Een koffer vol letters

We gaan op vakantie en we nemen mee: boeken. Maar welke? Drie boekverkopers over het fenomeen Het Zomerboek. 'Ik zie echt het verschil niet tussen een zomer-, een winter-, een herfst- of een lenteboek.'

Dé leeskans van het jaar is de zomervakantie. Voor lezers en voor niet-lezers. De eersten kunnen eindelijk eens beginnen aan die dikke Thomas Mann of aan de omvangrijke romanserie 'Het Bureau' van J. Voskuil. En de niet-lezers nemen zich massaal voor om straks aan het Gardameer eindelijk in alle rust 'Het diner' van Herman Koch te verorberen. Of een andere titel die je 'gelezen moet hebben' volgens de kenners.

Die connaisseurs vinden we nog steeds - sorry Bol.com - in de betere fysieke boekhandel. Welke titels zien zij deze zomer de deur uit vliegen?

"Toch vooral de spannende boeken", merkt Stineke Dirkzwager van boekhandel Praamstra in Deventer. "De nieuwe Nicci French doet het goed, maar ook de Nederlandse thrillers. Bij vrouwen is 'Vijftig tinten grijs' en 'Vijftig tinten donkerder' van E.L. James populair en mannen kopen veel non-fictie, zoals biografieën. De nieuwe Grunberg doet het ook wel aardig."

Elders in het land is het niet veel anders."'Vijftig tinten grijs' doet het bij ons ook goed", zegt Heleen Burer van boekhandel Thomas in Bergen. "De nieuwe Nicci French gaat hard, Esther Verhoef verkoopt goed en ik verwacht veel van de nieuwe Leon de Winter. Dat zijn van die lekkere literaire wegleesromans."

Het lijkt er volgens haar op dat chicklit, het lichtere vrouwenwerk, een mindere periode heeft: "Dat genre valt dit jaar een beetje dood".

Wat haar juist in de zomerperiode opvalt is dat de winkel ineens door meer mannen wordt bezocht, waar normaal gesproken toch de vrouwen het grote lezerspubliek vormen. Burer: "Mannen gaan 's zomers massaal thrillers lezen óf de betere literatuur. Die twee genres zie ik mannen het meest kopen."

Oudere boeken die nu in pocket zijn verschenen - zoals inderdaad die dikke Thomas Mann ('De toverberg') - lopen bij boekhandel Thomas eveneens goed en de zogenaamde dwarsligger, de kleine boekjes die je overdwars moet lezen, gaan in de zomer harder dan in de rest van het jaar, ongetwijfeld vanwege het handzame formaat. "Ik vind dwarsliggers ook een veel leuker alternatief dan de e-reader. Ik zou toch niet zonder het fysieke boek kunnen, dan word ik echt heel ongelukkig."

Burer vindt dat het zogenaamde zomerboek eigenlijk helemaal niet bestaat. "Ik zie echt het verschil niet tussen een zomer-, een winter-, een herfst- of een lenteboek. Wel denk ik dat mensen zich door het mooie weer en het niets doen beter kunnen concentreren. En ze willen misschien iets meer zindering, iets liever een page turner. Dat heb je denk ik toch minder met een Tolstoj."

Maar een formule voor een zomerboek is er volgens Burer niet. "Een boek moet je meteen bij de kladden grijpen, je moet ermee kunnen wegvliegen, ongeacht welk seizoen het is." Zelf leest ze naar eigen zeggen 's zomers net zo makkelijk een Rus als een Vonne van der Meer. Op één uitzondering na, jawel, daar is ie weer: Thomas Mann. "Het gekke is dat ik 'De toverberg' elk jaar mee heb op vakantie maar er nooit aan ben begonnen."

Op de kinderboekenafdeling zien ze bij Thomas in de zomer geen ander beeld dan in de winter. Burer: "Kinderen mogen vaak zelf een boek uitzoeken en als ze dat doen dan kiezen ze altijd voor Francine Oomen of Geronimo Stilton. Bij de young adult-boeken is vooral 'The hunger games' van Suzanne Collins in trek."

Kinderen moeten eerst vertrouwd raken met een boek, weet Burer. En als ze eenmaal aan een bepaalde schrijver of personage gewend zijn, willen ze nog maar moeilijk iets anders: "Daarom zijn kinderen ook zo seriegeil, zeg maar."

Logisch, vindt ze, maar ook soms jammer: "De pareltjes verdrinken daardoor in de troep."

Uitgeverijen spelen handig op het kinderconservatisme in, weten ze bij kinderboekenspeciaalzaak Kiekeboek in Haarlem. "Veel series hebben tegenwoordig deel 1 in een goedkope uitgave. Die gaan dan vaak als extra boek op vakantie mee." Niks mis mee, vindt verkoopster Saskia van der Elst: "Leuk is dat je het kind dan na de vakantie ook weer terugziet."

Bovendien kan het ontdekken van zo'n serie juist een leesbevorderend effect hebben, merken ze bij Kiekeboek. "Onze ervaring is dat de kinderen die veel boeken van Stilton en Oomen lezen, zoveel leeservaring opdoen dat ze daarna zelf naar een alternatief komen vragen. Het kan natuurlijk nooit kwaad om voor kinderen een leuk alternatief boek voorhanden te hebben als ze zich vervelen, thuis of op de camping."

Het ultieme kinderzomerboek bestaat volgens Van der Elst niet, daarvoor zijn kinderen dan toch weer te verschillend: "Voor het ene kind is het een lekker spannend verhaal om in weg te zakken, voor het andere een boek met veel informatie over je favoriete onderwerp. Het belangrijkste is dat ze ook op vakantie met plezier een boek lezen."

Niet veel anders dan bij volwassenen dus eigenlijk. Het plezier moet voorop staan en niet het voornemen om er 's avonds voor de tent zoveel mogelijk boeken doorheen te jassen. Stineke Dirkzwager van boekhandel Praamstra: "Mensen kopen 's zomers echt stápels. De praktijk is dat daar toch niet veel van terecht komt."

1. 'Meester & Margarita' Boelgakov

2. Alles van Haruki Murakami

3. 'Joe Speedboot' Tommy Wieringa

4. 'Haas trilogie' Paul Biegel

5. 'Donkere Toren'-cyclus Stephen King

1. 'Het Gottmer Prenten (doe)boek' (van 3 tot 7 jaar)

2. 'Het grote Leentje en Beentje Voorleesboek' Rindert Kromhout (kleuters)

3. 'Voorbij de horizon: op reis door Europa in 50 voorleesverhalen' Arend van dam en Alex de Wolf (vanaf 6 jaar)

4. 'Wraak van Lorre' Tosca Menten (vanaf 8 jaar)

5. 'Broederband' John Flanagan (vanaf 10 jaar)

Saskia van der Elst kinderboekhandel Kiekeboek Haarlem
Gaan we ouderwets bladeren of modern vegen?

Nemen we deze zomer papieren boeken of de e-reader mee?

Schrijfster Nelleke Noordervliet heeft haar keus al gemaakt, althans voor de vakantie: "Hoewel ik zeker nog papieren boeken koop en lees, en mooi uitgegeven boeken met liefde behandel, neem ik op vakantie alleen die papieren boeken mee die ik voor mijn werk nodig heb en die niet op een andere drager verkrijgbaar zijn. Liefst zo min mogelijk want ik heb heel wat afgesjouwd in mijn leven en net als met kleren had ik altijd te veel of de verkeerde boeken bij me."

Met haar e-reader heeft ze daar geen last van. "Op vakantie gebruik ik vooral mijn Kindle. Handzaam, makkelijk en overal, waar je ook bent, is er nieuw leesvoer te downloaden."

Bij de online speciaalzaak eReaders.nl zien ze de bezoekersaantallen en de verkoopcijfers in de zomerperiode flink stijgen. "Gemiddeld zien wij een toename van 25 procent in de maand juni ten opzichte van de maanden daarvoor", zegt Natasja Oosterloo van eReaders.nl. "Zowel het aantal bezoekers als aantal bezoeken neemt gemiddeld met dit percentage toe. Dan praten we in absolute aantallen dus over duizenden extra bezoekers. Dit zijn de hoogtijdagen van de e-reader. Samen met kerst en sinterklaas, want dan zien we ook een piek." Oosterloo merkt dat steeds meer mensen bekend raken met het digitale lezen. "Al gaat het niet zo hard als we oorspronkelijk gedacht hadden. Dat komt omdat de omvang van het aanbod nog lang niet groot genoeg is, zeker niet als je het vergelijkt met het aantal titels bij het papieren boek. De prijs moet omlaag en het aanbod moet omhoog."

Het loodzware, uit zeven delen bestaande, werk 'Het Bureau' van J. Voskuil is bijvoorbeeld nog altijd niet teruggebracht tot een handzaam vakantiebestandje. Vindt Nelleke Noordervliet dat jammer?: "Het Bureau van Voskuil neem ik noch op de e-reader noch als papier mee. Die serie is absoluut niet aan mij besteed."

Stineke Dirkzwager boekhandel Praamstra Deventer
1. 'Het verdorven genootschap' Philipp Blom

2. 'Een Keukenmeidenroman' Kathryn Stockett

3. 'Goud' Chris Cleave

4. 'Het raadsel Spinoza' Irving Yalom

5. 'Spinder' Simon van der Geest (vanaf 10 jaar)

Heleen Burer boekhandel Thomas Bergen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden