Een modern belastingstelsel is geen Noord-Zuidlijn

Wiebes was succesvol in Amsterdam maar bijt nu zijn tanden stuk op belastinghervorming

De Noord-Zuidlijn in de hoofdstad is nog iets anders dan een belastinghervorming. Hoe ingewikkeld een dossier in Amsterdam ook, aan het Binnenhof kan het altijd ingewikkelder.

De staatssecretaris van financiën, Eric Wiebes, kan er inmiddels over meepraten. Als zoveelste wethouder in Amsterdam belast met het onderwerp kreeg hij het dossier rond de metrolijn onder controle. Aan het Binnenhof heeft hij uiteindelijk een groot deel van zijn ambities moeten inslikken. De volgende week dinsdag, Prinsjesdag, tegelijk met de begroting te publiceren nota over een nieuw, moderner belastingstelsel zal niet het door hem nagestreefde concrete hervormingsvoorstel bevatten.

Wiebes was begin dit jaar, toen hij zijn over de zorgtoeslagen gesneuvelde partijgenoot Frans Weekers opvolgde als staatssecretaris nog vol ambitie. Dit kabinet zou wat hem betreft nog beginnen met de modernisering van het belastingstelsel. Hij nam er een paar maanden meer voor dan hij de Kamer aanvankelijk beloofde, maar het heeft niet mogen baten. In deze kabinetsperiode komt het niet meer van een hervorming, zal dinsdag de niet expliciete, maar tussen de regels door duidelijke boodschap zijn.

Eind augustus telde Wiebes zijn knopen. Wellicht zouden er met de drie oppositiepartijen, die de nieuwe begroting steunen, ook afspraken te maken zijn over belastingen, maar tot een gesprek daarover kwam het niet eens. De twee coalitiepartijen, Wiebes' eigen VVD en PvdA, verschillen zo fundamenteel van mening dat er geen beginnen aan was. Wat rest is een nota waarin de bewindsman een aantal scenario's schetst over mogelijke veranderingen. Bij de formatie van een nieuw kabinet kunnen er dan wellicht knopen worden doorgehakt.

In de politiek bestaat brede behoefte aan een hervorming van het belastingstelsel. Vooral de lasten op arbeid is vrijwel alle partijen een doorn in het oog. Een commissie onder leiding van Kees van Dijkhuizen, inmiddels hoogste financiële man bij ABN Amro, kreeg opdracht een stelsel te ontwerpen dat aan die klacht tegemoet zou komen.

Aan het begin van de zomer van 2013 kwam Van Dijkhuizen met zijn voorstellen. In de inkomstenbelasting zouden nog maar twee in plaats van drie tarieven moeten gelden. Bijna alle aftrekposten dienden te verdwijnen. Het woud van toeslagen diende vervangen te worden door één huishoudtoeslag en de btw zou met twee procent omhoog moeten gaan in zowel het hoge als het lage tarief.

Die ene huishoudtoeslag was al een wens in het regeerakkoord van het tweede kabinet-Rutte, maar Wiebes moest al kort na zijn aantreden erkennen dat die operatie veel te ingewikkeld was. Die ene toeslag, die ook een bezuiniging diende op te leveren van ruim 600 miljoen euro, werd als eerste geschrapt. Ook in de belastingen zal voorlopig niets veranderen.

In de discussies tussen VVD en PvdA kwam het verschil in ideologisch uitgangspunt tussen de partijen nu eens wel nadrukkelijk om de hoek kijken. Voor de PvdA kunnen lagere lasten op arbeid heel goed betaald worden uit hogere lasten op vermogen, geërfd of zelf opgebouwd.

De liberalen willen echter een belastinghervorming zonder lastenverhoging waar dan ook, zeker niet door hogere lasten op vermogen. Daarom zal er bezuinigd moeten worden om 'smeerolie' te hebben voor de invoering van een nieuw stelsel. Drie tot vijf miljard euro, schat Wiebes in het dinsdag te publiceren stuk.

Het leverde een patstelling op, met het oog op het voortbestaan van de coalitie wil niemand in VVD of PvdA nu iets doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden