De eerste F-35, ook wel bekend als de Joint Strike Fighter, landt op de vliegbasis Leeuwarden.

Reportage F-35

Een historische dag voor de luchtmacht: ‘Vliegende laptop’ gedoopt in Leeuwarden

De eerste F-35, ook wel bekend als de Joint Strike Fighter, landt op de vliegbasis Leeuwarden. Beeld ANP

Het was een historische dag voor de Nederlandse luchtmacht. Veertig jaar na de introductie van de F-16 kwam vrijdag z’n opvolger aan in Leeuwarden.

“Een kippenvelmoment”, zo omschrijft F-35-vlieger Ian Knight zijn ererondjes boven de vliegbasis Leeuwarden, gadegeslagen door meer dan 2000 genodigden, inclusief de hele defensietop. Als commandant van het luchtmachtsquadron in Leeuwarden kreeg hij de eer om de eerste operationele Joint Strike Fighter (JSF, officieel F-35) vanuit de assemblagefabriek in Italië naar Nederland te vliegen.

Net na drie uur ’s middags komt de F-35 aanbrullen, met een paar minuten vertraging doordat een van de begeleidende F-16’s een voorzorgslanding moest maken nadat er rook in de cockpit was geconstateerd. Klappend en met ogen op steeltjes kijkt het publiek naar het toestel met de scherpe hoeken, dat in formatie overvliegt met drie voorgangers, een F-16, een oudere Hawker Hunter en een stokoude Spitfire.

Na de landing komt het nieuwe paradepaardje van de luchtmacht statig aantaxiën richting de ‘doop’ die hoort bij een First Aircraft Arrival-ceremonie. De bedoeling is dat twee brandweerwagens een waterboog spuiten waar een nieuw toestel onderdoor rijdt, maar het blijkt blusschuim. Druipend van het witte spul en met oorverdovend geraas komt het tot stilstand.

De eerste F-35, ook wel bekend als de Joint Strike Fighter, komt aan op de vliegbasis Leeuwarden, vergezeld van oudere Nederlandse militaire vliegtuigen: een F-16, een oudere Hawker Hunter en een stokoude Spitfire. Beeld ANP

Het schoonheidsfoutje zit het welkomstfeest geenszins in de weg. “Na jaren van debatten eindelijk thuis”, zegt staatssecretaris van defensie Barbara Visser in haar toespraak, verwijzend naar het moeizame besluitvormingsproces van ruim twintig jaar om een opvolger te kiezen voor de ruim veertig jaar oude F-16. “Het is een mooie, trotse en historische dag.”

Visser roemt het wat hoekige jachtvliegtuig, dat onzichtbaar is voor vijandelijke radarsystemen. De F-35 kan ingrijpen op alle conflictniveaus en overal ter wereld bij nacht en ontij worden ingezet, zegt ze, en de software in de JSF is zo geavanceerd dat het toestel ook wel de ‘vliegende laptop’ wordt genoemd. Het zal volgens haar ook zorgen voor een betere synergie met de landmacht en marine.

Als F-16-piloot heeft Knight nu vijf jaar in de VS op de F-35 getraind en gevlogen, en de overstap viel hem mee. “Eigenlijk zijn ze niet te vergelijken, het is zo’n ander vliegtuig en heeft zo enorm veel mogelijkheden. Maar veel knoppen zitten op dezelfde plaats en de manier waarop we omgaan met het vliegtuig is identiek aan de F-16. Ook vliegt het heel soepel, dus voor de vliegers is de leercurve vrij klein.”

Zorgpunten zijn er nog wel, zegt kolonel Marco Kievit, projectleider van de F-35. “De kosten per vlieguur zijn in het begin altijd hoger, maar die moeten omlaag naar het niveau van de F-16. In de VS kost een vlieguur van de F-35 nu 36.000 dollar (32.000 euro) en van de F-16 25.000 dollar. Vliegen is niet goedkoop, dat is duidelijk.”

Voor de omgeving van de vliegbasis Leeuwarden is vooral het lawaai een probleem. “Voor sommige buren geldt dat zeker”, zegt Elly Kloostra, die in het naburige Menaldum woont. “Voor mij maakt het niks uit, ik vind het een prachtlawaai.”

Lees ook:

De duurste defensieaankoop ooit mag eindelijk een ererondje vliegen

De eerste operationele Joint Strike Fighter landt donderdag op vliegbasis Leeuwarden. Hoewel de JSF geen hoofdpijndossier meer is, zijn de zorgen nog niet weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden