Een klein wonder, deze Europese 'Agreekment'

De award voor beste bijrol gaat naar Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds.Beeld ap

Hoe dichtbij was een Grexit nou werkelijk? Volgens sommige Brusselse wandelgangbronnen die gisteren door onder meer de Financial Times en persbureau Reuters werden aangehaald, heeft het echt bijzonder weinig gescheeld.

Maandagochtend om zes uur, na 13 uur topoverleg in Brussel, schijnen de Griekse premier Tsipras en de Duitse bondskanselier Merkel op het punt te hebben gestaan om de handdoek in de ring te gooien en hun koffers te pakken. Maar een kleine vier uur later introduceerde voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad met zichtbaar genoegen een nieuw woord tijdens de afsluitende persconferentie. We waren geen getuige van een Grexit, maar van een 'Agreekment'. In het Nederlands komt 'Grakkoord' vermoedelijk het dichtstbij.

Op naar plan B
Merkel nuanceerde na de marathontop overigens de wandelgangenpraat als zou de eurozone langs de randen van een Grexit hebben gescheerd. "Plan A is nu gerealiseerd. Over dat zogenaamde Plan B wil ik nog wel iets zeggen. Zo'n plan kan alleen van kracht worden als dat ook door Griekenland zou worden gewenst. Je hebt altijd de overeenstemming van negentien landen nodig."

Zo bezien zou je het eigenlijk een klein wonder mogen noemen dat er aan het einde van de afmattende, 17-urige bijeenkomst van eurozone-regeringsleiders een tekst lag die door al die negentien premiers, presidenten en bondskanseliers werd onderschreven.

De bijeenkomst werd een aantal keer door Tusk geschorst om ruimte te bieden aan urenlang overleg in kleinere groepjes. De hoofdrolspelers die het slotakkoord uiteindelijk mogelijk maakten, waren Merkel, de Franse president Hollande, Tusk en Tsipras uiteraard. Het akkoord betekent ook een heropleving van de Frans-Duitse as. Duitsland leverde de strengheid, Frankrijk zorgde ervoor dat er überhaupt een Agreekment kwam. Zonder die Franse inzet was een Grexit een stuk waarschijnlijker geweest.

Beste bijrol
De Oscar voor beste bijrol ging naar Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds. Zij bemiddelde bij een van de grootste breekpunten in het overleg: het privatiseringsfonds.

Duitsland had een keihard voorstel neergelegd: een Luxemburgs fonds waarin voor 50 miljard aan Griekse staatseigendommen zou worden ondergebracht, die vervolgens, buiten de greep van Athene, door externe experts in klinkende munt moesten worden omgezet. Met de opbrengst kon de Griekse staatsschuld omlaag. Zo groot was het Duitse wantrouwen in de privatiseringsinspanningen van de Grieken zelf.

Evenwichtskunst
"Als ik met zoiets akkoord ga, hoef ik me niet meer in Griekenland te vertonen", zou Tsipras volgens Reuters hebben gezegd. "Ik kan dan beter een vliegticket naar een ander land kopen." De premier wilde een kleiner fonds, in eigen beheer, waarvan de opbrengst direct moest worden geïnvesteerd in de Griekse economie.

Het bereikte compromis is een typisch staaltje Europese evenwichtskunst. Het privatiseringsfonds blijft onder toezicht staan van de Grieken zelf, al kijken de trojka-instituties over hun schouder mee. Die 50 miljard is een streefbedrag geworden. De helft daarvan gaat naar de noodlijdende banken, een kwart naar schuldaflossing en een kwart wordt geïnvesteerd in de reële Griekse economie.

Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie verwierp de beschuldigingen dat Griekenland met dit pakket harde maatregelen tot op het bot is vernederd. "In dit compromis zijn er geen winnaars en verliezers. Het is een typisch Europese regeling."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden