Een knipoog naar Beatrix of zelfspot van de pers?

Heeft de Rijksvoorlichtingsdienst al een oplossing ingestuurd, willen sommige deelnemers aan de dertiende Kerstcitatenprijsvraag graag weten. Dat is niet zo'n vreemde vraag. Want het Citaat van het Jaar (zoals we de slotzin van de traditionele Trouwpuzzel gemakshalve noemen) is opgetekend uit de mond van koningin Beatrix. Dat denken we tenminste.

Haro Hielkema

Op de vergadering van het Genootschap van hoofdredacteuren van 27 november 1999 zou de koningin zich tegen winnaars van het Zilveren Pennetje (de jaarlijkse prijs voor journalistiek talent) kritisch hebben uitgelaten over de Nederlandse media. Ze heeft de pers onzorgvuldigheden en eenzijdigheid verweten, ze meent dat journalisten slordig te werk gaan en te veel spelfouten maken. Nogmaals: we denken dat ze dat gezegd heeft. We mogen het alleen niet hardop zeggen of in de krant schrijven, want volgens ongeschreven wetten mag wat Hare Majesteit op informele bijeenkomsten zegt niet letterlijk worden geciteerd.

Uit de commentaren, die sommige inzenders aan hun oplossing meegaven, blijkt weer hoe uiteenlopend de puzzel wordt ervaren. Voor de een was het een 'eitje', voor de ander een 'kwelling die dagen duurde'. De puzzel was 'moeilijk maar leuk' of had best een beetje pittiger gemogen. De opgave was 'teleurstellend gemakkelijk' of 'een echte hersenkraker', 'een makkie aan het einde van het millennium' of 'gelukkig minder moeilijk dan vorig jaar'. De worsteling met de citaten geven sommigen een trauma, anderen het 'ultieme kerstgevoel' en weer anderen hebben moeten zwoegen en zweten. Er zijn inzenders die letterblokjes uit het scrabblespel gebruikt hebben om de oplossing te vinden, er zijn er ook die alle letters op een blaadje hebben geschreven en daarmee hebben zitten schuiven. De grootste moeilijkheden vormden de citaten uit het midden van het jaar. Voor de een viel het kwartje, toen zij Youp van 't Hek op tv hoorde zeggen dat hij 'de grootste nederlaag uit zijn carrière' had geleden. Voor de ander was Willem-Alexander moeilijk op zijn plaats te zetten.

Het aantal vaste lezers dat de krant een jaar lang met het oog op de puzzel bewaart, lijkt toe te nemen; het aantal familieleden dat daar wat gestoord van raakt, trouwens ook. En meer liefhebbers gaan door het jaar heen hun eigen citaten bijhouden. Twee verwoede citatenzoekers stelden zelf een prijsvraag samen, om de redactie een leuke kerst te bezorgen.

Internet is dit jaar intensief gebruikt om oplossingen te vinden, maar ook om in een nieuwsgroep informatie uit te wisselen. Het aantrekkelijke 'familiepuzzelen' neemt daardoor wat af, vinden sommigen. Toch hebben velen de pagina weer in grote kring ter hand genomen en zelfs treinreizen nodigen uit tot gezamenlijke acties.

Dit jaar ontbrak de inzending van een wanhopige deelnemer met een aan stukken gescheurde en in brand gestoken puzzelpagina, de moeilijkheidsgraad lag over het algemeen een tikkeltje lager dan in 1998. 'De kerstpuzzel 1999 werd opgetuigd met dwaalsporen, valluiken en polyinterpretabele one-liners', klonk in een reactie door. De vele 'vage uitspraken' zouden te wijten zijn aan een onbeduidend jaar en te weinig verdieping van de krant. Maar iedereen kijkt toch weer uit naar de kerstkrant van 2000.

Uit de vele honderden oplossingen weden tien inzendingen getrokken. Een boekenbon van 100 gulden gaat naar: Harry Booij (Arnhem), Ingeborg Brouwer (Wageningen), G.F. Jansen (Noordwijkerhout), Karen Kramer (Utrecht), B. en J. Linders (Bloemendaal), J.P. Loof (Voorschoten), Jelmer Martens (Amsterdam), R.H. Oosting (Amsterdam), Jan Paulus (Herfst) en A.D. de Vries-de Zeeuw (Delft).

Vijfentwintig inzenders krijgen het Trouw Schrijfboek: J. Adriaanse-de Koeijer (Bergen op Zoom), J. Alberts (Amersfoort), A. Altink (Malden), Rita van Breukelen (Utrecht), W.G. van Buuren (Assen), W. van Driel (Leidschendam), T. Elsinga (Haarlem), Kor Gril/Greetje Kampinga (Groningen), Tineke Hendriks-Linthorst (Den Bommel), J. op 't Hof-Buteijn (Kapelle), Mieke te Horst (Overasselt), G. de Jong (Papendrecht), A. Kamerman (Nieuwegein), Hans-Paul Klijnsma (Groningen), G.M. Knepper (Leersum), Dorina van der Kolk (Groningen), Henk Mathlener (Uithoorn), A. Oosterlee (Deventer), A. Pruijs (Emmeloord), J. Stomphorst (Heino), M. Meijer (Amstelveen), M. Vermeij/P. van Dijk (Alphen aan den Rijn), Martijn Vink (Amsterdam), Hendrik Jan Visser (Enschede) en H. Witvoet (Assen).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden