Jelle's weekdier

Een klein diertje met hoge eisen

Beeld buitenbeeld

Natuur en groen lijken synonieme begrippen. Groen is ook een metafoor geworden voor natuurvriendelijk, duurzaam; je kunt groene politiek bedrijven. Groen is vooral de kleur van de weelderige plantengroei die grote delen van het aardoppervlak bedekt. 

Gras is groen, bomen zijn groen, onrijpe bessen zijn groen. Dat komt door de kleurstof chlorofyl die in bladgroenkorrels zit. Er zijn ook groene dieren, maar dat (een enkele symbiotische uitzondering daargelaten) is niet doordat dieren bladgroen bezitten. Ze zijn groen omdat ze groene pigmenten in hun huid of veren hebben. Zo zijn er groene spechten, groene halsbandparkieten en groene hagedissen. En de ontzettend groene boomkikker. 

Het enige dat ik ooit zag dat de boomkikker in groenheid evenaarde, was een hippe uitvoering van de Opel Kadett in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Die auto's waren destijds zo ongelooflijk groen dat je van schrik je zonnebril erbij opzette; boomkikkertjes hebben precies diezelfde giftige kleur. Het is voor kikkers, die zoals de naam aangeeft in bomen en struikgewas leven, een ideale schutkleur. Een braamblad in de zon is even gifgroen als het kikkertje dat erop zit.

Jarenlang ging het dramatisch slecht met de boomkikker. Ik herinner me tijden dat er hooguit nog een paar honderd exemplaren leefden, ergens in een afgelegen stukje natuur in Zeeuws-Vlaanderen. Die tijden zijn gelukkig voorbij.

Deze week verschenen twee juichende jubelberichten op internet met positief nieuws over de kleine groene amfibieën. "Het gaat weer goed met de boomkikkers in west Zeeuws-Vlaanderen!", aldus - inclusief uitroepteken - de website van Het Zeeuwse Landschap.

In de jaren negentig waren er nog maar een paar honderd, rond 1999 was dat langzaam toegenomen tot ongeveer vijfhonderd, maar deze maand hebben vrijwilligers van het Landschap ruim 2500 roepende mannetjes geteld. Als we ervan uitgaan dat er evenveel mannetjes als vrouwtjes uit het kikkerdril komen, leven er nu dus ongeveer 5000 boomkikkers. Geen misselijk aantal.

De grens over

Vrijwel tegelijkertijd meldde naturetoday.com dat er boomkikkers gevonden zijn in het nieuwe natuurgebied Siëndonk, in het Kempen-Broek bij Stramproy langs de Limburgs-Belgische grens. Een vogelaar hoorde een roepende boomkikker tijdens het inventariseren van de vogelfauna. Zoekend naar de waterral hoorde hij kikker-gekek tussen de geluiden van sprinkhaanzangers, roodborsttapuiten en een wielewaal. Het amfibie moet vanuit België de grens over gestoken zijn naar het door Ark Natuurontwikkeling vers ingerichte gebiedje.

Deze berichten zijn vooral vrolijk stemmend omdat de piepkleine boomkikkertjes zeer hoge eisen aan hun omgeving stellen. Ze behoeven een moerassig gebied met een hoge grondwaterstand - kom daar in het drooggepompte Nederland maar eens om. De eitjes worden in water gelegd maar verder leven de kikkertjes op land.

Daartoe is een kleinschalig landschap nodig, met een afwisselende begroeiing van struikgewas en kruiden en liefst een goede bezonning. Het voortplantingswater moet bovendien goed begroeid zijn met waterplanten, flauwe oevers hebben en er mag geen vis in zitten, zelfs geen kleine soorten zoals stekelbaarsjes. Met zoveel ecologische noten op je zang is het in het grootste deel van ons land lastig toeven; alleen langs de Belgische grens lijkt het te kunnen.

Jelle Reumer is paleontoloog

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden