Opinie

Een meesterlijk portret van de eenzame pianist Glenn Gould

Het Nationale Toneel met ’Glenn Gould’. Nationale Toneelgebouw t/m 20 april. 070.3181444 of www.nationaletoneel.nl

De Canadese pianist Glenn Gould (1932-1982) is zonder twijfel de excentriekste pianist geweest van de 20ste eeuw, niet zozeer door zijn astrante opvattingen over de muziekgeschiedenis maar vooral door zijn vertolkingen van Johann Sebastian Bach. Gezeten op een lachwekkend laag stoeltje speelde hij krom voorover gezeten op een vleugel die hij in samenwerking met de firma Steinway speciaal had aangepast aan zijn spelopvattingen over Bach.

Regisseur Franz Marijnen en acteur Stefan de Walle geven in de voorstelling ’Glenn Gould’ een indringend en vooral uitgewogen beeld van deze eenzame, om niet te zeggen autistische kunstenaar aan wie alles bijzonder was. Gould, die op jonge leeftijd als wonderkind optrad, zien we bij aanvang als het jongetje dat al op dertienjarige leeftijd concerten gaf, maar zijn plaats wordt weldra ingenomen door een bewogen spelende De Walle die ons bijna twee uur lang aan onze stoelen kluistert. Hij wordt geïnterviewd door een journaliste (Rosa Mee) die terzijde zit, en we horen gesproken commentaren van grootheden als Leonard Bernstein en de laaiend enthousiaste Svjatoslav Richter (’he is an alien on earth’).

Zijn wanhoop over de concertpraktijk, waarmee hij in 1964 brak toen hij uitsluitend studio-opnamen ging maken, geeft De Walle prachtig weer als hij bij een stormachtig applaus, het rokkostuum in flarden om zijn lijf, radeloos onder de vleugel kruipt. Het theater is sterker aanwezig dan de muziek; dat wil zeggen, dat de muziek die uit de vleugel komt, niet die sterke impact had die ik hoor als ik naar zijn muziek op dvd luister. Zijn persoonlijkheid evenwel, die uitsluitend hier op aarde leek te zijn voor en door zijn pianospel en die onpeilbaar eenzaam moet zijn geweest, krijgt hier een intense aanwezigheid. Zijn liefdesmonoloog lijkt te zijn gericht aan de zangeres Barbara Streisand, de grootste zangeres in zijn ogen, „nou ja, misschien, behalve, met uitzondering van Elisabeth Schwarzkopf”.

Die kwetsbaarheid van Gould gaat nog het meest in je aderen zitten, ook zijn felheid daarin: het afwijzen van Bartók en Stravinsky, recitals zijn nep, en het is immoreel geen gebruik te maken van de moderne opnametechniek. En dat waren toen nog langspeelplaten. Zijn angstwekkende medicijnenverslaving, uitgebeeld door een kast vol pillen, voert naar de hartstilstand waaraan hij zo jong nog bezweek. En het is prachtig hoe we De Walle pas op het allerlaatst het vermaarde ’hummen’ van Gould tijdens zijn opnamen horen brengen. Een meesterlijk portret.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden