Een kerstvertelling

(\N)

Er was eens een harteloze zorgmanager die 1,4 miljoen toucheerde. De geest van Kerstmis redde zijn ziel. Een moderne Ebenezer Scrooge. ’Meneer Hartsteen, de kerstactie. U kunt kiezen: maandag, dinsdag of woensdag.’

Mia, zijn secretaresse, stond in de deuropening, clipboard in de ene hand, pen in de andere. Ze liep tegen haar pensioen. Anton Hartsteen was haar zesde directeur. Ze weigerde hem te tutoyeren.

De kerstactie. Lang geleden, toen Precarion Amstelland nog Thuiszorg Amsterdam heette, waren ze ermee begonnen. In de laatste dagen voor Kerstmis kreeg elke zorgwerker gezelschap van iemand van kantoor. In die drukke dagen konden ze best wast hulp gebruiken en het was ook goed als de mensen van kantoor eens van dichtbij zagen waar het nu allemaal om ging: het eigenlijke werk, bij mensen thuis.

Tot de traditie behoorde ook dat de kantoorwerker iets aardigs meenam voor de ’cliënt’. De een kocht een fles advocaat, de ander een kerststol, maar er waren er ook die eigenhandig een sierkussen met kerstmotief haakten of met een complete kerststal van beschilderd papier-maché aankwamen zetten, inclusief knipperende batterijlichtjes.

Zo werd ’Thuiszorg’ eens per jaar even een gemeenschap, van mensen die iets voor elkaar betekenden. Iedereen genoot ervan, de zorgers omdat ze hulp kregen, de staffers omdat ze een dagje niet achter hun bureau hoefden te zitten en de cliënten omdat je oude mensen nu eenmaal geen groter plezier doet dan met een beetje aandacht. En dat was nu net waar de werkers van Precarion steeds minder aan toekwamen, sinds de invoering van de SWZ, de stopwatchzorg.

Hartsteen aarzelde. Volgende week zou hij in Zwitserland zijn. Hij hoefde er maar aan te denken, of de foto’s van het luxechalet bij Gstaad stonden op zijn netvlies. Daar gingen zíj de Kerst doorbrengen! Een inpandig zwembad, een sauna, een gameroom, een HD homecinema met alle laatste speelfilms, een privéchef, een eigen skilift, zonder rijen, zonder pas. Instappen maar! Hij ging genieten van wat hem toekwam.

Mia keek hem aan. ’Zeg het maar.’

Het werd tijd haar in te lichten. Het zou geen verrassing zijn. Mia wist altijd alles al, dus dat het bestuur hem kwijt wilde was vast geen nieuws voor haar. Als drijvende kracht achter de stopwatchzorg had hij Precarion tot grote bloei gebracht. Voor elke denkbare zorghandeling was een protocol opgesteld, inclusief maximale tijdsduur. Medicijnen innemen: 30 seconden. Stoma verschonen: 3 minuten. Ramen lappen: 1 minuut 20 per vierkante meter! Hulp bij eten: ontbijt: 3 minuten, lunch: 4 minuten, avondeten: 5 minuten! Toiletgang klein: 2 minuten. Groot: 3 minuten. Met luier: 30 seconden plus. Sociale interactie, gezond: 45 seconden, ziek: 1 minuut. Kopje thee: 3 minuten, (’inclusief sociale interactie’).

Precarion Amstelland was gegroeid, het ene contract na het andere werd binnengehaald, en allemaal hadden ze geprofiteerd. ’Marktconforme’ salarissen, leasewagens, onkostenrekeningen, fraaie kantoren. En nu het even tegenzat was hij de zondebok. ’Precarion nagenoeg failliet’, schreven de kranten. ’Sanering kost 40 arbeidsplaatsen.’ Wisten zij veel. Het ging juist goed! Er zat nog genoeg rek in de protocollen. Wie wil bouwen moet eerst breken. De kost gaat voor de baat uit! Maar het bestuur durfde niet, bang voor slechte publiciteit. Bang voor Agnes Kant! Dus ze bekeken het maar. Hij had een ontslagpremie van 9 ton weten te bedingen, waarmee zijn inkomen dit jaar nog net geen 1,4 miljoen euro beliep. Vandaar dat chalet in Gstaad. Hij was miljonair!

’Dus de woensdag voor Kerst is je laatste werkdag?’, zei Mia.

’Ja. Nee, dat wil zeggen, ik ben er volgende week niet.’

’Maar de kerstactie?’

Hij had altijd al de pest gehad aan de kerstactie. Dat gemuts bij die oudjes, bah. Het kon zo naar ruiken in zo’n bejaardenflatje. En al die lelijkheid, alles oud en smoezelig, armzalig. Deprimerend. Het eerste jaar had hij meegedaan, hij kon moeilijk anders, als nieuwe directeur. Ze kwamen bij een vrouw met een open been dat verzorgd moest worden. Nog altijd kokhalsde hij bij de herinnering. Die lucht van overrijpe Franse kaas.

Voor een open been stond nu 2 minuut 30.

’Ik heb nog wat vakantiedagen staan, dus eh, ik zal nog wel zien.’

Over Gstaad zei hij natuurlijk niets.

Het liep tegen vier uur. Hij klapte zijn koffertje dicht, trok zijn jas aan en ging naar huis.

In de file sloeg hij de krant op.

’Zorgdirecteur toucheert 1,4 miljoen’.

Zijn mond viel open. Een of andere gluiperd van het bestuur had gelekt. Niet dat zijn naam erbij stond, maar ’bestuurslid Precarion Amstelland’ zei genoeg. ’Kut!’ Hij smeet de krant opzij en sloeg zo hard hij kon op het stuurwiel. ’Kut, kut, kut!’

Direct na het eten trok hij zich terug op zijn studeerkamer. Op zijn voicemail stonden zeker tien boodschappen. Journalisten die om commentaar vroegen, maar ook scheldkanonnades, boze, anonieme stemmen. ’Graaier!’ ’Zakkenvuller!’

Kon hij zich nog vertonen op kantoor? Mia, die dertig jaar moest werken voor dat geld?

’Kom Pa, de Gouden Loeki begint.’

Zijn zoon Joris had z’n hoofd om de deur gestoken. Die was vast gestuurd door Angela, zijn vrouw. Dat deed ze wel vaker, als ze wist dat hij zat te somberen. Angela, zijn steun en toeverlaat. Zijn grote liefde.

’Kom op!’ riep Joris, ’dat is lachen!’

Hij ging naar beneden, maar veel te lachen was er niet. De komische spotjes vielen één voor één af en de eindstrijd ging tussen een filmpje van het Wereldnatuurfonds en een spot van de SP tegen bezuinigingen in de zorg. Nota bene! Een hoogbejaarde vrouw met een looprek die zich langzaam uitkleedde.

’Iew!’ riep Joris.

’Walgelijk!’ zei Angela.

’Schandalige stemmingmakerij’, mompelde Hartsteen. ’Dat het publiek daar intrapt. Populistische demagogie!’

Hij wachtte de uitslag niet af en ging naar bed.

Hij stond in een klein, half verduisterd kamertje. Aan de muur hing een halve papieren kerstklok, stoffig en vergeeld. Wat rook hij? Kaas? Toen zijn ogen aan het donker gewend waren ontwaarde hij een figuur. Een vrouw. Kende hij haar? Ze zat in een sta-op-stoel, haar benen gestrekt op het uitklapbare voetenbankje. Haar schenen waren een slijmerige rood-gele massa, de huid eromheen paarsblauw verkleurd. De stank was ondraaglijk. Wat doe ik hier, vroeg hij zich af, en draaide zich om. ’Stop!’ klonk een stem, hol en galmend. Op dat moment zwaaide de deur dicht en klonk het knarsen van een slot.

’Zie Haar Aan!’ dreunde de stem.

Hartsteen liep naderbij. En bevroor. Angela! De huid zat zo strak om haar schedel dat het een doodshoofd leek. Hij knielde bij haar neer, greep haar handen, steenkoud en benig. ’Angela!’

’Ja!’ riep de stem, ’Je Ziet Het Goed! Het Is Kerstmis! Haar Laatste Kerstmis, Gerard! Zo zal zij hem doorbrengen! Eenzaam! Verwaarloosd!’

’Maar de zorg dan!?’ riep Hartsteen.

’Die Is Vanochtend Al Geweest! Drie Minuten! Net Genoeg Om Haar Stoma Te Legen!’

’Maar die wonden!’

’Geen Tijd Voor! Geen Tijd!’

’Maar*!?’

Op dat moment vulde de kamer zich met licht. Het plafond verhief zich en zweefde weg, als een blad in de wind. Hartsteen werd opgetild. Hij steeg op en onder hem vermenigvuldigde het kamertje zich tot een rij, en nog een rij, en nog een, tot hij neerkeek op een immense matrix van kleine, donkere kamertjes, in elk een eenzaam verkommerende bejaarde. Aan de zwarte hemel stond een maan. Maar het was geen maan, zag hij nu, het was een stopwatch. Droomde hij?

Nog voor hij de volgende ochtend de deur uitging belde hij Mia.

’Mia! Negen ton, hoeveel alpha-hulpen zijn dat?’

’Een stuk of vijftig?’

’Rooster er voor volgend jaar veertig extra in! Zeg tegen Personeelszaken dat ze een advertentie zetten!’

’Maar u gaat toch weg?’

’Het jaar is nog niet voorbij! We gaan het nog even héél anders doen! Veertig extra alphahulpen, heb je dat?’

’En wie gaat dat betalen?’

’Ik!’

’U?’

’Ja, ik! En bestel tienduizend kerstpakketten!’

’Tíenduizend?’

’Voor alle cliënten en al het personeel! Luxepakketten, met veel lekkers! Foie gras, kaviaar, champagne! En bel de pers! Zoveel mogelijk! Ik heb iets te vertellen! En boek mij voor de kerstactie!’

’Huh? Welke dag?’

’Alle drie!’

Het was even stil.

’Gaat het wel goed met u, meneer Hartsteen?’

Hartsteen lachte. ’Nou Mia, ik heb niet best geslapen vannacht, maar ik voel me uit-sté-kend!’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden