plussers betalen geen premies voor WW, WIA en AOW, en ze ontvangen al wel AOW. Financieel is doorwerken dus al heel aantrekkelijk. Alleen, er is geen noodzaak om het te doen, omdat deze mensen al AOW en pensioen krijgen. En werkgevers zitten er niet om te springen.”

En wat levert het nu eigenlijk op? „Als de boete hoog genoeg is – dus substantieel minder pensioen, de rest van je leven, door op je 62-ste te stoppen – gaan mensen misschien nog wel een paar jaar door. Goed voor de arbeidsmarkt, maar niet zozeer voor de schatkist. Als mensen tot hun 65-ste doorwerken, brengen ze een paar jaar lang iets meer AOW-premie op, maar eenmaal met pensioen hoeven ze niets extra’s meer te betalen.”

Het is afwachten waar het kabinet verder mee komt, zegt Bovenberg. Maar inderdaad, de nu bekende AOW-voorstellen zijn te mager als oplossing voor de AOW-kosten. Het probleem is dat het nieuwe kabinet twee problemen aan elkaar knoopt, analyseert Bovenberg: de arbeidsmarkt, en de betaalbaarheid van de AOW. „Het was beter geweest dat uit elkaar te trekken, denk ik.”

Tot die conclusie komt ook De Beer. Hij vond het oorspronkelijke PvdA-plan beter: 65-plussers met een pensioen boven de 15.000 euro structureel laten meebetalen aan de AOW. „En wil je daarnaast stimuleren dat mensen tot hun 65-ste doorwerken, doe dat dan gewoon via een extra belastingkorting.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden