Een moeizaam bondgenootschap

Berlijn-Ankara | De cijfers tonen een intensieve relatie tussen beide landen. Op diplomatiek niveau is de sfeer echter kil.

Met geen enkel land is Duitsland inniger verbonden dan met Turkije, schreef politiek commentator Özlem Topçu afgelopen donderdag in weekkrant Die Zeit. Er zijn goede argumenten te vinden voor haar claim: in Duitsland leven circa 3 miljoen Duitsers met Turkse wortels, Duitsland en Turkije zijn belangrijke handelspartners van elkaar en op grondgebied van Navo-lid Turkije heeft Duitsland soldaten gestationeerd.

Het feit dat hier de grootste Turkse gemeenschap buiten Turkije woont maakt Duitsland enorm belangrijk. Zeker voor de Turkse president Erdogan: 60 procent van de Duitse Turken koos bij de laatste verkiezingen zijn AK-partij, tegen 52 procent in eigen land. Het was daarom niet onverwacht dat de grote meerderheid van de Turkse demonstranten gisteren in Keulen aanhangers waren van de president. Maar de invloed van Ankara op de Turkse gemeenschap, via allerlei religieuze organisaties en verbanden, leidt tot ergernis bij Duitse politici en tot angst dat na de mislukte staatsgreep interne Turkse conflicten overspringen naar de Bondsrepubliek.

Deze week vielen onbekenden op meerdere plekken scholen en kinderdagverblijven aan die zouden behoren tot de beweging van Fethullah Gülen, de islamitische geestelijke die volgens Erdogan verantwoordelijk is voor de putschpoging.

Ook verzocht Ankara de Duitse regering tevergeefs om 'Gülenistische' rechters en officieren van justitie uit te leveren die zich schuil zouden houden in Duitsland.

Voorzitter Cem Ozdemir van Die Grünen waarschuwde afgelopen week in Duitse media voor een 'heksenjacht tegen oppositieleden' en stelde dat er een groep Turkse nationalisten is, een 'Turkse Pegida' die hard moet worden aangepakt.

De Turkse verzoeken leiden tot een verdere verslechtering van de relatie tussen Duitsland en Turkije. Begin april ontstond al de eerste diepe kras nadat komiek Jan Bohmermann op tv een satirisch gedicht over de Turkse president voordroeg. Erdogan was zwaar beledigd en deed aangifte van belediging. Een zaak die hij overigens wil doorzetten, in tegenstelling tot de honderden aangiftes van belediging die hij afgelopen week in eigen land introk.

Maar de verhoudingen verslechterden pas echt in juni, toen de Bondsdag bijna unaniem stemde voor een resolutie die de Ottomaanse massamoord op circa 1,5 miljoen Armeniërs als genocide erkent. Tegen het zere been van Turkije, rechtsopvolger van het Ottomaanse Rijk, dat niet van volkerenmoord wil spreken. Sindsdien krijgt de Duitse ambassadeur in Ankara geen enkele afspraak meer met ambtenaren en leden van de Turkse regering.

Omgekeerd neemt de onvrede in Duitsland over de manier waarop Erdogan de democratie uitkleedt toe. Bondskanselier Merkel zei afgelopen week op een persconferentie dat Turkije 'proportionele maatregelen' dient te nemen na de couppoging en dat ze de Turkse president dat meermaals telefonisch had benadrukt.

Echt hard optreden durft ze echter niet. Omdat ze de Turkse gemeenschap niet te hard voor het hoofd wil stoten. Maar ook omdat de bondskanselier Turkije te hard nodig heeft in de vluchtelingenkwestie. Sinds Europa onder Merkels leiding de deal sloot met Ankara nam het aantal vluchtelingen naar Europa sterk af.

Armoede onder Duitse Turken

Duitsers met Turkse wortels hebben het grootste risico op armoede van alle migrantengroepen in Duitsland, bleek onlangs uit onderzoek van het Bundesamt voor statistiek. Ruim een derde van hen verdient minder dan 60 procent van het gemiddelde inkomen en slechts 5 procent verdient twee keer het gemiddelde inkomen. Eén verklaring is dat die groep lager is opgeleid dan andere migrantengroepen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden