Een menneke in een huis met een groot gat in de muur door

'Het leven van Toon', zaterdag van 10.00-11.00 uur op de korte golf via de frequenties 5955 kHz. en 9895 kHz.

Het voorstel van de gepensioneerde liedjesschrijver en radiomaker Gerrit den Braber heeft inmiddels geresulteerd in 'Het leven van Toon', een serie van dertien wekelijkse radioprogramma's over het leven en werk van Hermans. De eerste aflevering wordt morgen door de Wereldomroep uitgezonden.

Den Braber ontvouwde zijn plannen op een receptie tegenover de Wereldomroep. “Ja, dat moeten wij hebben”, was de reactie. Paddy van der Baan, netwerkmanager bij de Nederlandse afdeling van de Wereldomroep: “Het is een heel belangrijk project en verschrikkelijk mooi. Zo intens Toon. Wij denken dat we daar publiek voor hebben. Toon Hermans behoort tenslotte tot de drie na-oorlogse cabaretiers die het cabaret gestalte hebben gegeven.” 'Het leven van Toon' wordt overigens voorlopig alleen buiten Nederland in Europa uitgezonden. Maar wat de Wereldomroep betreft komt er een maximale verspreiding.

In de maanden mei, juni en juli van dit jaar gaat de Tros de serie uitzenden. De omroep heeft zendtijd weten vrij te maken op donderdagavond op Radio 2 tussen tien en elf uur, wanneer normaal het programma 'Coulissen' wordt uitgezonden. “Een programma als dit past haarscherp in de formule van 'Coulissen'.

Het verbaast mij dat er mee geshopt is”, aldus Leo Schildmans van de Tros. Met dat laatste doelt hij op het feit dat Den Braber de serie eerst aan de Avro, zijn 'eigen' omroep, heeft aangeboden. Daar was geen ruimte voor een dergelijk programma. Tot groot ongenoegen van Den Braber. “Sinds wanneer is het zo dat je niets meer te zeggen hebt over je eigen zendtijd?”

Hoewel de eerste aflevering morgen wordt uitgezonden, heeft Den Braber de serie nog niet afgerond. Maar dat baart zowel hem als de cabaretier geen zorgen. De programmamaker heeft voorlopig nog materiaal genoeg en Hermans zegt nuchter: “Jij hebt een aantal platen van mij. Als ik er dan wat omheen lul heb jij een mooi programma.” Het gesprek wordt afgewisseld met gedeelten uit de conferences van Toon Hermans. Daarvoor maakt Den Braber onder meer gebruik van het archiefmateriaal dat de Wereldomroep in huis heeft en waarin ook opnames van Hermans uit 1947 zitten. Den Braber: “Ieder deel heeft een thema en het zal je niet verbazen dat daar ook de liefde in voorkomt. Daar heeft-ie het graag over. Hij springt van de hak op de tak. De thema's zijn niet van te voren afgesproken.”

Nieuwe show De serie valt vrijwel samen met het nieuwe theaterprogramma van Hermans. Begin februari gaat hij weer optreden. “Hij is nu zwaar aan het repeteren en heeft honderddertig nieuwe liedjes geschreven, die hij overigens niet allemaal zal zingen”, aldus Den Braber. Hermans' nieuwe show komt ook ter sprake in de serie. Hij licht alvast een tipje van de sluier: “Ik heb het programma ingedeeld; voor de pauze doe ik een hoop gekkigheid en na de pauze is het bijna muzikaal.”

In de eerste aflevering, die als thema 'Het begin' heeft, vertelt Hermans dat theater niet direct het allergrootste in zijn leven is. “Het is iets wat m'n leven vult, maar hoofdzakelijk in de avonduren. Ik ben toch niet echt een rasechte theaterman.” Wat is Hermans dan wel? “Een menneke dat toevallig 's avonds in dat huis met dat gat in de muur - want zo noem ik het theater altijd: een groot gat in de muur - staat. Ik ben niet een man die bewust artiest geworden is, ik denk dat ik het al was.” Via de Soundmix Show komt het gesprek op het medium televisie, dat volgens de cabaretier niet vergelijkbaar is met het theater. Hermans onthult dat hij nog nooit in een televisiestudio is geweest. “Ik krijg het niet door m'n keel om daar naar binnen te lopen. Misschien ben ik een beetje achterlijk in die dingen. Ik heb een ander leven; een bühne, een theater met dat theaterlicht en de mensen die daar zitten, en als ze voor me klappen ook ècht klappen. Ik heb geen meneer die naast het toneel met een zakdoek staat te zwaaien wat betekent dat je dan moet klappen. Ik laat me toch niet voor de gek houden!”

Johan Buziau is zijn grote voorbeeld geweest en Hermans is ooit begonnen als imitator van die 'waarachtige clown', zoals hij Buziau omschrijft. “Die man was onbeschrijflijk groot en begreep dat niet. Dat heeft mij altijd geweldig geboeid.” Ook 'De stoel van mijn zuster' komt ter sprake. Dit nummer is destijds ontstaan uit een volslagen black out. “In m'n wanhoop zag ik toen opeens die stoel staan. Zoals een drenkeling zich vasthoudt aan een plank, zo hield ik mij vast aan die stoel. Ik zei: 'U raadt nooit wie er op deze stoel heeft gezeten'. Maar ik wist het ook niet. De mensen begonnen daar al om te lachen en toen heb ik twintig minuten lang allerlei onzin uitgekraamd. Zo ontdekte ik dat de absurde humor de mooiste is. Het kwetst niemand en doet niemand pijn.”

Zijn vriendschap met Hermans maakt het praten makkelijker, volgens Den Braber. “Je zit meer op het puntje en je moet heel scherp zijn, want hij is enorm snel. Ik ben bevriend met hem en daar ben ik trots op.” Een opmerking van Hermans als 'wat zeg jij nou voor flauwekul?' is tekenend voor die vriendschap. Over 'Het leven van Toon' zegt Den Braber: “Als er maar een klein publiek met een hoge waardering is, dan ben ik tevreden. Ik hoop dat de programma's de tand des tijds kunnen doorstaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden