Een lastpak en een liefhebber

De afgelopen week overleden basketbalpionier Theo Kinsbergen (83) nodigde goed vijftien jaar geleden basketbalcoach Toon van Helfteren en schrijver dezes in een Haarlems hotel uit. Besproken moest worden hoe het Nederlandse basketbal, toen op sterven na dood, gered kon worden.

De zakenman Kinsbergen wilde groots investeren in de nationale ploeg, maar bij de NBB deed men schielijk het loket dicht: men wenste geen bemoeienis van deze sonore dwarsligger.

Bondscoach Van Helfteren begint zaterdag in Zagreb het EK met een lange inhaalrace om dertig jaar lapzwanserij van de bestuursleden uit te poetsen. Postuum zal Kinsbergen de coach steunen.

"Hoe veel kost me dat?", was één van de vaste gezegdes van de schoolmeester die zakenman werd en, zoals hij met zijn immer lijzige stem zei: "Hamertjes en nijptangen verkocht."

Kinsbergen was verslaafd aan basketbal en liet dat weten. Hij bezocht vaak NBA-wedstrijden om te studeren, hij kocht Amerikaanse spelers tegen supersalarissen om kampioen te worden met zijn Kinzo Amstelveen en hij bleef heel lang een roepende in de woestijn.

Zijn tirades tegen journalisten van dag- en weekbladen die weigerden sponsornamen (dus ook zijn Kinzo) te noemen, waren exemplarisch en befaamd. "Jullie socialistische betweters draaien bewust een prachtige sport de nek om", riep hij in volle perskamers luid tegen vertegenwoordigers van de Volkskrant, Het Vrije Volk en Trouw.

Nergens schuwde hij de confrontatie, altijd was hij in de aanval. Zijn levensmotto was gekoppeld aan vrijheid van denken, doen en laten en betutteling van bovenaf was hem een gruwel. Hij durfde het aan te stellen dat 'links denken en topsport niet samengaan' en hij daagde eenieder uit die gedachte te weerleggen.

Kinsbergen werd als coach-eigenaar van Kinzo tweemaal landskampioen. Toen zijn tegenstanders riepen dat zulks met 'een gekocht team' gebeurde, lachte hij hard en zei: "Natuurlijk is dat zo. Ik heb gewoon betere spelers gekocht dan mijn tegenstanders. Maar mag ik vragen waarom al die criticasters van me die goede spelers, óf Nederlandse Amerikanen óf Amerikanen dan niet vonden? Dat zal ik uitleggen: omdat ze hun best niet deden, omdat ze niet zelf naar Amerika reisden om die spelers te vinden. Dat deed ik dus wel."

Hij haalde een resem topspelers naar Amstelveen: Alan Shaw, Randy Wiel, Wilson Washington, John Virgil, Owen Wells, Joe Wallace, Dan Cramer, Scott Runia, Ron Kruidhof, Herman Pluim, Everett Fopma en Mark ten Hoeve. Al die mannen verdienden bovenmodaal en kwamen in een on-Nederlands sportief dolce vita terecht: Theo Kinsbergen leefde royaal en deelde graag. Op het basketbalveld wilde hij de beste zijn en een mens mocht daarna genieten.

Dat een van zijn spelers er ooit met zijn vrouw vandoor ging, moet hem meer geraakt hebben dan dat hij liet merken in die jaren.

Toen er na de hoogtijdagen van het clubbasketbal in Nederland en de teloorgang van de grote sponsoren in de eredivisie weinig meer te vieren viel, stapte Kinsbergen als sponsor nog over naar de honkbalsport en de autoracerij, maar basketbal bleef zijn lievelingssport.

Nog steeds dacht hij 'internationaal' en had hij enorm de schurft in als bondsbelang, kleinburgerlijkheid en Hollandse zuinigheid zijn plannen in de weg stonden. Zijn credo bleef: "Denk groot en handel ernaar."

Met zijn laatste topploeg speelde hij oogstrelend goed basketbal tijdens de Haarlem Basketbal Week van 1983. "Zo hoort het", bitste hij tegen de aanwezige persmensen en ook: "Waarom is dit niet live op de televisie? Dit is echte topsport, hoor."

Zijn handreiking naar de nationale ploeg en zijn denkbeelden die hij in de bijeenkomst van Haarlem neerlegde, waren zo gek nog niet. "Ik wil een miljoen investeren," zei hij en hij meende het. "Jij moet als profcoach gaan werken", zei hij tegen Toon van Helfteren, die de plannen doorgaf aan NBB-vertegenwoordigers en aandrong op overleg.

Nooit meer werd er over dit sensationele plan gesproken. De NBB-mensen vonden Kinsbergen een schreeuwende lastpak, en dat kon hij soms ook zijn. Boven alles was hij een slimme, gedreven, hard werkende liefhebber die groot dacht en groot wilde handelen.

Te groot inderdaad voor de benepen Hollandse sportwereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden