Een hoeraatje voor de piskijker van onze dagen

Antoine Bodar en Bas Plaisier moeten blij zijn dat sociologen de kerk onderzoeken.

In het boek ’Achter de schermen van de PKN’ noemt priester Antoine Bodar sociologen ’de piskijkers van deze tijd’. Hij zegt erbij dat hij ’een grenzeloos wantrouwen’ tegen hen heeft. Dus is het niet uit vriendelijkheid dat hij de sociologen zo noemt.

Sociologen hebben, zeker als zij iets zeggen of schrijven over het kerkelijk leven, al heel wat moeten aanhoren. Zij zijn altijd negatief, ze hebben alleen maar kritiek, ze gedragen zich als timmerlieden die het huis van de kerk komen afbreken, zij bevorderen met al hun geschrijf alleen maar de ontkerkelijking en de secularisatie, ja, zij scheppen er zelfs genoegen in lelijke dingen over de kerk te zeggen. Hieraan wordt nu toegevoegd dat zij piskijkers zijn.

Een piskijker is iemand die uit iemands urine diens ziekte afleidt. Hij deed het werk dat thans verricht wordt door middel van het moderne urineonderzoek. Het gaat dus over een zeer eerzaam beroep.

Ik denk daarom dat veel sociologen zich wel kunnen herkennen in de aanduiding van piskijker. Zeker de sociologen die de kerk bestuderen. Het gaat immers om onderzoek dat verricht wordt als men het vermoeden heeft dat het lichaam niet helemaal gezond is. Met het doel om vast te stellen wát er in dat lichaam niet goed functioneert en met de bedoeling dat daarna ook gericht aan de genezing gewerkt kan worden. En de kerk noemt zich toch ook wel ’lichaam’? Welnu, wat is er dan fout aan zulk onderzoek? Waarom wordt dat dan gewantrouwd (Bodar) of waarom ergert men zich er aan (oud-scriba van de PKN, Bas Plaisier)?

Vind men dat er geen onderzoek gedaan hoeft te worden, omdat er helemaal niets aan mankeert? Onwaarschijnlijk, al weten we dat bedrijfsblindheid vaker voorkomt of, om in de medische sfeer te blijven, dat men vaak niet aan zijn eigen lichamelijke gebreken herinnerd wil worden. In zo’n geval roept onderzoek ergernis op.

Of vertrouwt men de onderzoekmethoden van die sociologen niet? Zij gebruiken inderdaad, zoals ook in het huidige urineonderzoek, methoden die voor een leek vaak niet te volgen zijn. Maar dat kan toch geen reden zijn om de resultaten niet serieus te nemen? Dat doen we, als het om ons eigen lichaam gaat, met medisch onderzoek toch ook niet?

Hét argument van degenen in de kerk die de resultaten van sociologisch onderzoek naast zich neerleggen is dat men daar heel anders te werk gaat, omdat men in de kerk nu eenmaal rekening houdt met de Heilige Geest. Dat was de reactie van Bas Plaisier op het recente onderzoek ’God in Nederland’ en dat was de reactie van Bodar in het reeds genoemde boek. Afgezien van de kwalijke monopolisering van het werk van de Geest door theologen die hieruit blijkt, is deze reactie van de kerk eigenlijk alleen maar dom. Zoals iemand die hoort dat het urineonderzoek heeft uitgewezen dat iets met zijn lichaam niet in orde is, reageert door te zeggen dat zijn gezondheid van zijn geest afhangt. En als de onderzoeker dan vraagt hoe het komt dat hij, ondanks zijn positieve instelling, toch lichamelijke gebreken vertoont, hult hij zich in stilzwijgen.

Het lijkt me goed als de sociologen die het kerkelijk leven bestuderen piskijker als geuzennaam accepteren. En dat zij gewoon doorgaan met het onderzoek van het lichaam, waarvan zij zien dat het niet helemaal gezond is. Per slot van rekening zijn er nog genoeg leden die wél baat hebben bij de resultaten van dit soort onderzoek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden