Een kringloop- kathedraal

Al vijftig jaar werkt hij aan zijn kathedraal, bijna geheel opgebouwd uit gerecycled materiaal. De Spaanse dorpelingen laten de diepgelovige Don Justo begaan.

De winterzon schijnt door het open dak op de binnenplaats van de kathedraal in het Spaanse dorp Mejorada del Campo. Sierlijke ronde trappen leiden naar de verschillende ruimtes. Bij de enige open haard smelt een oude man ijzer rondom glas voor de ramen.

Hij oogt broos met zijn magere lijf, door de zon verweerde gezicht en iets gebogen houding. De bovenste rij tanden in zijn gebit ontbreekt. Zijn gezicht straalt. Vooral als hij praat over zijn levensproject, 'mijn geloofsdaad'.

Justo Gallego Martínez is 86 jaar. Sinds 1961 werkt hij elke dag, vanaf zes uur 's ochtends, aan de kathedraal die hij heeft opgedragen aan de maagd Pilar, voor Spanjaarden een belangrijke heilige. Nooit maakte hij een ontwerp voor de 8000 vierkante meter tellende constructie. "Alles zit in mijn hoofd", vertelt hij terwijl hij stug doorwerkt. "Elke steen, elk raam, elke schildering."

Geboren als kind van boeren, grootgebracht door zijn vrome moeder die hij zijn grote voorbeeld noemt, woonde 'Don Justo' jarenlang als monnik in een trappistenklooster. Maar in 1961 moest hij er weg vanwege tuberculose. Hij was erg ziek en bad tot de maagd Pilar voor genezing. Hij sprak met zichzelf af dat als hij beter zou worden, hij een heiligdom voor haar zou maken.

Na een jaar was het zover, de ziekte verdween. Hij begon aan zijn levenswerk op een stuk land, dat hij van zijn ouders heeft geërfd. Inmiddels is de grond omringd door huizen en een groot industrieterrein. De kathedraal ligt precies op de aanvliegroute van luchthaven Barajas, Madrid.

Inspiratie deed Don Justo op aan de hand van boeken. "Ik houd erg van kastelen. En van de Romeinse architectuur. Ik heb een boek met kastelen uit heel Spanje", licht hij kort toe. Ook de Sint-Pietersbasiliek in Vaticaanstad diende als voorbeeld. "Maar mijn koepel is de mooiste ter wereld."

Don Justo is een man van weinig woorden. Tijd voor een uitgebreid gesprek heeft hij niet. Hij moet doorwerken. Het duurt waarschijnlijk nog vijftien tot twintig jaar voordat de kathedraal af is, vertelt een dorpsgenoot die geregeld komt helpen. En zo lang zal Don Justo waarschijnlijk niet meer leven.

"Als ik dood ga, dan, tja, dan weet ik niet wat er zal gebeuren", zegt hij. "Geen idee wie het afmaakt." Erg vindt hij dat niet. "Ik ben al heel ver gekomen. En ik werk voor Hem. God geeft mij kracht." Het echte leven begint straks pas, zegt hij.

Dorpsgenoten zijn verdeeld over de grote kathedraal in hun dorp. Sommigen zien die liever verdwijnen, anderen hopen op meer toeristen. "Ik heb niets te maken met andere meningen", zegt Don Justo. "Ongelovigen zijn onwetenden. Ik luister alleen maar naar Christus."

Vijftien torens, waarvan er twee 70 meter hoog zijn, en een koepel van bijna 40 meter hoog waarvoor hij de hulp kreeg van zes neven die met katrollen de enorme stalen constructie omhoog hesen. Een kloostergang, kantoorruimte, een bibliotheek en leefruimten. Bijna alles is gemaakt van gerecycled materiaal. Oude olievaten dienden als basis voor de pilaren.

Aan bouw- en veiligheidseisen voldoet de kathedraal niet. Een vergunning ontbreekt ook. Wie binnentreedt, doet dat op eigen risico, waarschuwt een groot bord bij de ingang. De gemeente laat hem al jaren zijn gang gaan. Lokale bouwbedrijven en een steenfabriek geven hem vaak spullen. Don Justo is volledig afhankelijk van donaties, iets wat hij bezoekers nadrukkelijk en vaak laat weten.

Bekendheid binnen én buiten Spanje kreeg zijn project pas in 2005. Sportdrankenmerk Aquarius maakte een televisiereclame met Don Justo in de hoofdrol. Fietsend, bouwend en lachend komt hij in beeld. Als een parodie op zijn naam, worden de beelden afgesloten met 'aquarius es justo' (aquarius is juist).

De eerste dertig jaar heeft Don Justo bijna alle werkzaamheden alleen gedaan. Sinds twintig jaar heeft hij hulp van Ángel López Sánchez. Als de financiën het toelaten, huurt hij de nodige hulp in, zoals deze dag. Weinig geduld heeft hij niet met de klusjesman. Hij meet alles na wat de bouwer doet. Foetert ze uit als het niet goed gaat. "Hoe vaak moet ik je nog zeggen hoe ik de ramen wil hebben? Nu meekomen jij."

Steun van de katholieke kerk heeft Don Justo niet voor zijn project. "Die heb ik ook niet nodig", zegt hij. "Ik heb een belofte gemaakt aan de maagd Pilar. Die kom ik na." Gevraagd naar wat God van zijn idee vindt, antwoordt hij: "Dat kan ik niet weten, want Hij is hier nog nooit geweest." Don Justo bidt meerdere malen per dag en gaat elke zondag naar de mis.

Hij voelt zich een vrij man, toegewijd aan God. Vrienden noemen hem een genie, net als de architect Antoni Gaudí aan wiens kerk, de Sagrada Família in Barcelona nog altijd wordt gewerkt. Don Justo lacht: "Ach, ik ben gewoon een christen, en niets meer."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden