Een kraanvogel komt af op ruimte en rust

Struinend door het landschap spreekt Hans Marijnissen met de werkers in de natuur. Hermen Feenstra waakt over de stilte in het Fochteloërveen.

Daar zijn ze! Twee enorme kraanvogels zetten de daling in, maken vlak bij de grond nog een halve cirkel, waarna ze hun fragiele poten op het hoogveen zetten. Met de verrekijker zijn ze goed te zien.

Even voor de ontdekking van deze koningen van het Fochteloërveen zijn we in de uitzichttoren bij Ravenswoud geklommen die als een enorm cijfer 7 tussen de bomen staat. Van hieruit zien we hoe de kraanvogels iets eetbaars van een struik pikken. Grijs zijn ze, met een witte vlek op de achterkant van de kop. Een opmerkelijk doorlopend achterlijf wordt afgemaakt met een toef veren.

In het voorjaar schijnen de volwassen vogels met uitgestrekte vleugels een enorme paringsdans te houden, waarbij ze om elkaar heen draaien en sprongen maken van wel enkele meters hoog. Maar daarvoor zijn we te laat, zegt Herman Feenstra die we later in het veld tegenkomen. De kuikens zijn al bijna groot. Hij bergt net zijn verrekijker op en vertelt dat hij afgelopen weken drie broedparen in het gebied heeft waargenomen. In totaal zijn er zes jongen geboren, waarvan er nog vier over zijn.

Feenstra, geboren in het gebied, was ooit transportcoördinator, maar heeft, zoals ze dat zeggen, van zijn hobby zijn werk gemaakt. Hij stond en staat hij elke ochtend om vier uur op om het veld in te gaan. Zonder biologische of ecologische achtergrond kwam hij er achter dat hij meer van de flora en fauna van het Fochteloërveen wist dan de beroepsdeskundigen van de natuurorganisaties.

"Als je zo vaak paapjes in een type landschap hebt aangetroffen, of de grauwe klauwier, dan kun je op een gegeven moment de zaken ook gaan omdraaien. Als er sprake is van een bepaald landschap, dan weet ik zeker dat daar paapjes op afkomen. Dat geldt ook voor de grauwe klauwier. En trouwens ook voor kraanvogels." Toen is hij zelf maar de kraanvogeldeskundige geworden. Hij geeft adviezen over de inrichting van het landschap, hier en elders. Sinds hij zijn vorige baan heeft opgezegd doet hij dat wel tegen betaling.

"De enorme kracht van dit gebied is", zegt Feenstra terwijl hij zijn verrekijker weer tegen zijn ogen zet, "is dat het uit hoogveen en natte hei bestaat. Maar nog belangrijker is dat het aaneengesloten is, ter grootte van de stad Utrecht, en rust biedt. Een net verkeerd aangelegd fietspad kan die rust al verstoren."

Het is niet voor niets dat de eerste kraanvogels zich in 1999 in het gebied meldden, maar dat ze pas in 2001 gingen nestelen toen er tijdens de uitbraak van mond- en klauwzeer in die regio een vervoersverbod gold. In de jaren 2001 tot 2007 broedden er jaarlijks een tot twee paar kraanvogels. Sinds 2008 zijn er drie tot vier broedende paren.

Feenstra kent de broedpaartjes stuk voor stuk, en zou de afzonderlijke vogels een naam kunnen geven, maar dat doet ie niet. Hij weet wel waar hun nesten zijn, en waar hun verzamelplekken. Hij observeert hun gewoontes, ziet hoe zij landen, en hoe ze daarbij gebruik maken van het landschap.

"Kraanvogels zijn beslist geen ooievaars, die in het open landschap lekker in een nest op een paal gaan zitten. Ze willen dat open landschap wel, maar voorzien van broedbossen en struiken waarachter zij zich veilig voelen."

Het is dus zaak om het publiek op afstand te houden. Daarom zal de komende jaren het rustgebied worden uitgebreid, terwijl de natuurliefhebbers vanuit extra uitzichttorens de dieren toch kunnen gadeslaan. "Hier op de grond kunnen we alles wel regelen, maar daarboven begint het een probleem te worden", zegt Feenstra. Een jankend vliegtuigje cirkelt boven de heide. "Vliegveld Eelde weet niet wat een rustgebied is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden