Een Indonesische Willem van Oranje

Het honderdjarige Indonesië museum Nusantara heropent vandaag, na ruim twee jaar renoveren. Een museum voor liefhebbers van Aziatische kunst, of voor mensen die nog even willen nagenieten van een vakantie in Indonesië.

Wajang Willem is een opvallende nieuwkomer in museum Nusantara. De 'Vader des Vaderlands' als traditionele wajangpop. Conservator Amy Wassing wilde de eeuwenoude verbinding tussen Delft en Indonesië nog eens benadrukken en vroeg een Javaanse poppenmaker een wajangspel te maken van Willem van Oranje en zijn familie. Wajangpoppen worden in Indonesië gebruikt bij opvoeringen waarbij met licht- en schaduweffecten een verhaal over goed en kwaad wordt verteld.

¿Die wajangspelen kunnen wel uren duren en in die tijd eten en drinken de mensen wat, lopen om de poppenspeler heen of doen een hazenslaapje¿, vertelt Wassing. De poppenmaker maakte behalve drie versies van Willem van Oranje, ook de twee echtgenotes, zijn hondje, de hertog van Alva, koning Filips van Spanje en Balthasar Gerards.

¿In Indonesië is het wajangspel van de moord op Willem van Oranje nu razend populair. Iemand die sterft voor zijn vaderland, geweldig vinden ze dat¿, weet Wassing. Naast de poppen is een zogenoemde 'gunungan' te zien. Een waaiervormig decorstuk dat gebruikt wordt om een begin, pauze en einde van een stuk aan te geven. Achterop de gunungan van Willem van Oranje staat (niet altijd zichtbaar voor publiek) een leeuw afgebeeld, als symbool van het Koninkrijk der Nederlanden. Wie goed kijkt, herkent de leeuw.

Wassing: ¿De poppenmaker was op zoek naar een voorbeeld van een leeuw om na te schilderen. Het was in de tijd van het WK voetbal. Iedereen liep rond in T-shirts van Blokker met oranje leeuwenkoppen. Als je de voorkant van het shirt omhoog trok, kwam een brullende leeuw tevoorschijn. De poppenmaker heeft zich door dat shirt laten inspireren. Nu staat dus achterop de traditionele gunungan de leeuw van een Blokker brulshirt.¿

Het museum is bijzonder trots op haar tweehonderd jaar oude 'gamelan'; een Javaans orkest met koperen en bronzen slaginstrumenten. Elke zaterdag wordt de gamelan ook echt bespeeld. Een verdieping daarboven bevindt zich, naast de zaal met traditioneel geweven doeken uit Sumba, de zaal met als thema voorouderverering en magie. Met toverstaven van priesters uit Noord-Sumatra, doodshoofdtrofeeën van koppensnellers en voorouderbeelden van het eiland Nias. Ook interessant zijn de voorwerpen van het eiland Sulawesi, waar de dood wordt gezien als hoogtepunt van het leven.

¿Als iemand overleed werd er vroeger rustig tien tot twintig jaar gespaard voor een uitgebreide uitvaart¿, vertelt Wassing. ¿Al die tijd werd de overledene in een speciaal huisje neergelegd, gewikkeld in doeken. Als er genoeg gespaard was, werd een uitgebreid feest gegeven waarna het stoffelijk overschot in een sarcofaag werd bijgezet in speciale rotsgraven.¿ Een voorbeeld van zo'n sarcofaag is ook te zien.

De naam van het museum, Nusantara, betekent 'eilanden tussen twee werelddelen'. Het museum in Delft is een Indonesisch eiland in de oer-Hollandse stad. Waarom het in Delft staat wordt duidelijk na een blik op de honderdjarige geschiedenis van het museum. Die begint met de opheffing van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) waarna Nederland zeggenschap kreeg over de kolonie Nederlands-Indië. Om bekend te raken met de taal en cultuur, kregen de Nederlandse ambtenaren die het gebied moesten besturen voor vertrek een opleiding aan de in Delft gevestigde 'Indische Instelling'. Maar zonder televisie en internet was het nog best lastig een beeld te krijgen van een land aan de andere kant van de wereld. De instelling vroeg daarom aan in Nederlands-Indië wonende bestuursambtenaren om gebruiksvoorwerpen en kunstobjecten naar Nederland te sturen.

Na de sluiting van de Indische Instelling werd in 1911 besloten de enorme collectie die inmiddels bij elkaar gespaard was, openbaar te maken voor publiek. Halverwege de vorige eeuw kreeg de collectie een vaste plek op het Sint Agathaplein tegenover het Prinsenhof; de plek waar Willem van Oranje in 1584 vermoord werd. En daar opent, na ruim twee jaar renovatie vanwege een hardnekkig vochtprobleem, het museum vandaag weer haar deuren. Met Wajang Willem als pronkstuk.

Poppenspel

Elke zaterdag bespeelt muziekgezelschap Marsudi Raras in museum Nusantara de tweehonderd jaar oude 'gamelan'. De Javaanse poppenmaker komt voor de opening naar Nederland om het wajangspel van Willem van Oranje op te voeren. Kijk op de site voor speeldata- en tijden.

Museum Nusantara

Sint Agathaplein 4, Delft, tel: 015 - 2602 358. Toegangsprijs: 3,50 euro

www.nusantara-delft.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden