NATUURDAGBOEK

Een in amber verdronken kikker

Aangespoelde barnsteen.Beeld Koos Dijksterhuis

In Bionieuws, het vakblad voor biologen, staan vaak wetenswaardigheden die ook voor niet-biologen interessant zijn. Ik schrijf er dan weleens over in dit Natuurdagboek. In het laatste nummer las ik over de vondst van een fossiele kikker. 

Die zijn er niet veel, want als iets aan bederf onderhevig is, zijn het wel dode kikkers. In het regenwoud van Burma zijn vier in barnsteen opgesloten kikkers gevonden, alsmede diverse insecten, spinnen en planten. Ze lagen gedurende 99 miljoen jaar opgebaard.

Barnsteen is fossiele hars. Miljoenen jaren geleden droop het uit dennenbomen, waarna het ondergronds versteende: mineralen namen de plek in van organische stoffen, terwijl de structuur intact bleef. Op de Waddeneilanden en langs de Oostzee kun je barnsteen vinden. Bij laag water blijven kleine, soms grotere stukken op het strand liggen. Ze zien eruit als versleten stukjes oranje, geel, rood of bruin glas. Als die geslepen worden, lijken ze wel edelstenen en leveren ze nog een lieve duit op ook.

'Amber in het regenwoud', heet het bericht in Bionieuws, met een foto erbij van een 'in amber verdronken kikker'. Het biologieblad baseert het op een wetenschappelijke publicatie in Scientific Reports van 15 juni. De publicatie is geschreven in het Engels.

Potvissen

Barnsteen in het Engels is amber. Als een uit het Engels vertaalde tekst over amber gaat, wordt er meestal barnsteen mee bedoeld, terwijl amber in het Nederlands iets heel anders is.

Amber is een grijs, wasachtig goedje dat potvissen uitpoepen. Potvissen eten inktvissen en waarschijnlijk bestaat amber uit harde delen van inktvissen, die samenklonteren in de potvisdarmen. Amber spoelt soms aan op stranden en kan brokken van tientallen kilo's vormen. Het wordt vanouds gebruikt als geurstof in parfums, maar met het uitroeien van potvissen werd amber zeldzamer en duurder. Tegenwoordig wordt de geur chemisch nagebootst.

Die kikkertjes in Burma sprongen 99 miljoen jaar geleden wellicht in een plasje hars, wisten niet uit die kleverige stroop te ontsnappen en versteenden mee. Barnsteen is trouwens amberkleurig als bier.

Iedere dag verwondert Koos Dijksterhuis zich over iets dat groeit of bloeit. Lees hier meer afleveringen van zijn Natuurdagboek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden