Jelle's weekdier

Eén lijf, één hart, twee koppen: een siamese tweeling van de bruinvis

null Beeld RV
Beeld RV

Op 30 mei kregen vissers op zo'n 28 kilometer ten westen van Hoek van Holland een wel zeer bijzondere vangst in hun netten: een Siamese tweeling van de bruinvis, de kleinste walvisachtige die in onze wateren voorkomt.

Jelle Reumer

Het was een bijzonder exemplaar dat je eerst even laat twijfelen of er nu sprake is van een romp met twee koppen of van twee dieren die samen één romp bezitten. Onder wetenschappers is daar geen discussie over: het aantal hersenen bepaalt of sprake is van één dier met twee koppen of twee dieren met één romp. Met twee breinen is sprake van twee individuen. In het geval van menselijke siamese tweelingen is dat duidelijk: beide breinen vormen ieder afzonderlijk een individu, met eigen gedachten en een eigen wil. De vorige week opgeviste bruinvis is daarmee vergelijkbaar. Er is dus sprake van een siamese tweeling, twee bruinvissen die samen één lijf delen, met één hart, één geslachtsopening, één staart, enzovoort.

De bruinvistweeling is snel na de geboorte gestorven. Walvissen worden onder water geboren en omdat het zoogdieren zijn en geen vissen moeten ze meteen na hun geboorte naar het oppervlak om hun eerste ademteug te inhaleren. Dat vergt uiteraard enig richtingsgevoel en in het geval van deze twee bruinvisjes, wier koppen ongeveer haaks op elkaar stonden, wilden de beide dieren vermoedelijk ieder een andere kant op zwemmen en waren ze daardoor niet tijdig aan het oppervlak. Ze waren nog maar net geboren, de rugvin was nog slap, de navel nog niet dicht. Ik vermoed dat ze snel na hun geboorte zijn verdronken, naar de bodem gezonken en kort erna opgevist. Dat is uiteraard buitengewoon sneu, maar tegelijkertijd moeten we ons realiseren dat deze dieren geen enkele kans op overleven hadden.

De vissers hebben hun vangst uitgebreid gefotografeerd en drie wetenschappers hebben aan de hand van deze bescheiden documentatie een snelle, korte publicatie over de vondst geschreven die reeds deze week verscheen in het online-tijdschrift Deinsea. Tot vorige week waren wereldwijd slechts negen gevallen bekend van siamese tweelingen bij zes soorten walvisachtigen, maar nog niet bij bruinvissen. Bij deze soort was ooit slechts één geval van een normale tweeling gerapporteerd. Het geval van twee individuen met één lijf , een zogenoemde parapagus dicephalus, was tot nu toe één keer bij de gestreepte dolfijn en twee keer bij de tuimelaar aangetroffen. Het is een zeldzaamheid.

Wetgeving

Soms gaat er dus iets vreselijk mis. In dit geval zelfs twee dingen tegelijk, niet alleen bij de vorming van de foetus, maar ook nadat de vangst aan boord was gehesen. De angst onder onze vissers voor de bureaucratische regelzucht is klaarblijkelijk dusdanig groot dat ze vreesden dat het illegaal zou zijn om hun bijzondere bijvangst aan land te brengen. Bijgevolg is dit unieke exemplaar niet netjes voor verder wetenschappelijk onderzoek en conservering bewaard, maar na de fotosessie weer roemloos overboord gekieperd. Het is een vorm van collateral damage van een rigide wetgeving. Helaas, de tweeling zou een schat aan (ook medisch relevante) informatie hebben opgeleverd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden