Een Johannes achter glas

Erato 4509 94675.

Die uitvoering zal ik nooit vergeten. De felheid, de kleur en de kracht van het 'nieuwe' straalden uit dat ensemble van toen, en zo beleefden de luisteraars het werk. De vermelding op de hoes van de cd-uitgave dat de opname plaatsvond in de Waalse kerk, maakte die herinnering weer prominent.

Hoe sterk heeft in die twintig jaar de uitvoeringspraktijk zich geevolueerd, in beheersing van de stijl, in visie op componisten en hun werken, Bach in het bijzonder, maar ook in technische kwaliteit van zang en instrumentaal spel. Deze nieuwe Johannes-vastlegging riep bij dan ook een mijlpaal-gevoel op. Destijds werd die beweging namelijk geen lang leven toegedicht!

De opname vorig jaar sloot aan op een serie zaal-uitvoeringen. Die beluisterd in het Utrechtse Vredenburg, leek me het betrouwbaarst als referentie-punt. Ik noteerde eenzelfde kwaliteit wat betreft de emotionele innigheid waarmee gezongen en gespeeld wordt in de opname. Maar het kontakt met die expressie bleef verre achter bij mijn zaalbelevenis. Alsof ik een beroemd schilderij terugzag, nu achter glas tentoongesteld.

Wat mij in de zaal als geladen intimiteit voorkwam, ervoer ik uit de luidsprekers op veel plaatsen als mooi verzorgde oppervlakkigheid gevat in rappe tempi en weerstandsloze bewegingen. Zoals de keten van dramatische koren vanaf het 'Kreuzige' tot en met 'Wir haben keinen Konig'. Mij stoorde daarin ook dat niet het koor het prominentst uit de luidsprekers kwam, maar het instrumentaal ensemble. Een kanttekening dus bij de opname als zodanig.

Voor mijn oren was de verhouding gelijk als in de aria 'Eilt, eilt' waarin het koor terecht van terzijde reageert. Ik miste in de meerstemmigheid ook vaak de altlijn; zelfs met het notenbeeld voor ogen, kwam die stem minder door in het auditieve beleven. Als ensemble overtuigde het koor van de Bachvereniging zeer, meteen in het gevoelig en genuanceerd voorgedragen openingskoor. Ook de instrumenten reageren briljant.

Bij mijn bedenkingen betrek ik meteen de keuze voor de altus Kai Wessel. In de zaal kon ik zijn flegmatische voordracht wel genieten, maar hij komt via de microfoon totaal niet over. Wat een fletse, slappe voordracht van 'Es ist vollbracht'. Het omgekeerde had ik met tenor Gerd Turk die (zoals in 'Erwage') veel beter oorde op de cd.

Koopman moest voor de concertuitvoeringen vorig jaar hals-over-kop de ziekgeworden Guy de Meij in de evangelistenrol vervangen, wat Robert Coupe toen bewonderenswaardig goed deed. De opname laat De Meij wel horen, als een ietwat precieuze verteller. De Christus van Peter Kooij pakte mij het meest in deze cd-vastlegging; al het goede van een Max van Egmond heeft hij ingebed in die sonore, edele bas-bariton. Sopraan Barbara Schlick en bas Klaus Mertens (die hun sfeer van ontroering ook in de opname levend overbrengen) completeren de bezetting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden