Een leven lang verliefd op auto's

Auto's konden hem lyrisch maken. Het was zijn werk, maar ook zijn liefde.

Sergio Pininfarina 1926 - 2012

Als zijn naam valt licht het gezicht van een autoliefhebber op. Van Pininfarina mag je iets exclusiefs verwachten, een Ferrari bijvoorbeeld. Maar ook alledaagse auto's droegen Pininfarina's handtekening, zoals de Peugeot 404. Of een snelle trein, zoals de Fyra, waarmee de NS tussen Amsterdam en Breda rijden.

De Italiaanse carrosseriebouwer heeft het zwaar gehad in deze crisisjaren. De familie Pininfarina heeft in 2008 het eigendom van het bedrijf in onderpand moeten geven aan schuldeisers, maar behield wel de leiding. Het beeldmerk, een blauwe letter f met een rood kroontje, zal opvallende ontwerpen blijven sieren.

Sergio Pininfarina heeft het bedrijf dat zijn vader Battista in 1930 had opgericht in Turijn, groot gemaakt. Aanvankelijk werden er met de hand koetswerken gebouwd voor rijkelui, waarvan er soms maar één werd geproduceerd, helemaal naar wens van de klant.

De familie heette eigenlijk Farina. Oprichter Battista werd als tiende van elf kinderen 'Pinin' genoemd, wat in zijn Noord-Italiaanse geboortestreek Piemonte 'kleintje' betekent. Daar maakte hij zijn bedrijfsnaam van: Pinin Farina. In 1961 werd de familienaam officieel veranderd in Pininfarina.

Met het ontwerp van de sportwagen Cisitalia 202 kreeg Pininfarina een grote naam. Er werden er slechts 170 gebouwd tussen 1947 en '52, waarvan er één werd opgenomen in de collectie van het Museum of Modern Art in New York. De Cisitalia had, anders dan de hoekige auto's in die tijd, stromende, gebogen lijnen met nauwelijks uitsteeksels. De delen van het koetswerk werden niet meer afzonderlijk ontworpen en aan elkaar gemonteerd, maar vloeiden in elkaar over. Een revolutionaire aanpak destijds, en heel duur.

Ondanks de faam die dit ontwerp bracht, bleef Pininfarina een betrekkelijk kleine onderneming. Medio jaren vijftig gingen er jaarlijks nog geen duizend carrosserieën de deur uit.

Als enige zoon was Sergio door zijn vader voorbestemd om in het bedrijf te komen. Toen hij nog studeerde aan de technische hogeschool van Turijn, hielp hij zijn vader al. In 1946, toen het in de oorlog verslagen Italië nog niet mocht deelnemen aan de autoshow van Parijs, reden vader en zoon er met een nieuwe Alfa Romeo en een Lancia toch heen. Ze parkeerden de auto's bij de ingang van het tentoonstellingsgebouw en stalen de show.

Toen hij zijn diploma had in 1950 kwam Sergio officieel in het bedrijf. Een jaar later gaf zijn vader hem de verantwoordelijkheid voor een nieuwe klant, Ferrari. "Ik was doodsbang, want Enzo Ferrari was al legendarisch in de racewereld en was berucht om zijn lastigheid", herinnerde Sergio zich in 2006. Toch werd het een mooie samenwerking en bijna alle Ferrari's kwamen voortaan van de ontwerptafels van Pininfarina. In 1955 wist Sergio ook Peugeot als klant binnen te halen, waarmee hij in gewonere regionen van de auto-industrie terecht kwam. Pininfarina zou veel modellen van Peugeot ontwerpen.

Ook Alfa Romeo, Fiat en Volvo klopten aan bij Pininfarina, en zelfs de Amerikanen Chevrolet en Cadillac kwamen bij hem terecht als ze iets bijzonders wilden. Ook exclusieve merken zoals Maserati en Rolls-Royce bleven komen.

Zijn vader stierf in 1966, een maand nadat zijn ontwerp voor de legendarische Alfa Romeo Spider op de markt kwam. Sergio kreeg de leiding, maar hij bleef zich intensief bemoeien met elk ontwerp. "Geen enkele tekening, geen enkel ontwerp of stijl gaat de fabriek uit zonder mijn goedkeuring", zei hij in 1981.

Voor hem was de buitenkant misschien wel het het belangrijkste van een auto. "Ik denk dat mensen die het belang van een esthetisch uiterlijk kleineren gewoon niet in staat zijn mooie auto's te ontwerpen."

Hij was, zei hij zelf, verliefd op auto's. Sterker nog: "De 12-cilinder Ferrari lijkt wel een kathedraal. Je gaat erin en je bidt. In plaats van Brahms hoor je vroem-vroem."

Sergio zocht naar technologische vernieuwing. Al in 1967 pionierden ze met computer-ontwerpen. In 1972 had Pininfarina de eerste windtunnel in Italië om auto's op ware grootte te testen. Hij zag ook in dat de autowereld drastisch zou veranderen, vooral doordat er auto's worden geëist die zuiniger in brandstofverbruik zijn. De laatste tien jaar richtte Pininfarina zich meer op Azië en op kleinere auto's. De onderneming experimenteert met elektrische auto's.

Zoals veel Italiaanse ondernemers was hij ook politiek actief. Zelfs zat hij van 1979 tot '88 in het Europees Parlement voor de Italiaanse liberale partij. Hij spande zich in om Europa tot een monetaire unie te bewegen. Ook ijverde hij voor snelle treinverbindingen.

In 2006 gaf hij de leiding van zijn bedrijf aan zijn oudste zoon Andrea, maar die verongelukte twee jaar later met zijn scooter. Zijn andere zoon Paolo volgde hem op.

Sergio Pininfarina werd geboren op 8 september 1926 in Turijn. Daar overleed hij op 3 juli 2012.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden