Een leven lang jezelf wegcijferen

Zeventig jaar geleden, in 1947, was de première van 'It's a Wonderful Life', een van mijn favoriete films, een Amerikaanse klassieker, die weleens 'de beste film ooit' wordt genoemd. Mede dankzij de door James Stewart en Donna Reed schitterend vertolkte hoofdrollen, maar vooral vanwege het fenomenale verhaal, waarin diepe wijsheid schuilt.


Helemaal aan het begin van de film zien we James Stewart als George Bailey, die wanhopig is en op het punt staat om zelfmoord te plegen, omdat hij vindt dat hij gefaald heeft. God stuurt een engel op hem af om hem op andere gedachten te brengen, maar dat blijkt niet zo eenvoudig. Als Bailey op zeker moment verzucht dat het beter was geweest als hij nooit was geboren, besluit de engel met Gods hulp precies dat te bewerkstelligen en George op die manier te laten zien wat er van zijn stadje en de mensen die hij liefheeft terecht zou zijn gekomen als hij nooit geboren was.


Als kijker heb je dan inmiddels al gezien hoe het het stadje en George's omgeving in werkelijkheid vergaat, in belangrijke mate door George's onbaatzuchtige optreden. Heel zijn leven heeft hij zichzelf op een bescheiden manier weggecijferd om zijn naasten een kans te geven en hen te helpen van het leven iets te maken.


George's jongere broer Harry bijvoorbeeld, is in de oorlog uitgegroeid tot oorlogsheld en zal een dezer dagen groots worden ontvangen door het stadje. Maar de kijker weet dat dat alleen mogelijk was omdat George hem tien jaar eerder op het nippertje van de verdrinkingsdood redde. Een heroïeke daad met ernstige gevolgen voor George zijn gehoor, waardoor hij zelf tien jaar nadien wordt afgekeurd voor de krijgsdienst.


Als George dan - nu als nooit geborene - in zijn stadje op zoek gaat naar zijn broertje, vindt hij hem in het graf waar hij als negenjarige in is gelegd. George was nu immers niet in de buurt om hem te redden.


Deze en meer van dergelijke ervaringen doen George uiteindelijk beseffen dat hij ontzettend veel betekend heeft en betekent voor de mensen om hem heen, ook al is het allemaal niet zo zichtbaar en bekend en legt hij er geen roem en glorie mee in. Hij is de stille werker op Gods akker. De boodschap van de film is dat dit de mensen zijn die werkelijk de maatschappij dragen. Gelukkig wordt hij daarvoor op het eind van de film ruimschoots beloond.


De tegenpool van George is een zekere meneer Potter, een koude, harteloze, kapitalistische egoïst, die geen enkel oog heeft voor de behoeften van anderen en over lijken gaat om zijn portemonnee te spekken. Maar Amerika is toch het land waarin dergelijke mensen worden verheerlijkt?


Misschien tegenwoordig wel, maar zeventig jaar geleden stond Amerika, zo laat It's a Wonderful Life ons zien, meer voor iets anders: voor de geest van een gemeenschap van mensen die het onbaatzuchtig voor elkaar opnemen en die elkaar bijstaan in voor- en tegenspoed.


Natuurlijk, het is allemaal geromantiseerd. Maar dat neemt niet weg dat we er in deze tijd veel van kunnen opsteken. Want die geest is grotendeels zoekgeraakt. Ook bij ons.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden