Een James Bond zonder wapens, gsm of seks

Isaach De Bankolé speelt in 'The Limits of Control' van Jim Jarmusch een alternatieve James Bond. (Trouw)

De New Yorkse regisseur Jim Jarmusch strijkt met zijn verbluffende, filosofisch geïnspireerde misdaadfantasie ’The Limits of Control’ neer in Spanje. Op de pleinen van Madrid, in de stegen van Sevilla en in de heuvels bij Almería volgt hij de gangen van een man op een mysterieuze missie. Wij wandelen mee, met Isaach De Bankolé, in een adembenemende rol als alternatieve James Bond.

Jim Jarmusch heeft met ’The Limits of Control’ zijn elfde film in 29 jaar gemaakt, en dat kreeg hij opnieuw onafhankelijk van Hollywood voor elkaar. Jarmusch is een van de weinige internationaal gevierde Amerikaanse cineasten die New York nooit verruilde voor Los Angeles, maar op eigen kracht een feestelijk oeuvre van alternatieve road movies opbouwde waarin we – kijkend door de ogen van ’de vreemdeling’ – het gewone als ongewoon gingen ervaren.

]]>

Het beeld van het Hongaarse meisje dat met een oude koffer en een grote cassetterecorder het leven van twee New Yorkse vrienden kwam binnen wandelen in Jarmusch’ doorbraak ’Stranger than Paradise’ (1984) doemt weer op bij de aanblik van Isaach De Bankolé reizend door Spanje. Zijn bagage bestaat uit een tas en een oude gitaar. Hij arriveert per vliegtuig, en neemt een keer de trein, maar gaat verder liever te voet, dan kan hij kijken en luisteren.

Zoals Forest Whitaker in ’Ghost Dog, the Way of the Samurai’, zo heeft ook onze nieuwe ’vreemdeling’ strikte codes. Drie zaken wijst hij resoluut van de hand: wapens, mobiele telefoons en seks. Het zijn niet toevallig drie zaken waarmee mensen controle uitoefenen, en waarmee James Bond de blits maakt. Jarmusch zoekt bewust de grenzen van die controle op, door niet mee te draaien in het Amerikaanse studiosysteem, door de verbeelding een hoofdrol te laten spelen, door de dwang van het Italiaanse ’neorealisme’ en het Deense ’dogmatisme’ tegen te gaan, door een stuk of vijf schitterende maatkostuums uit een bescheiden reistas te laten verschijnen.

De titel ’The Limits of Control’ ontleende Jarmusch aan een essay van William S. Burroughs uit 1970, waarin het gaat om woorden als voornaamste instrumenten van controle. Daarom zwijgt de vreemdeling, en gaat hij naar het museum om naar een schilderij te kijken. Daarom filmt Jarmusch zijn ontbijt als een stilleven. De ontroering zit in een geschild peertje op een ontbijtbordje, en in de hypnotiserende beelden van de Australische cameraman Christopher Doyle die met Wong Kar-wai’s ’In the Mood for Love’ de ’slow motion’ opnieuw uitvond. ’The Limits of Control’ bekommert zich om het uitsterven van de bohémien, en zet daar tegenover de mensen die met woorden en wapens de wereld willen veroveren, en van wie we steeds weer nieuwe reflecties zien in de bioscoop. De man die aan het slot met een gitaarsnaar in een wurggreep wordt gehouden, lijkt verdacht veel op Dick Cheney, vice-president onder George W. Bush, en brein achter de ’war on terrorism’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden