Een moeder-dochter-relatie op het scherp van de snede

Hoe blijf je een goed mens onder extreme omstandigheden? Over die vraag maakte omroep HUMAN vier korte speelfilms. Morgen gaat de tweede in première: 'Geloven'. Over de relatie tussen een feministische huisarts en haar dochter, die zich bekeert tot de islam.

'Geen probleem', zegt Elsie als haar vriendinnen haar 19-jarige dochter Anna ter sprake brengen. Anna heeft zich bekeerd tot de islam. "Nee, echt, daar heb ik geen problemen mee."

Vindt de feministische huisarts Elsie het echt geen probleem? Ze heeft haar dochter opgevoed als een zelfstandige vrouw. Denkt ze. Maar waarom laat ze zich inkapselen door een geloof waarin Elsie alleen maar een systeem van slaafse volgzaamheid kan zien?

Die vraag staat centraal in de korte speelfilm 'Geloven' van regisseurs Mijke de Jong en Jolein Laarman. Een moeder-dochter-relatie op het scherp van de snede. Het is de tweede film in de serie 'Duivelse Dilemma's' van omroep HUMAN en gaat morgen in première in het Amsterdamse debatcentrum De Balie.

De films kwamen tot stand in overleg met een panel van denkers: Marjolijn Februari, Hans Achterhuis, Pleun van Vliet, Gawie Keyser en Ad Verbrugge. Filosofe, romancière en NRC-columniste Marjolijn Februari (1963) zal een essay over de film voordragen in De Balie.

In dat essay benadrukt Februari de pijnlijke positie van de moeder die haar dochter moet loslaten. "Je ziet", zegt Februari, "in al zijn banale gruwelijkheid het verraad zich voltrekken dat de natuur aan ouders pleegt: uiteindelijk worden zij verlaten, versmaad, afgewezen, ingeruild en vergeten. (...) Tel hierbij op de beschamende hovaardij van de negentienjarige, die denkt als eerste de wereld ten diepste te doorgronden en die hiervoor wil worden beloond met bewondering en aandacht, heel veel aandacht."

Met religie heeft dat op zich niets te maken, maar in dit geval maakt religie de boel wel een stuk complexer, aldus Februari. "Al gaat het hier niet zozeer om het geloven als wel om de botsing tussen autonomie en heteronomie: je voedt je kind op tot autonoom denkend wezen en het bekeert zich tot een orthodoxe religie, een moreel systeem dat jij ziet al volstrekt heteronoom."

Elsie's liberale overtuiging stelt tegenstrijdige eisen, denkt Februari. "Een liberaal zal de ander niet graag beperken in de vervulling van zijn wensen, maar een liberaal wil ook graag dat de ander een vorm van vrijheid op het leven verovert die zijn emancipatie als mens bevordert. Hier zit de kern van het dilemma: van de moeder mag de dochter zelf kiezen, maar dan moet ze wel zelf kiezen. En dan moet ze niet bête achter een groep, een sekte, een systeem aanlopen."

Voor regisseur Mijke de Jong (1959) gaat de film vooral over contact en communicatie, zegt ze. "De moeder probeert dat contact koste wat het kost te behouden. Ook ten koste van zichzelf. Ze gaat heel ver over haar grenzen heen. Ze denkt dat ze dit prima aankan. Maar het lukt niet."

Want inderdaad: aan het einde van de film barst de bom. "Ik herken je niet meer! Waar ben je in godsnaam mee bezig!", schreeuwt Elsie, in een uitbarsting van wanhoop, haar dochter toe.

Bewust hebben de regisseurs Elsie neergezet als een linkse huisarts in de multiculturele Amsterdamse wijk Bos en Lommer, vertelt De Jong. "Ze werkt veel met allochtonen. Het is haar levensmotto andere culturen te ontmoeten. Maar nu komt het wel érg dichtbij. Ze wordt geconfronteerd met haar eigen intolerantie. Dit is de ultieme test."

Woensdag 7 december, 20u, film en gesprek over de dilemma's van modern ouderschap. Met o.a. regisseurs Mijke de Jong en Jolein Laarman, opvoedingsfilosoof Stijn Sieckelinck, docent Islam Karin van Nieuwkerk en twee bekeerlingen tot de Islam. De Balie, Kleine-Gartmanplantsoen 10, Amsterdam. Entree: € 8, Trouwlezers: € 6.

Woensdag 7 december, 22.55, Nederland 2, omroep HUMAN.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden