'Een kleiner orkest dwingt mij tot bescheidenheid'

Het Brabants Orkest bestaat zestig jaar en viert dat met een programma rondom de huiscomponist van dit seizoen, Theo Verbey. Naast de jonge chefdirigent Buribayev heeft het orkest sinds twee jaar ook een nieuwe artistiek manager, Jan Zekveld. „Dit orkest kan zich internationaal meten.”

Hoewel Brabant al vanaf het begin van de vorige eeuw een eigen provinciaal orkest van niveau wilde, duurde het tot na de Tweede Wereldoorlog voor het eindelijk zover was. Een kamermuzikaal bezette probeerversie van Het Brabants Orkest (HBO) trad in februari 1949 voor het eerst op, in Oosterhout. Op 6 mei 1950 vond het eerste officiële concert plaats van het nieuwe orkest – in het Casino van Den Bosch dat op de plaats stond die nu Theater aan de Parade heet.

Hein Jordans, de tweede dirigent van het Concertgebouworkest, werd de allereerste chef-dirigent. Hij zou het orkest dertig jaar lang met strakke teugel leiden. Inmiddels, precies zestig jaar later, staat de jonge Kazach Alan Buribayev (1979) voor HBO.

In 2007 debuteerde Buribayev bij Het Brabants Orkest (HBO) met een uitvoering van Mahlers Vierde symfonie. De samenwerking met HBO was zó succesvol, dat hij in oktober van datzelfde jaar al een contract als chef-dirigent op zak had. Zijn debuut als chef maakte hij in 2008.

In datzelfde jaar werd Jan Zekveld aangetrokken als artistiek manager. In tegenstelling tot Buribayev is Zekveld een veteraan in de muziekwereld: bijna twee decennia lang programmeerde hij de prestigieuze ZaterdagMatinee en in de jaren negentig maakte hij nog een uitstapje naar het Concertgebouworkest.

Op de vraag hoe HBO bij hem terechtkwam, antwoordt Zekveld: „Ik had geen enkele ervaring met regionale orkesten, maar ik vond het interessant om de programma’s te gaan maken voor dit orkest. Hoewel ik het grootste deel van het jaar in Frankrijk woon, bezoek ik de concerten regelmatig en ik ben ook bij de proefspelen voor nieuwe musici aanwezig. Bovendien was Buribayev net benoemd als chef-dirigent toen ik werd aangenomen. Hij is jong – ik functioneer met mijn ervaring als coach en gesprekspartner voor hem.”

Hoewel Zekveld het reilen en zeilen van een orkest van binnenuit kende, noemt hij het programmeren van het eerste seizoen ’het moeilijkste wat hij ooit had gedaan’. „Neem alleen de omvang al. HBO is een klein symfonieorkest. De budgetten voor dirigenten en solisten zijn veel kleiner dan die van het Concertgebouworkest of de ZaterdagMatinee. Daar moet je rekening mee houden in de programmering: een grotere bezetting kost geld en je moet je altijd afvragen wat de artistieke meerwaarde is. Ik ben daar altijd erg verwend mee geweest, maar ik moet me nu bescheiden opstellen. Dat is leerzaam – en goed voor mijn karakter. Hahaha!”

Zekveld ziet het als zijn taak om het repertoire zoveel mogelijk af te stemmen op het orkest en de dirigent.

„HBO voelt zich goed wanneer er de juiste dirigent met het juiste repertoire voor staat. Dan hoor je een ontzettend goed orkest, dat zich internationaal kan meten. Regionale orkesten moeten het hebben van dirigenten die veel tijd willen investeren in een orkest. Die zijn steeds moeilijker te vinden.”

Beschouwt Zekveld het lopende seizoen (zijn eerste) nog als een soort vingeroefening, in de programmering voor komend jaar vallen de dingen meer op hun plek. De artistiek manager zegt dat hij het orkest beter heeft leren kennen, dat hij de wensen van de musici (’onder andere meer Duits repertoire’) en van Buribayev heeft kunnen verpakken in een ambitieuze programmering, waarmee HBO onderscheidend wil zijn. Dat doet het orkest onder andere ieder jaar met een ’composer in residence’ – dit seizoen Theo Verbey. Komend seizoen is de huiscomponist Otto Ketting, die dan zijn 75ste verjaardag viert.

Met zijn nieuwe werk ’Orchestral Variations’ staat Verbey ook centraal in het jubileumconcert, dat voor het eerst werd gespeeld in Tilburg.

Domper voor Buribayev is dat hij uitgerekend dit programma niet kon komen dirigeren, vanwege de vele geannuleerde vluchten. Zekveld vond Hans Leenders bereid het veeleisende programma (met onder andere het Pianoconcert voor de linkerhand van Ravel, door de jonge pianist Jean-Efflam Bavouzet ) in te zepen in een eerste repetitie. Kees Bakels kon op korte termijn het programma instuderen en hij dirigeert de concerten.

Het uitwerken van een artistiek profiel en het mee-ontwikkelen van het publiek kost veel tijd, aldus Zekveld. Er waren mensen die zeiden: ’nu Jan bij HBO gaat werken, zal je eens zien wat er allemaal gebeurt.’ Maar zo werkt het niet. Ik kan niet meer doen dan iets in gang zetten, in de hoop dat mijn opvolger dat continueert.” Denkt hij dan al aan zijn vertrek? „Nee, nee, nee, maar ik zal dit niet tot in lengte van jaren kunnen blijven doen. Ik word dit jaar 65!”

Jubileumprogramma HBO onder leiding van Kees Bakels, met Jean-Efflam Bavouzet (piano). Werk van Ravel, R. Strauss en een wereldpremière van Theo Verbey: vanavond in Breda, za 25 in Den Bosch, zo 26 Eindhoven. Info: www.brabantsorkest.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden