Prinsjesdag

Een koopkrachtplaatje is iets anders dan het echte leven

Beeld Werry Crone

Het kabinet schat in dat de koopkracht gemiddeld met 1,5 procent stijgt. Wat betekent dat nou eigenlijk in de praktijk?

Volgens de kabinetsraming krijgen bijna alle Nederlanders volgend jaar meer te besteden. De koopkracht stijgt met gemiddeld 1,5 procent. De laagste inkomens blijven achter. Voor een alleenstaande ouder met minimumloon is er naar verwachting 0,3 procent extra en een alleenstaande met alleen AOW krijgt er 1 procent bij.

Het kabinet zag in augustus dat de lagere inkomens flink uit de pas zouden gaan lopen. Er zijn maatregelen getroffen om de verschillen te verkleinen. De crux was dat de lagere inkomens nauwelijks profiteerden van de belastingverlagingen die het kabinet doorvoert. Het is nou eenmaal zo dat wie weinig verdient ook weinig belasting betaalt. In augustus is daarom besloten de belastingtarieven, ook voor de lage inkomens, nog een beetje extra te verlagen. Verder is de algemene heffingskorting verhoogd. De maatregelen kosten het kabinet samen 700 miljoen euro extra.

Het effect

Maar wat zeggen alle cijfers? Ze vormen slechts een raming. Wat betekenen hogere inflatie en meer loon voor het inkomen? Het kabinet moet nou eenmaal weten wat het effect is van maatregelen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met de inkomens als werkenden een belastingkorting krijgen? Wat is het effect van verhoging van de kinderopvangtoeslag? Het model, het koopkrachtplaatje, geeft het kabinet een klein beetje houvast.

Het rekenmodel gaat ervan uit dat er niets verandert in de leefsituatie van de burger. In het echte leven is dat natuurlijk wel het geval. Het grootste effect op de koopkracht ontstaat als mensen bijvoorbeeld een nieuwe baan aannemen, kinderen krijgen of met pensioen gaan. 

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft een eenvoudiger taak dan het Centraal Planbureau en het kabinet. Het CBS maakt geen raming, maar bekijkt achteraf hoe de koopkracht zich heeft ontwikkeld. Zo bleek dat de koopkracht in 2017 met 0,5 procent steeg, terwijl het kabinet op Prinsjesdag 2016 een gemiddeld plus van 1 procent verwachtte. Er zijn ook jaren waarin het omgekeerde gebeurde: een voorzichtige verwachting (plus 1,4 procent), terwijl de koopkracht in werkelijkheid flink steeg (plus 3 procent).

Kortom: neem de verwachtingen met een korrel zout. Het kan toch weer anders lopen.

Lees meer over Prinsjesdag in ons dossier.

Lees ook:

Alles wordt beter, belooft premier Rutte

De zon scheen uitbundig op Prinsjesdag en ook de boodschap was zonnig. Nederland is een sterk land, waar het misschien weleens tegenzit, maar het grote verhaal gaat toch over vooruitgang en verbetering, zo sprak koning Willem-Alexander in een opvallend optimistische Troonrede.

Het dak repareren als de zon schijnt, dat doet Rutte III niet

Juist als het economisch goed gaat, moet je je wat matigen. De regering doet dat nu niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden