Een machtig hoopje Gergiev

In 1996 -ten tijde van de eerste aflevering- heette het nog 'Rotterdam Philharmonic Philips Gergiev Festival'. Natuurlijk op zijn Engels uit te spreken vanwege de internationale uitstraling. Geleidelijk brokkelden er steeds meer stukjes van de festivalnaam af. Philips verdween als eerste en de editie van dit jaar heet eenvoudigweg 'Gergiev Festival Rotterdam': op z'n Hollands of z'n Engels uit te spreken - je schrijft het hetzelfde dus dat maakt niet uit. Met de nieuwe naam kwam ook een logo: een gouden ster waarbinnen de drie woorden -Gergiev het grootst, Rotterdam het kleinst- een plek hebben gekregen.

De boodschap lijkt duidelijk. Het gaat hier om de ster Valery Gergiev. De naam van het Rotterdams Philharmonisch Orkest komt op de cover van de festivalbrochure niet eens meer voor. Maar de in Rusland geboren ster heeft wat aan glans verloren. Hij moet opboksen tegen zijn imago van continue drukte, structurele afwezigheid, hoogspanning en adrenaline. Die laatste twee kwalificaties zorgen vaak -hoewel lang niet altijd- voor ultieme concentratie en spetterende concerten. Maar Gergiev krijgt steeds vaker het verwijt, zoals gisteren in een heftig negatieve analyse in de Telegraaf, dat hij zich er te gemakkelijk vanaf maakt. Op de zeven concerten die hij tijdens het festival dirigeert, komt geen compositie voor die hij al niet eerder in Rotterdam of elders dirigeerde. Werken die hij door en door kent, waar nauwelijks -wat hemzelf betreft- repetities voor nodig zijn.

Ter Gergievs verdediging moet worden gezegd dat dit negende Gergiev Festival wat minder kon uitpakken dan voorgaande jaren. Niet alleen Philips' naam verdween uit de festivaltitel, dit jaar is het ook de eerste keer dat het festival zich zonder de sponsor Philips moet zien te bedruipen. Het is een fikse aderlating. Bovendien wil het festival een pas op de plaats maken om volgend jaar te kunnen uitpakken als het Gergiev Festival voor de tiende keer plaatsvindt. Opvallend dat in het festivalmagazine de vooruitkijkende orkest- en festivaldirecteur Jan Raes en burgemeester Opstelten reppen van een 'eerste lustrum'; tien jaar da's echt twee lustra.

Meer veranderingen dit jaar. Voor het eerst speelt het festival zich niet meer af eind september (kwam elk jaar ongelukkig uit met het vaak overvolle seizoensbegin), maar midden oktober. En voor het eerst treedt er naast de orkesten uit Rotterdam en SintPetersburg nog een derde orkest aan en wel het Radio Filharmonisch Orkest. Het is het orkest waarmee Gergiev in 1987 zijn Nederlandse debuut maakte in de Matinee op de vrije zaterdag. Artistiek verantwoordelijke van de ZaterdagMatinee, Jan Zekveld, is dit jaar voor het eerst artistiek adviseur van het Gergiev Festival. Zekveld zat al in het stichtingsbestuur, maar door het vertrek van artistiek directeur Asadour Santourian van het RPhO, gevolgd door het overlijden van zijn vervanger Kees Hillen, had men in Rotterdam dringend artistiek advies nodig.

Met al die tegenspoed hebben ze in Rotterdam toch maar weer een festival uit de grond gestampt, waar veel mensen op af komen (nu al 85 procent bezetting) en vooral: veel jonge mensen. Het berkenbos in de hal van De Doelen en de verdere aankleding ogen wat knullig, maar dat is weleens nog erger geweest.

Het Gergiev Festival heeft als thema 'De wereld van Tsjaikovski'. Jammer is dat niet alle symfonieën van deze componist langskomen, zoals vorig jaar bij het geweldige Prokofjev-festival wel het geval was. Tsjaikovski's Eerste ontbreekt en verder had het contrast met Tsjaikovski's 'tegenstanders' -de groep componisten bekend onder de naam 'Het machtige hoopje'- wel wat sterker uitgewerkt kunnen worden, door van hen (Rimsky-Korsakov bijvoorbeeld) wat meer muziek te programmeren.

Zo blijft er altijd wel wat te klagen, maar nog steeds is er deze week in Rotterdam een machtig hoopje Gergiev te beleven. Benieuwd welk thema bestuursvoorzitter Sylvia Tóth zaterdagavond voor het tiende Gergiev Festival bekendmaakt. Volgens ingewijden belooft het iets heel speciaals te worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden