Een jaar later zijn er alleen maar méér vragen

Woede over verdwijning Mexicaanse studenten laait weer op. Demonstranten eisen vertrek president.

De woede over wat mensenrechtenorganisaties de grootste misdaad uit de moderne Mexicaanse geschiedenis noemen, is weer volledig opgelaaid. Zaterdag gingen tienduizenden burgers in Mexico-Stad de straat op om te herdenken dat een jaar geleden 43 studenten in de stad Iguala verdwenen en waarschijnlijk zijn vermoord.

De demonstranten droegen zwartgekleurde Mexicaanse vlaggen en velen eisten het aftreden van president Enrique Peña Nieto. Ze vinden dat hij compleet ongeïnteresseerd is in de opheldering van de misdaad.

Voorop lopen de ouders van de studenten, afgepeigerd na maanden onzekerheid over het lot van hun kinderen. "Het is zwaar om niet te weten wat er met je kind is gebeurd", zegt een geëmotioneerde Maria de Jesús, moeder van de verdwenen Eduardo Bartolo. "Het is een marteling, opgelegd door onze eigen regering."

De 43 jongeren, studenten aan de Ayotzinapa-docentenschool in het dorpje Tixtla, werden op 26 september vorig jaar in Iguala 's avonds aangevallen door politieagenten toen ze probeerden bussen te kapen. Ze wilden daarmee naar Mexico-Stad reizen om een landelijke demonstratie tegen onderwijshervormingen bij te wonen. In die regio is dat een gebruikelijke vorm van actievoeren.

Nadat zes studenten en omstanders bij schietpartijen omkwamen, werden de 43 volgens federale autoriteiten in opdracht van Iguala's burgemeester door agenten ontvoerd en daarna vermoord door leden van een lokale drugsbende. Hun lichamen zouden zijn verbrand op een vuilnisbelt.

Duizenden Mexicanen gingen sindsdien de straat op om hun woede te uiten over de banden tussen de politiek en georganiseerde misdaad. Ook vonden ze dat het onderzoek ondanks ruim honderd arrestaties, waaronder de burgemeester van Iguala en tientallen politieagenten, te weinig resultaat opleverde.

De laatste tijd ebte de aandacht voor de tragedie enigszins weg. Tot 6 september. Die dag maakte een onderzoekscommissie van het Inter-Amerikaanse Hof voor de Mensenrechten (CIDH) korte metten met de officiële lezing.

Zo zouden de daders onvoldoende tijd hebben gehad om de lichamen te verbranden en zou daar onmogelijk veel brandstof voor nodig zijn geweest. Verder leunde het federale onderzoek vooral op getuigenverklaringen en bestaan er vermoedens dat ondervraagden zijn gemarteld.

Het CIDH-rapport bracht ook geweld teweeg. Vorige week braken rellen uit tussen Ayotzinapa-studenten en oproerpolitie. Donderdag blokkeerden agenten de toegangswegen tot Tixtla in een poging om studenten ervan te weerhouden naar Mexico-Stad te reizen om aan de demonstratie mee te doen.

Voor de families van de vermisten geeft het CIDH-rapport echter nieuwe hoop. "Het is voor ons goed en voor de regering slecht", zegt Aristeo González, wiens zonen Jorge Luis (21) en Dorian (19) in Iguala verdwenen. "Het is nu bewezen dat de regering liegt. Ze kunnen zich niet meer verschuilen. En ook al zijn we erg moe, het geeft ons de kracht om door te blíjven gaan."

Nieuwe eisen

In de nasleep van het schokkende CIDH-rapport, beraden familieleden van de vermiste jongeren zich op nieuwe stappen. Zo willen ze dat de rol van het leger in de gebeurtenissen van vorig jaar wordt onderzocht. Vlakbij de plaats waar de studenten werden aangevallen is een militaire basis en zowel het CIDH-onderzoek als journalistieke publicaties suggereren dat de soldaten daar wisten wat er gebeurde, maar niet ingrepen.

Daarbij komt het sinds de jaren zeventig sporadisch tot dodelijke botsingen tussen actievoerende studenten van de marxistische Ayotzinapa-school en militairen. De Mexicaanse regering weigert echter nog steeds soldaten van de basis in Iguala te laten getuigen.

Donderdag spraken de familieleden met president Enrique Peña Nieto, bij wie ze een nieuw pakket eisen indienden, waaronder de oprichting van een speciale recherche-eenheid onder internationaal toezicht. De president wilde, tot woede van de families en mensenrechtenorganisaties, echter niet verder gaan dan het benoemen van een bijzonder openbaar aanklager.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden