Een hongerig koolmeesje mocht je tot voor kort alleen in de winter bijvoeren. Maar wat blijkt: een pinda 's zomers kan helemaal geen kwaad!

Het lijkt misschien niks, maar in de wereld van vogelliefhebbers is het een ware aardverschuiving: vogels voeren mag voortaan het hele jaar door. Wat ons jarenlang met de paplepel werd ingegoten, gooit Vogelbescherming Nederland in één keer overboord.

Het is níet schadelijk om ook als het geen winters weer is, de vogels in je tuin te voeren. Geen vogel hoeft meer honger te lijden en vanaf nu wordt er bovendien over de kwaliteit van het voedsel gewaakt.

Vogelbescherming is omgegaan door haar zusterorganisatie in Groot-Brittannië, de Royal Society for the Protection of Birds (RSPB). Die propageert sinds een jaar of tien om vogels het hele jaar door te voeren. Een belangrijke overweging is niet dat het nodig is, maar dat het ook geen kwaad kan. En het brengt de burger dichterbij de natuur. Of beter: vogels dichter bij de burger. Door bovendien een overeenkomst aan te gaan met een groothandel in dierenbenodigdheden, snijdt het mes voor Vogelbescherming aan twee kanten.

Mooi zo, iedereen dus tevreden, want echt veel principiële tegenstanders van vogels voeren zijn er niet. Ja, de veerbootmaatschappijen die naar de Waddeneilanden varen vragen hun passagiers om de meeuwen niet te voeren vanwege het onderschijten van mens en materiaal. En op spottersplaatsen bij luchthavens wordt het voeren van vogels sterk ontraden in verband met de vliegveiligheid. En de Duitse Vogelbescherming, die tot voor kort zelfs tegen wíntervoedering was. Maar voor de rest ...

Jan Thomassen, directeur van Vivara, onderdeel van CJ WildBird Foods Nederland in Venray, beseft dat er mensen zijn die hun neus ophalen voor de overeenkomst die Vogelbescherming met zijn firma heeft gesloten. ,,Tuurlijk is het commercieel, maar het uitgangspunt blijft dat het allemaal goed voor de vogels moet zijn. Wij hebben al langer contacten met Vogelbescherming, doordat wij ook nestkasten en voederhuisjes verkopen. Vogelbescherming krijgt een percentage van de opbrengst.''

,,Onze vogelvoerlijn is nieuw en die zetten we ook af via een aantal winkelketens. Ons moederbedrijf in Engeland doet het al 20 jaar en kan zich tegenover de Britse Vogelbescherming en met de enorme markt die het daar heeft, niet permitteren dat er ook maar één product niet goed zou zijn.''

Dat klinkt nobel, maar zaad is toch zaad, en vet vet. Dit nu is een misverstand, zegt Thomassen. ,,De tijd dat je wat zaad in een fritespan met vet deed, er een staaldraadje in hing en hem omkieperde, is voorbij. Vroeger was het belangrijkste criterium dat het vogelhuisje een beetje leuk in de tuin moest staan, niemand lette echt op wat hij de vogels voorschotelde. Wij zien erop toe dat onze producten de beste voedingswaarde hebben.''

Een hapje pinda's uit het testpakket blijkt geen culinair pretje: ze zijn ongezouten (uiteraard, zout is slecht voor vogels) en zacht. Thomassen: ,,Zacht is vogeltechnisch gezien het meest ideaal. Ze zijn het makkelijkst open te pikken en het meest olierijk. Er zijn zoveel pindarassen, deze worden speciaal gekweekt in het Chinese district Shandong. Zo kunnen we controleren of er geen gevaarlijke stoffen inzitten, als bijvoorbeeld aflatoxine. Dat is zwaar kankerverwekkend. Als vogels die stof naar binnen krijgen, zet hun maag op en verdwijnt het hongergevoel. Het is absoluut dodelijk.''

Volgens Thomassen (,,Ik houd erg van tuinvogels. Een eend is al weer wat minder.'') is het typisch Nederlands dat alles op een koopje moet. Terwijl kwaliteit nu eenmaal wat meer kost. De zonnepitten die zijn bedrijf levert, worden geteeld in Bulgarije en Hongarije en schoongemaakt in Engeland; steeltjes worden verwijderd, lege pitten weggeschud. Thomassen. ,,In Engeland worden vooral de kernen van de zonnepitten gevoerd. En ze geven er de insectenetende vogels ook vaak meelwormen. Dat laatste overwegen wij ook, maar we gaan eerst eens peilen hoe dierenbeschermers daar tegenover staan.''

Vogels voeren is een typisch Britse en Noord-Amerikaanse hobby. Arnoud van den Berg is een van de grootste vogelkenners van Nederland. Hij reist de wereld af, begeleidt groepen vogeltoeristen, fotografeert, neemt vogelgeluiden op, en hij is al ruim een kwarteeuw hoofdredacteur van het vogeltijdschrift Dutch Birding. Van den Berg weet uit eigen ervaring dat er in de Verenigde Staten veel meer gevoerd wordt dan in Nederland. ,,Daar heeft een supermarkt al snel een hele wand vol vogelspullen. Zaad, nestkasten, voederhuisjes. De Amerikaanse voedersilo's zijn erg goed. Ik doe er zonnepitten in.''

Van den Berg voert al zeker 10 jaar de vogels in zijn tuin in de duinstreek vrijwel het jaar door. ,,Ze krijgen vooral milletzaad (gepelde gierst, red.), pinda's en zwarte zonnebloempitten. Met name die laatste eten de vogels graag. Vetbollen geef ik niet. Die zijn nogal duur en de kauwen vreten ze heel snel op. Stevig voeren doe ik tot in mei. In de duinen is weinig voedsel te vinden, dus het levert veel en ook leuke vogels op.''

,,Zeldzaamheden? Er is wel eens een notenkraker op het voer gekomen, en kruisbekken -vinkachtigen met een opmerkelijke scheve snavel. Na mei geef ik minder, je krijgt er dan eigenlijk alleen mussen en koolmezen op, twee niet bijster opwindende soorten.''

Eventuele schadelijkheid van het verstrekken van voer, voor de nestjongen, betwijfelt ook Van den Berg. ,,De volwassen koolmezen in mijn tuin eten zelf wel eens een pindaatje in de broedtijd, maar hun jongen voeren ze er niet mee. Die krijgen insecten. Dat zit er goed in bij die oudervogels.''

Waarom zou je dan toch het hele jaar door voeren? Thomassen: ,,We hebben vreselijk ingegrepen in de natuur. De landbouw is verschraald en ook in de tuinen valt niet al te veel te vinden. Het is belangrijk dat de oude vogels een goede conditie hebben en daar kan dat voer aan bijdragen.''

Maar ook Thomassen blijkt te twijfelen aan de harde noodzaak. ,,Als een oudervogel zijn eigen voedsel kan vinden, komt hij echt niet op het door mensen verstrekt voer af. In feite hoef je van hartje zomer tot en met november niet te voeren. Alles is er dan gewoon, zaden, bessen, noten.''

Woordvoerder Hans Peeters van Vogelbescherming Nederland is het daar mee eens. ,,We hebben jarenlang gezegd dat het hele jaar door voeren slecht is, maar uit onderzoek blijkt dat niet zo te zijn. Dus als je het leuk vindt moet je het hele jaar voeren. Dat zal vooral gelden voor ouderen en zieke mensen.''

Hoeveel verdient Vogelbescherming eigenlijk aan de overeenkomst met Vivara? ,,We krijgen een bonus van tweeënhalf procent van de winkelprijs. Vorig jaar kwam dat neer op 26000 euro. Maar dat geld kwam voornamelijk uit de verkoop van nestkasten, omdat de voederproducten toen nog volop in ontwikkeling waren. Als tegenprestatie mag Vivara ons logo gebruiken.''

Voeren kan ook bijdragen aan de kennis over vogels. Amerikanen en Canadezen hebben bijvoorbeeld een extra nuttig aspect aan het voeren toegevoegd. De afdeling ornithologie van de Cornell Universiteit organiseert al sinds de jaren zeventig het 'Project FeederWatch'. Burgers kunnen doorgeven welke soorten en aantallen ze in hun tuin hebben waargenomen. Eenzelfde telling voert De Vrije Vogelclub dit weekend in Nederland uit.

Met behulp van de in de VS verzamelde gegevens valt te bepalen hoe vogels zich in de loop van het jaar over Noord-Amerika verspreiden. Bovendien valt iets te zeggen over het aantalsverloop van de vogels. Want wat niet veel mensen beseffen is dat ongeveer driekwart van de jonge vogels de eerste winter niet overleeft, eigenlijk ongeacht de soort.

Gezien dat aantal is het weinig waarschijnlijk dat tuinvogels voeren ooit een belangrijke invloed op de populatieomvang van soorten zal hebben. Het blijft toch vooral een zaak van menselijk vermaak en van steun aan de individuele vogel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden