Interview

Een miljard euro, voor wetenschappelijk toptalent én voor teamwetenschap

Stan Gielen, NWO Beeld ivarpel.nl

NWO, de organisatie die het wetenschapsbudget van de overheid verdeelt, presenteert vandaag zijn nieuwe strategie. Een interview met voorzitter Stan Gielen: heeft hij wel een duidelijke koers?

De Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek lijkt niet te kiezen, maar alles te willen: meer ruimte voor het bevredigen van de wetenschappelijke nieuwsgierigheid, meer ruimte voor onderzoek met economisch en maatschappelijk nut, betere loopbaanmogelijkheden voor wetenschappelijk talent. Het lijkt al met al meer een opsomming van ambities dan een duidelijke koers. Kan voorzitter Stan Gielen niet één ding noemen dat hij absoluut voor elkaar wil krijgen?

Gielen: “As ik één ding noem, noem ik vier andere niet en krijg ik ruzie. Maar goed, één ding: ik wil ervoor zorgen dat NWO binnen twee jaar de verbinder is geworden van fundamenteel en toegepast onderzoek, dat we een veld hebben gecreëerd­­ waarin iedereen samenwerkt in onderzoek van de hoogste kwaliteit.”

En waarom zou daar NWO daar in slagen?

“Omdat we een onafhankelijke organisatie zijn. Onafhankelijker dan de vereniging van universiteiten, de VSNU. En we hebben meer budget dan de academie van wetenschappen, de KNAW. We werken natuurlijk samen met hen en met de andere spelers in het veld, maar NWO heeft de positie en de middelen om te verbinden.”

U bent bij de besteding van die middelen wel gebonden aan de verlangens van de overheid. Die had al het topsectorenbeleid, onderzoek ten bate van belangrijke industriële sectoren. En nu komt daar de Nationale Wetenschapsagenda overheen, met een waslijst aan maatschappelijke vragen voor de wetenschap. NWO lijkt klem te zitten tussen politieke agenda’s die slecht met elkaar te rijmen zijn.

“Die tegenstelling zie ik niet. Onderzoek met bedrijven en onderzoek naar grote maatschappelijke vragen, toegepast en fundamenteel onderzoek, liggen in elkaars verlengde. In de topsectoren betaalt de overheid in veel gevallen de helft van de onderzoekskosten, bedrijven betalen de andere helft, en ze doen dat graag. Ik denk dat we bedrijven en organisaties zo ver kunnen krijgen dat ze ook onderzoek naar belangrijke maatschappelijke onderwerpen meefinancieren. Denk bijvoorbeeld aan de overgang naar duurzame energie, of aan cybersecurity, digitale veiligheid.”

U moet dat doen met minder middelen dan gehoopt. Het hele veld van wetenschap en technologie had het kabinet eensgezind om 1 miljard extra per jaar gevraagd. Er kwam minder dan de helft: 400 miljoen.

“Ja, en dan kun je twee dingen doen: klagen dat het te weinig is, of aan de slag gaan en laten zien dat we met die 400 miljoen waardevolle dingen kunnen doen. En dan de overheid overhalen er 600 miljoen bij te doen. Dat heeft mijn voorkeur.”

Er is zorg over de perspectieven voor jonge, talentvolle wetenschappers, die vaak  het ene tijdelijke contract aan het andere moeten knopen.

“Die zorg is deels terecht. We hebben in Nederland heel veel studenten. Die kunnen niet allemaal verder in de wetenschap. Veel jongetjes willen in het eerste van Ajax spelen, maar er mogen er maar elf in het veld staan. NWO heeft een succesvol talentenprogramma, de Vernieuwingsimpuls. Aan de beurzen voor gevorderde onderzoekers die in dat programma zitten, gaan we nu de eis verbinden dat de universiteit een aanstelling garandeert als ze het goed doen. En we lanceren een nieuw beurzenprogramma, niet voor  wetenschappers met dat ene briljante idee, maar voor mensen die de verbinding weten te leggen tussen wetenschapsgebieden en tussen fundamenteel en toegepast onderzoek. We willen niet alleen toptalent steunen maar ook teamwetenschap. Je krijgt geen topploeg met elf Cruijffs.”

Een miljard te verdelen

NWO, de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, besteedt in opdracht van de overheid ongeveer 1 miljard euro aan wetenschappelijk onderzoek en technologische ontwikkeling. Een bescheiden budget vergeleken met de bijna 4 miljard aan onderzoeksgeld die rechtstreeks naar de universiteiten gaat. NWO verdeelt zijn geld door het organiseren van competities in thematische programma’s en middels beurzen die onderzoekers kunnen aanvragen. Die onderzoekers werken veelal aan een van de universiteiten en soms in een van de negen eigen instituten van de organisatie op gebieden die uiteenlopen van deeltjesfysica tot zeeonderzoek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden