Een kwestie van keuzes maken

Het kunstwerk The Corpse Bride van kunstenaarsduo Idiots in Artkitchen Gallery op Art Amsterdam 2009. ( FOTO BRAM PETRAEUS, TROUW) Beeld
Het kunstwerk The Corpse Bride van kunstenaarsduo Idiots in Artkitchen Gallery op Art Amsterdam 2009. ( FOTO BRAM PETRAEUS, TROUW)

Gisteren is Art Amsterdam 2009 opengegaan. De kunstbeurs beleefde een opleving de laatste jaren. Met dank aan directeur Anneke Oele.

’Dit is altijd een spannend moment’’, zegt Anneke Oele, als de galeriehouders hun stand gaan inrichten voor ’Art Amsterdam 2009’ in de Rai. Nog een kleine oneffenheid in de vloer, staan de muren wel recht en zijn ze wit? Niets ontgaat Oele, directeur van de jaarlijkse kunstbeurs. Dit keer is haar zevende en laatste keer. Ze stopt ermee.

Het is volgens Oele het geschikte moment om er mee op te houden na deze 25ste jubileumeditie. Het gaat de laatste jaren goed met de beurs dankzij drastische veranderingen die zij heeft doorgevoerd. Galeriehouders zijn tevreden over bezoekersaantallen en verkoop. En ’Art Amsterdam’ is weer een plek waar hedendaagse kunst met kwaliteit te koop is.

Oele heeft eindelijk haar zin; voor het eerst presenteren alle galeries een solotentoonstelling, op elke 25 vierkante meter staat maar één kunstenaar centraal. Het is niet meer zo dat een galerie zoveel mogelijk kunstenaars aan bod wil laten komen binnen de beperkte ruimte.

Waarom wil Anneke Oele zo graag solopresentaties? Een stand huren is toch een uitgave voor een galeriehouder, die uit de kosten wil komen, er aan wil verdienen. Gokken op een enkele kunstenaar uit zijn stal kan soms misgaan. Verkoopt de een niet dan is er vaak nog een kans met een andere.

„Hier zeur ik al zeven jaar over’’, zegt Oele. „Ik heb het vroeger een keer op een beurs in Düsseldorf gezien, en dat maakte zo’n indruk. Dat is altijd blijven hangen. Zo moet een beurs eruitzien. Ik heb zelf tien jaar een galerie gehad en deed bij voorkeur altijd solopresentaties. Volgens mij gaat het goed samen met de commercie, het geeft meer rust, ziet er mooier uit en het gaat dieper in op de inhoud. Een kunstenaar kan zich er helemaal op voorbereiden. Uiteindelijk is dat ook beter voor de verkoop, daar ben ik van overtuigd, je brengt op een hele geconcentreerde manier kunst’’.

Michiel Hennus van Wetering Galerie heeft zich hier jaren tegen verzet maar is sinds vorig jaar om en brengt nu dit keer alleen Marcel van Eeden. Galerie Annet Gelink geeft Kiki Lamers de ruimte en verder op andere presentaties zal er ook werk van Armando, Philip Akkerman, Tiong Ang en Marc Mulders te zien zijn. Veel bekende en gevestigde namen staan er op het programma. De gerenommeerde galeries willen kennelijk op safe spelen.

Anneke Oele neemt met een tevreden gevoel afscheid. Voor een groot deel is Art Amsterdam nu wat het volgens haar moet zijn: een kunstevenement dat verder gaat dan alleen de verkoop van Nederlandse hedendaagse kunst, dat internationaal meetelt door de deelname van 32 buitenlandse galeries uit tien landen en andere evenementen. Waar de verzamelaars die er toe doen in Nederland, weer op af komen.

„Toen ik begon in 2001 trof ik een te commerciële beurs aan, het ging teveel om de omzet. Het was allemaal te groot, een mengelmoes van hele verschillende galeries van commercieel tot hip en vooruitstrevend. Die laatsten haakten af en de publiciteit in de media was slecht. Het was meer kwantiteit dan kwaliteit. Dat moest worden omgedraaid. Van de Rai, mijn werkgever, kreeg ik alle vrijheid omdat zij, zoals ik altijd maar zeg, ook graag een mooie dichtbundel in hun boekhandel zien liggen.’’

De eerste jaren heeft ze veel moeten praten, overtuigen en diplomatiek onderhandelen om van een grote onoverzichtelijke beurs een kleinere te maken. Uitbreiden heeft ze bewust ook al die jaren niet gedaan. Kwam er een goed aanbod van een goede galerie uit het buitenland dan was er voor een andere geen plek. Een selectiecommissie bepaalt na alle aanmeldingen wie er uiteindelijk mee mag doen. Bewust klein houden en meer inspelen op nevenactiviteiten die tegenwoordig ook belangrijk zijn.

Voor inspiratie bezocht Oele regelmatig andere bekende beurzen in het buitenland zoals ’Art Basel’ en ’Frieze Art Fair’. Op die manier kreeg ze ook het idee dat het beter was om de standaardwanden van 2,75 meter op te hogen tot 3,5 meter en zo meer rust in de hal te creëren. „Het lijken futiliteiten maar de presentatie is belangrijk en wij zijn daar trouwens goed in vind ikzelf. In Nederland besteden galeriehouders vaak veel aandacht aan de verzorging van hun tentoonstellingen, meer dan buitenlandse galeries. Het moet verzorgd en helder overkomen.”

Net zo goed als kunstkopers het hier leuk vinden als de galeriehouder naar ze toe komt en het een en ander weet te vertellen. Buitenlandse galeriehouders zijn dat niet altijd gewend, ik moet vaak vertellen dat ze hier brutaler mogen zijn. Net iets meer achtergrondinformatie over een kunstenaar en zijn werk kan juist die koper over de streep halen.’’ Daarom is Oele ook zo enthousiast over de gratis rondleidingen van de Mondriaan Stichting bij haar Kunstkoop stand. Een deskundige gaat met diegenen die geïnteresseerd zijn, maar zich nog onwennig voelen op zo’n beurs in een uur langs een paar hoogtepunten. Oele: „Kunst begrijp je niet altijd direct, dan heb je de neiging er te gemakkelijk aan voorbij te gaan’’.

Van de economische crisis heeft Oele niet veel gemerkt, ze weet dat het bij de veilinghuizen niet goed gaat, maar tot nu toe hebben er nog geen galeries afgezegd en iedereen is optimistisch.

Ook al gaat ’Art Amsterdam’ uiteindelijk om de verzamelaars, het ’wandelpubliek’ wil Oele ook niet helemaal weren en ze is dan ook blij met ’Tijdelijk Museum Amsterdam’. Instellingen als het Foam, Huis Marseille en Open Source Amsterdam in de Bijlmer hebben deze dagen een speciaal programma. Met een passe-partout kunnen bezoekers hier naartoe.

Op dit moment is Oele nog niet bezig met haar volgende baan. Tot 1 november is ze bezig met zaken die afgehandeld moeten worden en het vinden van een opvolger die net zo daadkrachtig en overtuigend is als zij. Namen kan ze niet geven. Maar dat komt wel goed, zegt ze met een lach. Diens taak wordt het om ook de buitenlandse verzamelaar hiernaar toe te krijgen. Dat is Oele nog niet voldoende gelukt. Meestal worden die flink in de watten gelegd met hotels, vliegtickets en speciale diners maar er nog flink werk aan de winkel om daarvoor het benodigde geld binnen te halen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden