Een hoger minimumjeugdloon leidt tot werkloosheid, of niet?

FNV in actie tegen lagere beloning jongeren. Werkgevers wijzen juist op voordeel: jeugdwerkloosheid is hier laag.

Wil een 18-jarige net zo veel verdienen als zijn 24-jarige collega die exact hetzelfde werk doet, dan zal hij twee keer zoveel uren moeten maken. Dat is oneerlijk en maakt het jongeren onmogelijk financieel rond te komen, vindt de FNV.

De vakbond geeft daarom vol gas tegen het minimumjeugdloon, met de jongerenbeweging Young & United en het boek 'WTFact'. Werkgevend Nederland blijft onverzettelijk de jeugdlonen verdedigen. Dankzij de lage lonen hebben jullie tenminste werk, zeggen werkgevers tegen de jongeren. Maar hoe sterk is dat verband tussen jeugdwerkloosheid en het lage jeugdloon?

Kijk naar de cijfers, zeggen werkgevers. Bijna nergens is de jeugdwerkloosheid zo laag als in Nederland, zo bleek ook gisteren weer toen Eurostat de nieuwste statistieken bekendmaakte. In Spanje en Portugal staan wel veel jeugdwerklozen langs de kant. Maar ja, daar is het minimumjeugdloon dan ook gelijk aan het jeugdloon voor volwassenen.

In Nederland verdient een 18-jarige 45 procent van het volwassenen minimumloon. Dat maakt hem interessant voor werkgevers, stellen voorstanders van jeugdlonen. Wat gebeurt er als de 45 procent waar een 18-jarige het nu mee moet doen omhoog gaat naar 80 procent? De werkgever die kiest voor de goedkoopste arbeidskracht, komt dan nog altijd uit bij de groep jongste starters.

Wie goed kijkt naar de landen met de laagste jeugdwerkloosheid, ziet een gelijkenis. Nederland is derde op de lijst, samen met Denemarken. Dat land kent net als nummer-twee Oostenrijk geen minimumloon.

Nummer-één Duitsland heeft sinds dit jaar een minimale ondergrens. De Eurostat-cijfers laten dus ruimte voor interpretatie. Geen minimumloon betekent geen minimumjeugdloon. Oftewel: geen onderscheid tussen jeugd- en volwassen lonen waardoor een 18-jarige niet tweemaal zo goedkoop is als een 24-jarige. Deze gelijke rechten leiden niet tot een hoge jeugdwerkloosheid in Duitsland, Denemarken en Oostenrijk.

Een andere indicatie dat de relatie jeugdloon en jeugdwerkloosheid minder sterk is dan sommigen suggereren, komt uit Groot-Brittannië. De Britten verlaagden in 2010 de leeftijdsgrens voor een volwaardig minimumloon van 21 naar 20 jaar. De verlaging had geen effect op de werkgelegenheid van jongeren.

Voor de overtuigingskracht van argumenten is het altijd goed iemand uit het 'andere kamp' op te voeren met een andere mening. Dat is in het vakbondsboek VVD-lid en financieel commentator Robin Fransman. Volgens hem creëert geen enkele werkgever werk omdat de lonen laag zijn. "Er worden banen gecreëerd omdat er business is. Bovendien kan in veel gevallen de werkgelegenheid niet verdwijnen omdat deze lokaal is."

Over die vermeende lage jeugdwerkloosheid in Nederland wil hoogleraar arbeidsmarkt Wiemer Salverda nog iets melden. De echte werkloosheid onder jongeren is volgens hem veel hoger. In WTFact roept Salverda Nederland uit tot de kampioen van de kruimelbanen. Van alle werkende jongeren moet 43 procent het doen met kleine bijverdiensten van minder dan twaalf uur per week. Dat is in de statistieken niet terug te vinden. Daar telt elke bijverdienste van een uur per week als baan.

Als Salverda de cijfers van het kruimelwerk ontdoet, ziet hij een jeugdwerkloosheid van 37 procent waarmee we in het rijtje komen van landen als Roemenië, Cyprus en Italië. Hoezo lage jeugdwerkloosheid?

Als de meningen zelfs daarover uiteen lopen, is het niet vreemd dat er verschillende waarheden zijn over het verband tussen jeugdloon en werkloosheid. Toch is er iets dat beide kampen bindt. De jeugd wil dat voor beloning niet meer naar leeftijd wordt gekeken, maar naar productiviteit. Laat dat hetzelfde zijn wat werkgevers willen, alleen dan in de discussie over demotie van ouderen.

'Volwassen loon voor volwassen leven'

Anne-Loes Gulden (21) uit Amsterdam

"Ik werk in de horeca en heb een flexcontract via het uitzendbureau: ze bellen wanneer ze me nodig hebben. De ene week werk ik fulltime, de andere week bijvoorbeeld één dag. Twee jaar geleden ben ik afgestudeerd aan de modevakschool, maar ik kon geen werk vinden in die branche. Nu verdien ik het minimumloon van 6,30 euro per uur. Collega's die 23 jaar zijn en minder ervaring hebben en nog maar net weten hoe ze een broodje moeten smeren, verdienen 9,30 euro. Mijn vriend betaalt mee aan de vaste lasten, maar in september loopt zijn contract af. Ik houd mijn hart vast. Toen ik een jaar of vijftien was, werkte ik in een kledingwinkel en vond ik het geen probleem om het minimumloon te verdienen. Het was toen een leuk zakcentje. Nu moet ik er de vaste lasten van betalen en ermee rondkomen. Bij volwassen verplichtingen, zoals het betalen van de huur en zorgverzekering, hoort ook een volwassen loon."

'Ik verdien 4,65 per uur, veel te weinig'

Frederika van Laar (19) uit Utrecht

"Als het aan mij ligt, werk ik vijftig uur per week, maar in de praktijk is dat dertig uur. Ik werk in een bar en bij een Subway-restaurant en heb geen vast contract. Ik woon op kamers in Utrecht, maar zonder de bijdrage van mijn ouders red ik het niet. Eerlijk gezegd heb ik het zwaar onderschat. Ik verdien rond de 4,65 euro per uur. Ik vind dat ik te weinig verdien voor de verantwoordelijkheden die ik heb. Je wordt in alle opzichten als volwassene benaderd en geacht financieel onafhankelijk te zijn, maar dat kan niet met dit loon. Het verschil met een 23-jarige, die per uur het dubbele verdient voor hetzelfde werk, is bijzonder groot.

Toen ik de middelbare school had afgerond, wilde ik gaan werken om te sparen, maar het komt er niet van om geld opzij te zetten Nu ik volgende week maar vijf uur ingeroosterd ben, overweeg ik om toch wat anders te zoeken." Hendriëlle de Groot

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden