Een heus Deens politiek belastingdrama

Onderzoek kan het einde betekenen van de politieke carrière van twee liberale toppolitici

De belastingperikelen rond de Deense premier hebben veel weg van een aflevering van de politieke dramaserie 'Borgen', de internationaal gelauwerde Deense tv-serie over de vrouwelijke premier Birgitte Nyborg. Gisteren begon een onderzoek naar de politieke verwikkelingen waar de vrouwelijke premier Thorning-Schmidt en haar echtgenoot ongewild een cruciale rol in spelen.

Het onderzoek draait om de vraag wie vertrouwelijke belastinggegevens van de premier en haar echtgenoot naar de pers heeft gelekt. Ook onderzoekt de commissie of bepaalde personen in het ministerie van belastingzaken hebben geprobeerd de beslissing van de plaatselijke belastingdienst te beïnvloeden. Die laatste concludeerde namelijk dat het echtpaar niet had gesjoemeld.

De vertrouwelijke belastingdocumenten van het echtpaar werden vorig najaar gelekt, net vóór de verkiezingen en dus op een ongelukkig moment voor de sociaal-democrate Thorning-Schmidt, die toen oppositieleidster was.

De Deense tabloid BT bracht een groot artikel over mogelijk belastinggesjoemel van Thorning-Schmidt en haar echtgenoot Stephen Kinnock (zoon van de ex-leider van de Britse Labourpartij). Kinnock betaalde namelijk geen belasting in Denemarken, maar in Zwitserland, waar hij werkte.

Hoewel de belastingdienst concludeerde dat het echtpaar geen blaam trof, beschadigde de zaak haar reputatie. Al behaalde Thorning-Schmidt, in september 2011 nog wel een nipte overwinning op de centrum-rechtse alliantie. Zij werd daarmee de eerste vrouwelijke Deense premier.

De onderzoekscommissie gaat nu 43 betrokkenen ondervragen. Onder hen toppolitici zoals de vorige premier Lars Løkke Rasmussen (Liberalen) en de vorige minister van belastingen Troels Lund Poulsen (Liberalen). Zijn rol is interessant. Als hij als minister inderdaad heeft getracht de beslissing van de belastingdienst te beïnvloeden, dan is er sprake van machtsmisbruik. Lund Poulsen en zijn persvoorlichter ontkennen alle beschuldigingen.

Ook persvoorlichters, topambtenaren, belastingmedewerkers en journalisten worden aan de tand gevoeld. Vorig jaar al verklaarde de directeur van de belastingdienst in Kopenhagen, dat zowel de toenmalige belastingminister, zijn voorlichter en een departementchef druk op de belastingdienst probeerden uit te oefenen. Als dat klopt, is er mogelijk sprake van het grootste politieke en administratieve schandaal van de afgelopen tijd. Het kan het einde betekenen van de politieke carrière van de twee liberale toppolitici. En het kan leiden tot een strafzaak tegen de betrokken topambtenaren.

Opnieuw is nu het debat opgelaaid over te nauwe banden tussen ministers en topambtenaren en tussen voorlichters en journalisten.

De commissie verwacht over ongeveer twee jaar haar onderzoek af te sluiten.

Echtgenoot belasterd
De affaire rond Thorning-Schmidt en haar echtgenoot, kreeg afgelopen week een pikant staartje. Onder de Denen was het bekend dat echtgenoot Kinnock regel-matig in het buitenland werkt en daarom niet belastingplichtig was in Denemarken. Maar de Denen keken op van het commentaar in het rapport van de belastingdienst over de seksuele geaardheid van Kinnock. Hij zou homoseksueel zijn en dat zou ook de reden zijn dat hij zich zo vaak in het buitenland ophield.

Deze korte toevoeging bleek afkomstig van de persoonlijke accountant van het echtpaar, met wie de samenwerking inmiddels is verbroken.

"Het is niet waar", verklaarde de premier dit weekend in de Deense krant Politiken. Volgens commentatoren begon hiermee een nieuw tijdperk in de Deense politiek. "Ik herinner me geen enkel eerder geval waarin een politicus commentaar geeft op dergelijke privé-omstandigheden", verklaarde Mark Ørsten in de Deense pers. Ørsten doet wetenschappelijk onderzoek naar politieke schandalen.

"We zijn binnenkort twintig jaar samen. We hebben een goed gezinsleven met onze twee dochters", schreef het tweetal in een opiniestuk in Politiken. De krant noemde het een 'schandvlek' voor de Deense democratie dat de premier zich genoodzaakt voelde om dergelijke geruchten te ontkrachten.

De belasting-gate lijdt intussen wel de aandacht af van de dramatisch slechte peilingen van de laatste maanden voor de centrum-linkse regering. Net voor de vakantie, in juni, had nog slechts een schamele dertig procent van de Denen vertrouwen in Helle.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden