Een kwart eeuw genomineerd voor de sloop

Bij miljoenen bioscoopbezoekers is het beeld in hun geheugen gegrift. In de film 'Good Bye, Lenin!' zweeft het granieten hoofd van de Sovjetleider aan een bouwkraan over straat. De kop was deel van een enorm Lenin-monument in Oost-Berlijn. Na de val van de Muur wilde het verenigde Berlijn het beeld niet langer aanzien.

Het stadsbestuur had een lange lijst van te slopen DDR-monumenten opgesteld. Ook het gigantische gedenkteken voor Ernst Thälmann, op een paar flinke steenworpen afstand van het Lenin-monument, zou eraan moeten geloven. De stoere kop, de gebalde rechtervuist, de wapperende vlag, alles in 50 ton brons gegoten, zou worden gedemonteerd.

Maar nu, bijna een kwart eeuw na de val van de Muur, staat de 13 meter hoge kolos er nog steeds. Meer dan eens namen bestuurders het besluit tot afbraak, maar er gebeurde niets. De sloop zou te veel geld kosten. Inmiddels staat het in 1986 door DDR-leider Erich Honecker onthulde gedenkteken op de monumentenlijst.

Monumentenlijst of niet, de jongeren van de liberale FDP ('Juli's' geheten) zijn opnieuw een actie gestart om het beeld weg te krijgen. De FDP is in het stadsdeel waarin het monument staat een splinterpartij. Het gedenkteken staat tussen hoge flatgebouwen uit de jaren tachtig, ooit de trots van Honeckers DDR.

De huidige bewoners hebben veelal hun wortels in de socialistische arbeidersstaat. Voor hen is Thälmann nog altijd een anti-fascistische held. Thälmann was de voorman van de communistische partij, werd na de nazicoup in 1933 gearresteerd en in 1944 op persoonlijke aanwijzing van Hitler geëxecuteerd.

In de DDR werd Thälmann vooral vereerd voor zijn standvastigheid gedurende de elf jaar die hij achter Hitlers tralies zat. Talloze pleinen, straten, parken, fabrieken, verenigingen en legeronderdelen droegen zijn naam. Ook in zijn geboorteplaats Hamburg (West-Duitsland) is een plein naar de communistenleider genoemd.

Vorige maand riepen de Juli's ertoe op 'het gedrocht' symbolisch op te blazen. Toen ze met z'n twintigen bij het monument aankwamen, werden ze opgewacht door een veelvoud aan steile communisten met rode vlaggen. De politie kon met moeite verhinderen dat oude communisten en jonge liberalen elkaar te lijf gingen.

In de ogen van de jonge liberalen is Thälmann vooral de man die een anti-democratische politiek voerde en de totstandkoming van een coalitie tegen Hitlers nationaal-socialisten boycotte. Thälmann zou zich met name hebben verzet tegen samenwerking met de sociaal-democraten, die hij 'sociaal-fascisten' noemde.

Dat belet de huidige sociaal-democratische burgemeester van het stadsdeel niet om zich voor het behoud van het monument in te zetten. Hij heeft er zelfs persoonlijk voor gezorgd dat het tweemaal per jaar van graffiti wordt ontdaan. Twee keer per jaar is de kolossale Thälmann één dag vrij van kunst uit de spuitbus.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden