Een klein dorp biedt moedig weerstand tegen corruptie in Servië

reportage | Boze burgers hebben genoeg van overheid die afspraken niet nakomt en stappen naar de rechter

In Servië kijkt niemand op van een weg waar na een jaar de gaten in vallen. Behalve de inwoners van het dorp Ranovac. Die dagen de gemeente voor de rechter.

Strijdbaar staan ze op het verbrokkelende asfalt. Al deze mensen hebben een flink bedrag gedoneerd om de openbare weg naar hun dorp mogelijk te maken. Sommigen droegen zelfs een paar duizend euro bij. In totaal brachten de bewoners van Ranovac een kleine 100.000 euro zelf binnen, op een budget van 370.000 euro. Aardig wat geld, de eigen bijdrage was gemiddeld zo'n 1000 euro per huishouden.

"Voor dat geld mogen we een veel betere weg verwachten", zegt Vlasta Mladenovic, die de gang naar de rechter organiseerde. Hij wijst op de meterslange scheuren in het asfalt.

Eén keurig rond gaatje in het midden van de weg springt eruit. Dat is waar de bewoners een monster hebben laten nemen door analisten. Het wegdek bleek een stuk dunner te zijn dan voorgeschreven. "Alle wegen hier zijn op deze manier aangelegd." Waar het geld is gebleven is giswerk, maar volgens de bewoners is het duidelijk dat niet het hele budget aan de weg is besteed. "Er is heel veel geld in de verkeerde handen gekomen."

Mladenovic heeft vanaf het begin werk gemaakt van de documentatie. Uit een dik dossier haalt hij foto's van de weg in diverse stadia: Gebouwd in 2011, gerenoveerd in 2013, nu weer kapot. De gaten heeft hij stuk voor stuk beschreven. "Ik heb het maar grondig gedaan", lacht hij. "Net als in Nederland, daar heb ik jarenlang gewoond."

Wie in Servië de overheid voor de rechter wil dagen moet van goeden huize komen. Het proces gaat traag en de staat wint doorgaans. Niet voor niets eindigt een recordaantal van zulke zaken voor het Europees Hof in Straatsburg. Maar Mladenovic is overtuigd dat de rechter de bewoners in het gelijk gaat stellen, al kan dat jaren duren. Zevenenzestig van de 'donateurs' doen mee, en ze geloven dat ze sterk staan.

Burgemeester Radisa Dragojevic blijft er kalm onder, maar hij is duidelijk niet gediend van de gang van zaken. "Ik sta altijd open om te praten, maar op deze manier kan dat niet. Iedereen verliest bij zo'n rechtszaak."

Dragojevic geeft toe dat de weg niet in orde is, maar noemt dat een incident. Over het algemeen is hij tevreden over de kwaliteit van de wegen. "Wij hebben hier zo'n 180 kilometer weg geasfalteerd in de gemeente. Dan kan er iets mis gaan. Maar het is vele malen beter dan wat we hadden."

Daar zijn de klagers in Ranovac niet van onder de indruk. "Waar het om gaat is dat deze mensen maar doen wat ze willen", briest Vlasta Petnjakovic. "Er wordt met geld gesmeten en we zien er niets voor terug. Dat moet onderzocht worden."

Zo strijdbaar is niet iedereen. Elders in Ranovac zijn mensen vooral beducht om de confrontatie aan te gaan. De burgemeester zit al lang in het zadel, en sommigen vrezen voor de gevolgen als ze hem tegen de haren instrijken.

Die mentaliteit hoopt Vlasta Mladenovic met zijn rechtszaak te veranderen. Nu gaat het om een weg, maar dit probleem is overal. "Mensen accepteren alles maar", zegt hij.

Hij wijst op zijn vuilnisbak, die keurig elke week geleegd wordt. "Dat komt omdat ik protesteer als het niet gebeurt. Bij anderen laten ze die vuilnisbakken gewoon staan. Terwijl die mensen wel betalen voor deze service. Ik wil dat ze eens opkomen voor hun rechten."

undefined

'Kom eens kijken wat er gebeurt met úw geld!'

De weg in Ranovac is niet de enige waar bewoners te klagen hebben. Een bewoner die anoniem wil blijven foetert een paar kilometer verderop over de nieuwe straat voor zijn huis, waar de scheuren provisorisch weer zijn dichtgelijmd. "Het is alsof een kind hem heeft aangelegd!" Hij twijfelt nog of hij de rechter inschakelt, en tot die tijd vindt hij het niet slim zijn naam te noemen.

Binnen pakt hij zijn dossier. Een handgeschreven blaadje toont wat burgers hebben bijgedragen, maar een keurige print geeft aan dat er een bijdrage van de Europese Investeringsbank lijkt te zijn geweest: bijna 100.000 euro. "De Europese Unie zou hier eens moeten komen kijken wat er gebeurt, met ons en met úw geld!", roept hij.

De Europese Investeringsbank gaat momenteel na wat de stand van zaken is rond dit specifieke project.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden