Brief van de hoofdredactie

Een jaar lang graven in papieren van het belastingparadijs werpt zijn vruchten af

null Beeld Maartje Geels
Beeld Maartje Geels

Dagblad Trouw en het Financieele Dagblad (FD) hebben deze week, samen met alle internationale media die betrokken zijn bij de Paradise Papers, het nieuws gedomineerd met verhalen over belastingontwijking, het mogelijk wegsluizen van corruptiegelden en de financiële constructies die belastingparadijzen bieden, waaronder Nederland.

In het politieke en maatschappelijke debat is het wegsluizen van vermogen door grote ondernemingen en miljardairs een morele discussie geworden die hoog op de agenda staat, met daarbij de onderliggende vraag of de overheid daaraan niet paal en perk moet stellen. Het nieuws over de Paradise Papers heeft deze week ongetwijfeld ook de politieke discussie beïnvloed over het afschaffen van de dividendbelasting voor bedrijven. Dit debat is overigens jaren geleden ingezet, toen Trouw en buitenlandse media begonnen te publiceren over de financiële vrijhavens Luxemburg (Luxleaks), Zwitserland (Swissleaks) en twee jaar geleden Panama en andere belastingparadijzen (Panama Papers).

Journalistiek gezien zijn wij er als redactie trots op dat wij opnieuw ons steentje mochten bijdragen aan het openbaar maken van de listige sluipwegen om vermogens te verhullen. Hier en daar wordt echter gezegd dat Trouw en het FD slechts hebben meegelift op het succes van het internationale onderzoekscollectief ICIJ en dat dit de kranten is komen aanwaaien. Met andere woorden: de inbreng van de kranten was niet zo groot.

Een jaar

Redacteuren Jan Kleinnijenhuis en Karlijn Kuijpers zijn, mét adjunct-hoofdredacteur Martijn Roessingh, een jaar bezig geweest om te speuren in de gelekte bestanden van twee internationale trustkantoren naar verbanden tussen bedrijven en financiële constructies. Deze bestanden (ruim 13 miljoen documenten) waren eerder gelekt naar de Süddeutsche Zeitung en daarna gedeeld met het ICIJ. Trouw is bij dit collectief aangesloten en heeft daardoor toegang tot de databestanden, net als 380 andere journalisten uit 67 landen. Ze stellen elkaar vragen en delen informatie met elkaar. Een unieke vorm van internationale samenwerking. Met elkaar zoeken naar spelden in de hooiberg.

De Trouw-collega's stuitten bijvoorbeeld als eerste op de vennootschappen van Nike waarvan de structuur rond Nederland is opgebouwd. Ditzelfde gold voor de deals tussen olievervoerder Trafigura en de Angolese elite, het verhullen van de kopers van in Nederland gebouwde superjachten in belastingparadijzen en de afspraak tussen een Nederlandse belastinginspecteur en Procter & Gamble, een zogeheten ruling, waardoor het bedrijf 676 miljoen dollar kon wegsluizen naar belastingparadijs de Kaaimaneilanden. Veel belastingroutes lopen via Nederland, waardoor Kleinnijenhuis en Kuijpers vaak werden ingeschakeld door collega's via het ICIJ. Hun bijdragen werden onderdeel van veel publicaties in het buitenland, bijvoorbeeld in Japan, Zuid-Afrika en Duitsland. Wie slechts wil meeliften op het werk van anderen wordt uit het collectief gezet.

De krant is voor onze lezers een venster op de wereld. Een andere journalistieke taak is het controleren van de macht, in de vorm van onderzoek naar het handelen binnen overheid, samenleving en bedrijfsleven. De regering hield lang vol dat er met rulings inhoudelijk niets mis was, maar bij de eerste de beste die door Trouw uit de bestanden werd gelicht, bleek het tegendeel. Onderzoeksjournalistiek kost veel tijd en is kostbaar, maar we hebben het er graag voor over.

Meer brieven van de hoofdredactie lezen? Je vindt ze in dit dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden