Een leerzame blik op franciscaans leiderschap, en een leuke bonus

Krijn Pansters (red.): De volgeling die voorgaat. Leiderschap in het licht van Franciscus van Assisi. Theologische verkenningen bij het afscheid van Jan van den Eijnden ofm. Valkhof Pers. 234 blz. euro18,50

***

undefined

De auteurs

Krijn Pansters, de redacteur van deze bundel, is historicus en theoloog en medewerker van het Franciscaans Studiecentrum. De meeste andere auteurs zijn gelieerd aan dit studiecentrum of aan de Tilburg School of Catholic Theology, waarbij het centrum is ondergebracht.

undefined

Hun thematiek

Dit boek is geschreven als feestbundel voor het afscheid van de Nederlandse 'regiomanager' van de franciscanen, oftewel de 'minister provinciaal' Jan van der Eijnden.

Zoals bij een feestbundel gebruikelijk, bevat het bijdragen van verscheidene collega's. Alle auteurs dragen vanuit hun eigen vakgebied iets aan dat een licht op het centrale thema kan laten schijnen.

Dat centrale thema is 'franciscaans leiderschap'.

De bundel opent met een analyse van de rondzendbrieven van vertrekkend provinciaal Van der Eijnden. Daarin wordt getoond hoe hij niet functioneerde als manager, maar probeerde om alle lokale gemeenschappen tot hun recht te laten komen door steeds het gesprek op te zoeken.

Van daaruit wordt in de bijdragen gezocht naar het eigene van Franciscaans leiderschap. Wat voor leider was Franciscus van Assisi en hoe heeft dat leiderschap vorm gekregen in de orde? En waarin is de franciscaanse leider anders dan een hedendaagse manager?

Ook religieus leiderschap in het algemeen is onderwerp van studie: hoe het kerkelijk wetboek omgaat met leiders van ordes en congregaties bijvoorbeeld. En er zijn bijdragen die eigenlijk niet met het onderwerp van doen hebben, maar waarbij de auteurs de gelegenheid hebben aangegrepen om andere thema's nog eens aan te stippen, zoals het seksueel misbruik in de rooms-katholieke kerk, en het martelaarschap van de heilige Vincentius van Zaragoza.

undefined

Interessante stelling

Een Franciscaanse 'overste', iemand die een deel van de franciscaanse orde aanstuurt, wordt niet geacht zijn ondergeschikte broeders de door hem gewenste richting op te sturen.

Franciscus, de stichter, hamerde er al op: een overste is een dienaar, en moet de specifieke diepste behoeften van iedere medebroeder faciliteren.

Vanuit de managementwereld is er tegenwoordig veel belangstelling voor 'dienend' of 'gedeeld' leiderschap, en voor 'authenticiteit', 'bezieling' of 'spiritualiteit' in het zakenleven. Zou Franciscus hiervoor niet een rolmodel kunnen zijn?

undefined

Mooiste zin

'Zo bezien is een leider onmisbaar en tegelijkertijd onbelangrijk. Wat altijd belangrijk is, is vrede en alle goeds, en onmisbaar zijn mensen die zich daarvan ten dienste willen stellen.' (uit de bijdrage van Herwi Rikhof)

undefined

Reden om dit boek niet te lezen

Vanwege de al eerder genoemde diversiteit aan bijdragen verdwijnt het eerste thema, dat van franciscaans leiderschap, ergens halverwege het boek uit het oog. De andere bijdragen zijn interessant, maar maken de verwachting van de titel niet waar.

undefined

Reden om dit boek wel te lezen

Het is duidelijk dat een religieuze gemeenschap als de franciscanen niet zomaar te vergelijken is met de bedrijfsvoering van een moderne onderneming. Dat een overste dus over andere capaciteiten moet beschikken dan een manager, is niet verrassend. Toch is het interessant om zo af en toe bij elkaar in de keuken te kijken. Want waarom bepalen managers eigenlijk het doel van de onderneming, in plaats van hun ondergeschikten te faciliteren in het bepalen ervan?

Door een aantal vlot geschreven bijdragen is dit een toegankelijke inleiding in het eigene van franciscaans leiderschap. De overige bijdragen moeten dan maar gezien worden als leuke bonus.

undefined

Trouw tipt religie

1. Achter de zuilen Peter van Dam, James Kennedy, Friso Wielenga (red.)

2. Hoe God koning werd Tom Wright

3. De volgeling die voorgaat Krijn Pansters (red.)

4. Ontelbare enkelvouden Froukje Pitstra

5. Geduld met God Tomáš Halík

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden