Eén logo voor duurzaamheid

Supermarkten gebruiken zoveel duurzaamheidslabels, dat de consument door de bomen het bos niet meer ziet. Eén logo lijkt daarom handig. Maar fabrikanten aarzelen.

Een biefstukje, of toch verse zalm bij de pasta? Boontjes uit Senegal, een avocado uit Israël of sla van de volle grond?

Wie graag bewust eet, maar is uitgekeken op weer een bos prei van de bioboer drie dorpen verderop, brengt zichzelf ongewild in grote problemen. Ja, labels genoeg in de supermarkt. Albert Heijn wijst de consument de weg naar ’betere’ AH-huismerkproducten met het Gezonde Keuze klavertje, andere supermarkten doen dat met het ’Ik kies bewust-logo’ dat fabrikanten zelf op hun producten plakken. Het Eko-label waarborgt de biologische origine en het Fair Trade-logo garandeert dat slavernij of uitbuiting taboe is.

Eén logo waarin al deze zaken samenkomen, inclusief milieubelasting en zaken als dierenwelzijn, maakt het veel gemakkelijker, meent Wouter van der Weijden. Hij is voorzitter van de Stuurgroep Technology Assessment, een onafhankelijk adviesorgaan van het ministerie van landbouw (LNV). Vorige week overhandigde de stuurgroep een rapport aan LNV. Daarin staat beschreven hoe de groep aan het tekenen sloeg en een schattig klavertje ontwikkelde. Ieder blaadje staat voor een duurzaamheidsaspect, gekleurde stippen geven aan hoe het hiermee is gesteld.

„Je kunt vier blaadjes nemen, maar ook vijf; het is maar precies over hoeveel aspecten je de consument wilt informeren”, zegt Van der Weijden. „En die stippen zou je kunnen kleuren, van wit tot groen. Heel simpel, niet te veel tekst en heel informatief.”

Het systeem moet natuurlijk wel worden ontwikkeld, voegt hij eraan toe. Hij denkt daarvoor een jaar nodig te hebben. Maar daarna wordt bewust consumeren een feest. Want inderdaad, het klavertje is charmant simpel.

Maar zal het ook werken? Vaak roept de oplossing van het ene dilemma het volgende dilemma op, zo leert de ervaring. Neem nou weidemelk van koeien die veel buiten lopen. Die melk zal ongetwijfeld beter scoren voor dierenwelzijn dan stalmelk, van koeien die alleen maar van vers gras kunnen dromen. Maar koeien in de wei betekent ook methaan in de vrije natuur. Terwijl dit agressieve broeikasgas – dat vrijkomt bij herkauwen – in de stal mooi kan worden afgevangen. Bovendien krijgen koeien vaak krachtvoer, waarin sojaschroot is verwerkt. Is daarvoor het tropisch regenwoud gekapt of juist ontzien? Kortom: ook zo’n klavertje verlost de moderne consument geenszins van zijn lasten.

Maar Van der Weijden is een optimistisch man en heeft op elke vraag een antwoord. Zijn adviesbureau voor duurzame landbouw CLM heeft onlangs een rapport gepubliceerd. Een van de conclusies was dat weidemelk toch beter is voor klimaat en milieu. „Het verhaal dat je methaan eigenlijk alleen maar kan afvangen in hermetisch afgesloten systemen is onzin. Daarvoor moet je in zo’n stal luchtwassers installeren. En die gebruiken heel veel energie.”

Om het broeikasprobleem aan te pakken kun je beter kijken naar het gebruik van kunstmest, denkt Van der Weijden. „Daarbij komt stikstof vrij, wat wordt omgezet in lachgas.” En dat is nog vele malen schadelijker dan methaan. Bovendien is zuivelfabrikant Campina al overgestapt op veevoer waarin duurzaam sojaschroot is verwerkt. Dus wat is het probleem?

Maar het advies van de stuurgroep is niet bij iedereen goed gevallen. Philip den Ouden, als voorzitter van de Federatie Nederlandse Levenmiddelen Industrie de spreekbuis van de industrie, vindt dat het klavertje de situatie te veel simplificeert. Hij ziet zo’n klavertje vooral als garantie voor heilloze discussies, zoveel onderwerpen worden aan elkaar geknoopt. „We moeten ervoor waken om van duurzaamheid een containerbegrip te maken. Verduurzaming van de productie is heel belangrijk, wij richten daarom onze aandacht het liefst op concrete processen die leiden tot duurzamer productie.”

Uiteindelijk is een nieuw logo helemaal niet nodig om de klant te informeren over de herkomst van de karbonade, meent Den Ouden. „Biologisch of scharrelvarken staat nu toch ook op de verpakking?” Wel is met hem te praten over een convenant duurzaamheid. „We hebben nu ook een convenant over gewicht en een convenant biologisch.”

Voedingsmiddelengigant Unilever, bekend van merken als Knorr, Unox en Bertoli, veegt het rapport van de Stuurgroep Technology Assessment van tafel. Om zijn oordeel te staven maakt concernwoordvoerder Gerbert van Genderenstort het welbekende onderscheid tussen consument en burger. „De burger is best geïnteresseerd in duurzaamheidsonderwerpen. Maar de consument heeft alleen interesse in logo’s die iets zeggen over veiligheid of gezondheid, eigenlijk niet of nauwelijks in logo’s over onderwerpen als duurzaamheid. In de praktijk blijkt dat ze daar niet naar handelen.”

Maar Wouter van der Weijden denkt dat het tij zal keren. Het kostte destijds ook de nodige moeite om de industrie enthousiast te krijgen voor een aanpak van het overgewicht. Met duurzaamheid zal het precies zo gaan, denkt hij. Zoals het destijds ook ging met het ’Ik kies bewust-logo’. Dat kwam er immers pas toen Albert Heijn de voedingswereld verraste met het ’Gezonde keuze klavertje’, gezondheid als missie omarmde en de concurrentie te slim af was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden