Een kwart van het ziekenhuispersoneel haalt de griepprik. Te weinig, vinden kenners

Beeld ANP

De minister zou het liefst zien dat iedereen die in een ziekenhuis werkt, van ondersteunend personeel tot de artsen, een griepprik haalt. Maar slechts een kwart doet dat. 

Het goede nieuws is: het aantal medewerkers van ziekenhuizen dat de griepprik heeft gehaald is dit jaar fors gestegen. Bijna een kwart van al het personeel heeft zich voorafgaand aan dit griepseizoen laten vaccineren, vorig jaar was dat nog 13 procent. Dat blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) die in oktober een grote griepcampagne lanceerde.

De NVZ is tevreden met die stijging, maar niet met de vaccinatiegraad onder ziekenhuispersoneel. Die is laag. Van álle Nederlanders die jaarlijks een griepprik krijgen aangeboden, laat ongeveer de helft een spuit zetten. “We weten dat we nog veel werk te doen hebben. Als meer mensen de griepprik halen dan neemt de bescherming tegen griep toe. Zowel onder ziekenhuispersoneel als onder patiënten”, zegt een woordvoerder.

Discussie

Griepvaccinatie onder ziekenhuispersoneel is al lange tijd onderwerp van (politieke) discussie. Die verhevigde na de heftige griepperiode van vorig jaar, toen ongeveer 900.000 mensen ziek werden. Er overleden toen naar schatting 9500 mensen meer dan normaal. Met een duur van achttien weken was de griepepidemie ook veel langer dan gemiddeld. 

Ziekenhuizen hadden veel last van die griepgolf. Uit een enquête van de NVZ onder 35 ziekenhuizen bleek dat 79 procent een tijdelijke opnamestop moest inlassen en 86 procent van de ziekenhuizen personele problemen kreeg door ziekteverzuim. Deze problemen werden mede veroorzaakt doordat ziekenhuispersoneel volgens de NVZ onvoldoende gevaccineerd was. 

“Je wilt niet dat kwetsbare patiënten griep kunnen krijgen”, aldus de zegsman. Daarom begon de NVZ de campagne voorkomgriep.nl. Minister Bruno Bruins van medische zorg nam een videoboodschap op voor alle medewerkers van ziekenhuizen.

Prikkar

Het succes schuilde volgens de vereniging in de toegenomen toegankelijkheid van het vaccin. Zo reed er een mobiele prikkar door ziekenhuizen en konden medewerkers – van ondersteunend personeel in de keuken tot aan artsen – gemakkelijk het vaccin halen.

Dat bleek te werken: in bijna alle ziekenhuizen nam de vaccinatiegraad toe; in 37 procent van de instellingen is de vaccinatiegraad zelfs meer dan verdubbeld. Drie procent van de ziekenhuizen werkte niet mee aan de monitor van de NVZ. “Er zijn altijd ziekenhuizen die vaccineren echt niet belangrijk vinden of anders over inenten denken”, aldus de woordvoerder.

Griepkenner Adam Meijer van het RIVM benadrukt het belang van de griepprik. “Internationaal onderzoek laat zien dat een goede vaccinatiedekking onder ziekenhuispersoneel het risico op griep bij vatbare patiënten met 30 tot 50 procent verlaagt”, zegt hij. “Dat is een belangrijk aandeel, zeker omdat de griep voor kwetsbare patiënten net dat duwtje kan zijn om heel erg ziek te worden of zelfs te overlijden.”

Dat zorgpersoneel vaak kritische vragen stelt over de werking van het griepvaccin snapt Meijer. “Vragen is goed. Het vaccin werkt in 40 tot 60 procent van de gevallen dus dat is inderdaad niet 100 procent. Maar als je gevaccineerd bent, word je sowieso minder ziek  en verspreid je nauwelijks virus, dat kan al een belangrijke motivatie zijn.”

De NVZ is van plan dezelfde campagne volgend jaar te herhalen, maar dan al voor oktober te beginnen. Ondertussen bemoeit ook politiek Den Haag zich met de griepprik. In opdracht van staatssecretaris Paul Blokhuis (volksgezondheid) wordt er onderzoek verricht naar de vraag of een verplichte griepprik voor zorgpersoneel wenselijk is, en of er andere maatregelen zijn om de vaccinatiegraad omhoog te brengen.

Het geheim?

Het Radboud UMC biedt de griepprik al veertien jaar aan. Vorig jaar haalde 53 procent van het zorgpersoneel er de griepprik, tegenover 47 procent een jaar eerder. Daarbij moet wel gezegd worden dat dit cijfer alleen gaat om hulp- of zorgverleners die direct patiëntencontact hebben, en dus niet om secretaresses of schoonmakers.

Volgens bedrijfsarts en voormalig projectleider griepvaccinatie Nannet van der Geest zit de kracht bij het Radboud UMC hem in de herhaling en de speelse wijze waarop de griepprik ieder jaar weer wordt geïntroduceerd. “We dwingen niemand maar proberen onze mensen positief te stimuleren”, zegt ze. “Collega’s kunnen elkaar prikken en registreren en we zorgen dat het ophalen van de griepprik zo makkelijk mogelijk wordt gemaakt.”

Het ziekenhuis houdt ook een griepprikcompetitie. Eind oktober begint het prikken en elke dag houdt het ziekenhuis op intranet de prikscore per afdeling bij. “Zo krijg je een spelelement. En er is ook een beloning: de best-scorende afdeling krijgt taart en een bezoekje van het bestuur”, zegt Van der Geest. Door ieder jaar hetzelfde aanpak in te zetten stijgt de vaccinatiegraad sinds 2011, aldus de bedrijfsarts. “We hebben ieder jaar hetzelfde logo en slogan, ‘voor een prikkie geen griep’, en ieder jaar roepen we mensen op: laat je vaccineren!”

Toch lukt dat maar bij de helft van het zorgverlenend personeel, erkent Van der Geest. “Er is inderdaad een cultuur onder personeel om niet uit jezelf de griepprik te halen”, zegt ze. “Die drijft op veronderstellingen als ‘ik krijg nooit de griep’, of ‘patiënten laten zich al vaccineren’ tot vragen over het nut van een vaccin. We hebben een kritisch publiek dat op de hoogte is van de literatuur en denkt: ik heb zo mijn bedenkingen bij het vaccin. Hen proberen we uit te leggen dat je het doet voor de kwetsbare patiënt.”

Lees ook:

Hebben mannen aanstelleritis of zeuren ze terecht als ze ziekjes zijn? 

De strijd tussen de seksen manifesteert zich op veel fronten. Ook als verkoudheid en griep maar aanhouden. Olaf Stomp zit in de griepgolf en zet zich schrap tegen de negatieve beeldvorming.

Waarom we moeten stoppen met de griepprik

Van de griepprik is niet bewezen wat het effect ervan is. Reden genoeg om ermee te stoppen, stelt huisarts Hans van der Linde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden