Een minderheidskabinet is ook bestuurlijk vernieuwend

Een minderheidskabinet als oplossing voor de Haagse crisis is riskant, maar dat is doorgaan met een instabiel D66 ook.

Het meest opvallende van de afgelopen dagen is dat een beperkt incident uitloopt op een heuse kabinetscrisis. De grootste fouten zijn van minister De Graaf, die met oogkleppen op met zijn rammelende wetsvoorstel bezig was. Centrale vraag voor toekomstige onderzoekers zal zijn: waarom had D66 voor zijn 'kroonjuweel' van veertig jaar oud niet allang een passend wetsvoorstel, waar onduidelijkheden, knelpunten en tegenstrijdigheden uit geëlimineerd waren? Dat had men toch al lang moeten hebben voor het moment dat het nodig zou zijn.

Dat de senaatsfractie van de PvdA kritisch is, had men kunnen weten. Sterker, andere senaatsfracties hadden eveneens kritisch moeten zijn. Het is ook te makkelijk om te zeggen dat de Eerste Kamer geen eigen afweging mag maken. De roep om afschaffing is dan ook niet terecht en wordt altijd van stal gehaald als de Eerste Kamer zich onderscheidt óf als ze zich slaafs achter het stemgedrag van de Tweede-Kamerfracties opstelt. Het is ook nooit goed.

Na de aftocht van De Graaf was er verwarring. Terecht trad hij af. Hij was niet meer geloofwaardig op zijn terrein en vleugellam. Meteen gaf De Graaf het kabinet een tik na door te zeggen dat ook het kiesstelsel een mission impossible was. Erg onsportief. En D66 ging toen de barricaden op en zou compensatie eisen. Wat een onzin. Pietje pakt de lolly van Jantje af en Jantje gaat verbolgen naar Klaasje en Kareltje om hun lolly's af te pakken. Donderdagavond spoedberaad met als centrale vraag wat CDA en VVD D66 gaan bieden.

Hoe gaat het nu verder? Er zijn vier mogelijkheden. De eerste is dat het kabinet klapt en er nieuwe verkiezingen komen. Hoogst onwenselijk voor alledrie de regeringspartijen en voor het beleid in dit land.

De tweede optie is dat het kabinet doorgaat in de huidige samenstelling, waarbij D66 of een serie eisen ingewilligd krijgt, waardoor deze politieke splinter onevenredige invloed krijgt of dat D66 geen 'genoegdoening' krijgt. Beide bevorderen niet de stabiliteit van en cohesie in het kabinet. Derhalve niet wenselijk.

De derde mogelijkheid is dat D66 ingeruild wordt voor een andere partij of partijen. Deze opties zijn eerder besproken tijdens de kabinetsformatie en slaagden niet. Het zou ook tot een soort minikabinetsformatie leiden met bijbehorende hobbels en tijdsverlies. Het haalt de vaart uit de regeringsploeg.

De vierde optie is een minderheidskabinet van CDA en VVD. D66 kan dan met opgeheven hoofd de regeringsarena verlaten en CDA en VVD kunnen verdergaan met hun plannen. Mijn voorkeur zou de laatste optie zijn. Een minderheidskabinet dat op de verschillende terreinen steeds een meerderheid zoekt in het parlement. Natuurlijk brengt dat risico's met zich mee, maar dat doet een instabiel D66 in het kabinet ook. Verder zijn de majeure, lastige ingrepen van de hervormingsagenda van BalkenendeII achter de rug.

En het mooie van een minderheidskabinet is dat het steeds in een inhoudelijke dialoog moet met het parlement, wat het echte politieke debat weer terugbrengt. En met dit staatkundig novum hebben we, D66 indachtig, ook nog een vorm van bestuurlijke vernieuwing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden