Een kapitaal voor een plak oude thee

Jongeren in China bezoeken massaal theebeurzen en laten zich opleiden tot theemeester. Thee is populair. In het snel veranderende China herinnert thee aan oude tradities en voorziet in de behoefte van een gezond leven.

De driedaagse theebeurs in de Chinese stad Kunming is even druk als een huishoudbeurs in de Amsterdamse Rai. Meer dan duizend theebedrijven hebben een stand in drie grote hallen. Honderden mensen zijn overal thee aan het proeven. Het is een van de vele theebeurzen die er jaarlijks in China zijn. Op deze wordt maar één theesoort verhandeld: de pu-erh thee, die zijn herkomst heeft in deze streek.

Thee is hip. Op de beurs zijn veel jonge mensen. Ze vertellen dat ze gekomen zijn vanwege hun interesse in de Chinese tradities.

Wang Liyang (20) reisde er speciaal voor af vanuit Laos, waar hij via een uitwisselingsprogramma medicijnen studeert. „Ik houd enorm van thee”, zegt hij, en om het te bewijzen steekt hij zijn tong uit. Er zit een theeblaadje op. Met zijn vriendin aan de hand loopt hij nu van stand naar stand ’om meer kennis op te doen’.

Meneer Li (27), die in de aanloop naar de Spelen niet zeker weet of hij met de buitenlandse pers mag praten en daarom maar liever geen voornaam geeft, zegt dat hij geregeld naar theebeurzen gaat.

„Voor Chinezen is thee gelijk aan cultuur”, vertelt ook Li Xiaoyan (23). „Er is muziek over thee, er zijn oude gedichten over thee.” Op de achtergrond klinkt traditionele muziek met een beat eronder. Li Xiaoyan is ’theemeester’ bij een van de grote theebedrijven op de beurs, Long Run. Het bedrijf is er zichtbaar trots op dat het een olympische sponsor is. Er hangen grote banieren met olympische logo’s en de tekst ’één wereld, één droom’. Sommige thee heeft een olympische verpakking.

Vijftig theemeesters heeft Long Run in dienst, die alles over thee weten en die de thee op een perfecte wijze kunnen bereiden.

Na haar studie Chinese taal- en letterkunde aan de universiteit van Kunming wilde Li Xiaoyan iets doen ’dat heel Chinees is’. „Alles wordt zo snel modern”, zegt ze, terwijl ze met een lach op haar eigen spijkerbroek en pet met megaklep wijst.

Bij Long Run kon ze vorig jaar aan het werk en tegelijk in opleiding. „Er zijn duizenden theemeesters in China. Het examen is door het hele land hetzelfde. Je hebt drie niveaus. Het eerste niveau is nog goed te doen, maar het tweede en het derde niveau zijn moeilijk. Zo ver ben ik niet gekomen. Maar ook voor het eerste niveau moet je al alles weten over de geschiedenis van de zes Chinese theesoorten. Verder moet je de guzheng leren bespelen, een snaarinstrument dat tijdens de theeceremonie klinkt. Je moet zonder hulpmiddelen de temperatuur van het water kunnen bepalen, precies weten hoeveel thee je moet afwegen voor hoeveel personen, hoe lang allerlei soorten thee moeten trekken, enzovoorts.”

Li Xiaoyans cheffin komt erbij staan en vertelt dat Long Run nog maar sinds drie jaar in thee doet. „Het is een groeimarkt”, verklaart ze. Long Run is eigenlijk een farmaceutisch bedrijf.

Met de toenemende belangstelling voor Chinese tradities en Chinese traditionele gezondheidszorg, leek thee een logische uitbreiding. Pu-erh thee zou goed zijn als cholesterolverlager, en zou helpen bij afvallen, goed werken tegen een kater en tandbederf, en zelfs preventief tegen kanker optreden. Dat klinkt de gemiddelde Chinees als muziek in de oren. Want door de toegenomen stress, de milieuvervuiling en het fastfoodeten, is gezond leven in het moderne China allerminst vanzelfsprekend.

„Het gaat geweldig. Het bedrijf verdient enorm aan de medicijnen, dus er is geld genoeg om de theepoot te ontwikkelen en nieuwe producten uit te denken.” De cheffin laat als bewijs een theepudding proeven en wijst op de afdeling keeltabletten op basis van thee. Het bedrijf heeft een aantal kleine winkels door het land. „We willen honderden van zulke winkeltjes openen, ook in het buitenland, een keten worden zoals McDonald’s.”

Pu-erh thee was ruim tien jaar geleden nog een overwegend lokaal product, maar is nu vanwege zijn heilzame werking en rokerige smaak een gewilde drank in theewinkels in Hongkong, Shanghai en Peking. De groeiende vraag heeft boeren in de Pu-erh-streek aan de Lancang, zoals de rivier Mekong in China heet, aangemoedigd om meer plantages te beginnen of de thee ’in het wild’ te plukken van eeuwenoude bomen in het bos.

De rage heeft de welvaart onder de arme bevolking in deze streek enorm doen stijgen, vooral omdat deze thee nauwelijks in andere streken groeit. Menig boer is inmiddels zelfs miljonair. Al verdienen de handelaren nog het meest aan de trend.

In 2000 kostte een samengeperste plak thee, de traditionele manier waarop deze theesoort wordt bewaard en vervoerd, nog tussen de een en twee euro. Inmiddels kost zo’n ’koek’ gemakkelijk 1200 yuan, 120 euro, en hoewel de prijs begin dit jaar even leek te zakken, is hij inmiddels alweer aan het stijgen.

De hoge prijzen schrikken kopers niet af. Veel Chinezen hebben de laatste jaren bergen geld verdiend en beschikken vooral ook over immense hoeveelheden contant geld waarvoor ze een weg zoeken. Het is een gevolg van het feit dat het zakenverkeer in China niet altijd even doorzichtig verloopt, veel transacties in contanten plaatshebben en er nauwelijks belasting wordt betaald. De klassieke bestemmingen voor al die contanten zijn onroerend goed en aandelen, maar ook de pu-erh thee is een speculatieobject geworden. Want waar andere theesoorten het lekkerst zijn als ze vers zijn, wint pu-erh thee aan smaak naarmate de thee langer wordt bewaard en gaat fermenteren. Er wordt thee verkocht waarvan wordt beweerd dat die tientallen jaren oud is. In 2005 werd bij een veiling een theekoek van een halve kilo uit het jaar 1940 verkocht voor 100.000 euro.

Mensen rekenen erop dat ze de thee die ze nu kopen over een jaar of vijf voor het dubbele van de hand kunnen doen. Speculanten kopen zulke grote partijen op, dat analisten al spreken van een ’pu-erh zeepbel’, waarvan het wachten is tot die barst.

„Het meeste wat je hoort over die langgerijpte thee is nep, ben ik bang”, zei Chen Jinqiang eerder dit jaar tegen een verslaggever van de International Herald Tribune. Hij is plaatsvervangend bestuurshoofd van Xishuangbanna, een district in Yunnan waar de pu-erh boom welig groeit.

„Er wordt soms over deze thee gepraat als over wijn, pu-erh thee is een statussymbool geworden”, zegt Li Xiaoyan. „Mensen beweren dat ze kunnen proeven uit welke streek de thee komt en dat de geur verschilt van berg tot berg. Ik heb sinds ik voor Long Run werk ontzettend veel thee geproefd. Natuurlijk, er is verschil tussen jonge en oude thee, tussen oude en gefermenteerde. Maar om nu te zeggen dat er verschil is tussen wat al deze bedrijven hier op deze theebeurs aanbieden? Laat ik zeggen: ik proef het niet.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden