Column

Een manager behandelt gemiddeld 30.000 berichten per jaar. Zinvol?

Beeld thinkstock

'Prins Daniel gaat met ouderschapsverlof', kopte Trouw op 30 januari. Misschien dat niet iedereen Daniel kent: hij is de echtgenoot van de Zweedse kroonprinses Victoria. Daniel en Victoria hebben al twee kinderen, en ook bij de geboorte van zijn oudste dochter Estelle, deed Daniel een stapje terug.

Het bericht over het ouderschapsverlof is nieuws vanwege de relatieve zeldzaamheid ervan, en vanwege de eventuele voorbeeldfunctie die de prins heeft.

De bekendste Duitse tijdonderzoeker Karlheinz Geissler (72) zal het besluit van de Zweedse prins toejuichen. Geissler is een van de oprichters van de Duitse maatschappij voor tijdpolitiek en een van de pleitbezorgers van de invoering van oudergeld in 2007; een inkomensafhankelijke bijdrage voor mensen die na de geboorte van hun kind tijdelijk stoppen met werken.

Afgelopen week stond er in weekblad Die Zeit een groot interview met Geissler - dat werd overgenomen door het prachtige Nederlandse tijdschrift 360 Het beste uit de internationale pers. Geisslers analyse van onze tijd is weinig positief, wij leven onder een dictatuur van de klok. De moderne mens is een gejaagd wezen, stelt Geissler, hij is constant druk, checkt e-mails wanneer hij in de bus zit, telefoneert op de fiets en werkt met deadlines.

Arbeidsduur

Geissler: "Bij enquêtes naar goede voornemens voor het nieuwe jaar scoort 'meer tijd besteden aan familie en vrienden' steevast hoog." We willen meer tijd, maar het vreemde is dat we al veel meer tijd hebben. "In Duitsland is de levensverwachting de afgelopen 130 jaar verdubbeld. Tegelijkertijd is de arbeidsduur afgenomen: tot minder dan 38 in de cao vastgelegde uren per week. Honderd jaar geleden waren dat er nog 57."

Dat zijn mooie cijfers die ons tot nadenken zouden moeten stemmen. En dan komt Geissler met een nog veel ruiger cijfer: "Leidinggevenden behandelden in de jaren zeventig duizend berichten per jaar. Met de uitvinding van de e-mail zijn dat er tegenwoordig dertigduizend! Wij onderschatten tot hoeveel overbelasting die nieuwe flexibiliteit leidt."

Dertigduizend. Dat duizelingwekkende aantal maakt het Franse besluit om per 1 januari 2017 werknemers het recht te geven om niet bereikbaar te zijn toch wel wat begrijpelijker. Eerder noemde ik dit besluit te bevoogdend, het is aan werknemers en werkgevers om samen in overleg een modus vivendi te vinden om te leren omgaan met de digitale revolutie. En dit overleg is een vorm van zingeving, in de categorie van Gude: Z3, zinrijkheid, rationele bezinning op de taken die we moeten uitvoeren.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Beeld thinkstock

Discipline

Maar in een halve eeuw van duizend naar dertig duizend berichten? Is dat nog wel een kwestie van zingeving? Worden we hier niet gewoon overspoeld door een ontwikkeling waartegen wij niet bestand zijn? Geissler: "Zoveel vrijheid kan een mens niet aan." En wanneer wij onszelf niet kunnen disciplineren dan moet Vadertje Staat dat toch maar doen. Dit lijkt de enige conclusie: niks geen zingeving, maar disciplinering door de Staat. De Fransen hebben gelijk.

Hoogleraar ethiek, filosofie en medische filosofie Ignaas Devisch oppert toch nog een andere mogelijkheid. In Rusteloosheid; Pleidooi voor een mateloos leven - zondag uitgeroepen tot beste spirituele boek van het jaar - vraagt hij zich af of het werkelijk de rusteloosheid is waaraan we lijden. Of is het werkelijke probleem dat we 'ijlings nergens naar toe hollen' zoals de Gentse filosoof Johan Braeckman dat noemt?

Devisch: "Het gevoel 'ijlings nergens naar toe te hollen' kan ook ontstaan zonder al te veel tijdsdruk. Als we ons leven niet langer als zinvol ervaren, omdat we de hele tijd taken moeten uitvoeren die nergens toe leiden, is het probleem niet zozeer de versnelling of de tijdsdruk maar het ontbreken van de mogelijkheid om onze dagen op een zinvolle manier in te richten."

Hebben we nog zin in ons werk?

Dat onderzoekt Peter Henk Steenhuis in een serie columns. Daarbij maakt hij gebruik van de inzichten van de in 2015 overleden 'Denker des Vaderlands' René Gude (1957-2015).

Gude onderscheidde vier soorten zin. De eerste noemt Gude het Zinnelijke, het lekkere, het lijfelijke aspect, het lustvolle. De tweede het zintuiglijke, het esthetische. De derde het zinrijke. Gude: 'We ervaren zin, doordat we volzinnen maken, in staat zijn te verwoorden wat we beleven, ervaren, maken, doen. Dit is de meest letterlijke vorm van zingeving door betekenisgeving.' Als laatste onderscheidt Gude het zinvolle, dat je bijvoorbeeld achter de doelstelling staat van de ondernemingen waar je werkt.

Moeten we een recht op onbereikbaar krijgen omdat we ten onder gaan aan gejaagdheid door die dertig duizend berichten per jaar? Of moeten we ons afvragen of al die berichten er eigenlijk niet van getuigen dat we 'ijlings nergens naar toe hollen'? Die laatste vraag getuigt van een zingevingsprobleem.

Prins Daniel neemt geheel terecht ouderschapsverlof op. Niet omdat hij het anders te druk zou krijgen, ten onder zou gaan aan gejaagdheid of stress vanwege zijn vele dringende werkzaamheden, die zich niet zo goed met zorgtaken laten verenigen, maar omdat hij beseft dat de verzorging van je kind je leven zinvol maakt - misschien wel zinvoller dan welk werk het ooit kan maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden