'Een mens kan niet koersen op de eigen onfeilbaarheid'

Nieuwe generatie heeft geen moeite met evaluatie op werk

Presteren op het werk, elkaar beoordelen op de resultaten, registreren wat je doet, jezelf onderwerpen aan evaluaties en metingen: oudere beroepskrachten hebben een hekel aan zulk soort inmenging van buitenaf. Ze ervaren het vaak als bemoeizucht met hun werk. Maar zie, er treedt een nieuwe generatie aan die er helemaal geen moeite mee heeft om het eigen werk kritisch tegen het licht te houden. "Ze zijn nieuwsgierig", schrijft Jos van der Lans.

Van der Lans is een van de auteurs van 'Wat werkt nu werkelijk', een studie naar het effect van sociaal beleid die morgen wordt gepresenteerd. Om maatregelen in de jeugdzorg, het strafrecht, de gezondheidszorg te beoordelen op hun resultaten, moeten er gegevens zijn. En daarvoor zijn onderzoekers vaak afhankelijk van hulpverleners en andere professionals ¿ vandaar het hoofdstuk over hun bereidheid om open te zijn over wat ze doen.

De bundel is onder anderen samengesteld door Justus Uitermark, bijzonder hoogleraar samenlevingsopbouw aan de Erasmusuniversiteit. Hij is een vertegenwoordiger van die nieuwe generatie, in leeftijd (34) en in gedrag. Hij laat zich met plezier onderwerpen aan het oordeel van studenten, en doet met hun opmerkingen zijn voordeel.

"Evaluatie dient als voortdurende spiegel voor je functioneren", vindt de hoogleraar. "Het hele idee dat je als professional kunt koersen op je eigen onfeilbaarheid, gaat zonder meer tot het verleden behoren. Het is ondenkbaar dat je niet de eis krijgt om je te verantwoorden voor wat je doet."

Uitermark begrijpt de reserves tegen evaluaties wel. "Ik zie een zeker onbehagen bij professionals, ze willen niet in de gaten gehouden worden. Ik snap dat, ze worden vaak afgerekend op de verkeerde criteria, of alles staat in het licht van bezuinigingen of de reflex controle te houden. Een zinnige evaluatie is een middel om voortdurend signalen op te vangen van je omgeving en die systematisch bij te houden. Als criteria en registraties van bovenaf niet deugen, dan is het aan professionals hun eigen systemen te ontwikkelen."

Uitermark en zijn co-auteurs constateren dat evalueren op de werkvloer nog geen cultuur is. Ze weten dat de weerstand wordt gevoed doordat het invullen van formuliertjes een doel op zich wordt. Maar toch zien ze de contouren van een 'evaluatierevolutie' ¿ geen fysiotherapeut of telefoonmaatschappij kan nog zonder een tevredenheidsonderzoek onder de clientèle.

Er zijn meer data dan ooit, waardoor het volgens hen makkelijker is geworden om te bepalen welk beleid wel en welk beleid niet werkt: "Verantwoording afleggen aan geldschieters of cliënten is niet altijd even leuk voor professionals of beleidsmakers. Maar het is een kwestie van emancipatie dat ze er toe worden gedwongen."

Wat werkt nu werkelijk? Politiek en praktijk van sociale interventies. Justus Uitermark, Amy-Jane Gielen en Marcel Ham (red.). Van Gennep Amsterdam, 320 blz. 19,90 euro.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden