Een ijdele dood

Op 2 oktober sneuvelde oorlogsfotograaf Jeroen Oerlemans, doodgeschoten door een sniper van het IS-filiaal in Libië. Volgens getuigenverklaringen stak Oerlemans een weg over die in het schootsveld van IS-snipers lag en werd van opzij tussen de beschermende delen van zijn kogelwerende vest getroffen.

Fotografen en snipers hebben met elkaar gemeen dat ze met fracties van seconden werken. De kogel die Oerlemans trof, legde vermoedelijk zo'n 800 meter per seconde af. Dan helpt naar links, naar rechts en weer naar links kijken niet bij het oversteken.

Het eerbetoon van zijn collega's liet niet lang op zich wachten. In deze krant kwamen journalist Joeri Boom, fotograaf Eddy van Wessel en journalist Klaas van Dijken aan het woord, mannen met veel oorlogservaring. "Op een dag is je geluk op", zei Boom. "Vijfhonderd keer gaat het goed, en die ene keer niet", zei Van Wessel. "De wereld moet weten wat in zulke gebieden gebeurt," zei Van Dijken.

Bij hun eerbetoon staat een foto die door Oerlemans in Libië is gemaakt: een strijder van de Al-Marsa-brigade schiet met een mitrailleur op goed geluk in de richting van IS. Een mooie, opwindende oorlogsfoto; de kogelhulzen hangen in de lucht. Maar of ik er iets wijzer van word? Ik heb dergelijke beelden al zo vaak gezien. Als kind tekende ik er hele kladblokken mee vol.

Er is iets wat me dwarszit aan dit soort eerbetoon. Niet aan dat aan Jeroen Oerlemans - ik kende hem niet - maar aan dat aan oorlogsjournalisten in het algemeen. Dat oorlogsjournalisten grote risico's nemen omdat "de wereld moet weten wat in zulke gebieden gebeurt", dat geloof ik gewoon niet.

Er ontbreekt iets aan dat narratief. Eerzucht, bijvoorbeeld. IJdelheid. De behoefte aan spanning en avontuur. Seks en sensatie. Alcohol en drugs. Ik zou het eerbetoon aan gesneuvelde oorlogsjournalisten een stuk geloofwaardiger vinden als daar ook bij werd stilgestaan. Waarom zou je niet mogen toegeven dat je het ook voor de spanning en de eer doet? Ik weet wel waarom. Omdat niemand je dan nog wil verzekeren en geen redactie nog met je wil samenwerken.

En er is nog een reden waarom journalisten oorlogsgebieden opzoeken: geld. Er valt voor freelance-journalisten en -fotografen geen droog brood meer te verdienen, maar voor mooie oorlogsfoto's en -verhalen wil men wel betalen. Zou er een correlatie zijn tussen het sneuvelen van journalisten in oorlogsgebied en hun moeilijke positie op de arbeidsmarkt?

Oerlemans deed ook portretfotografie om genoeg te verdienen en zou alleen in vaste dienst willen als hij zich uitsluitend aan conflictfotografie kon wijden. "Maar ik heb geen hoge verwachtingen over wat fotografie vermag; er zijn maar weinig foto's die leiden tot verandering", zei hij in een interview met de NRC, twee weken voor zijn dood. "Ik denk dat vooral de beginnend oorlogsjournalist het doet vanwege het verlangen om te reizen en de zucht naar avontuur."

Zijn oorlogsjournalisten aasgieren? Ja, maar die zijn ook nodig. En dat ze leven van andermans leed, wel, voor niets gaat de zon op.

Als Oerlemans iets had willen veranderen, dan was zijn dood ijdel. Oorlogsslachtoffers hebben niets aan hun foto in de krant of op een fototentoonstelling voor een publiek met een hapje en een drankje. Maar dat hij doodging terwijl hij deed wat hij het liefste deed, kan een troost zijn voor zijn nabestaanden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden